Về với nghề quê
Sau khi tốt nghiệp chuyên ngành Du lịch, chị Ngô Thị Liên lựa chọn trở về quê hương Phú Vinh, xã Phú Nghĩa, huyện Chương Mỹ, Hà Nội để gắn bó với nghề mây tre đan truyền thống, thay vì tìm kiếm cơ hội tại các thành phố lớn.
Chị Ngô Thị Liên, người trẻ ở làng nghề Phú Vinh, lựa chọn trở về quê hương để tiếp nối nghề mây tre đan truyền thống. Ảnh: Thu Phương
Sinh ra trong gia đình có nhiều đời làm nghề, từ nhỏ chị Liên đã quen với sợi mây, nan tre và những công đoạn thủ công giản đơn. Với chị, mây tre đan không chỉ là nghề mưu sinh, mà còn là ký ức gia đình, là bản sắc quê hương cần được gìn giữ.
"Mình sinh ra và lớn lên trong một gia đình có truyền thống làm mây tre đan nên đã gắn bó với nghề khoảng 20 năm", chị Liên chia sẻ.
Mang theo kiến thức về du lịch và tư duy thị trường, nữ nghệ nhân trẻ mong muốn tìm hướng đi mới cho sản phẩm truyền thống. Sau hai năm xây dựng cơ sở sản xuất, chị đã phát triển nhiều mẫu sản phẩm phục vụ thị trường, đồng thời tạo thêm việc làm cho lao động địa phương.
Tỷ mỉ từng công đoạn
Để tạo ra một sản phẩm mây tre đan hoàn chỉnh, người thợ phải trải qua nhiều công đoạn: chọn nguyên liệu, sơ chế, xử lý, đan tạo hình, hoàn thiện và đóng gói.
Người thợ Phú Vinh xử lý, tạo hình sản phẩm mây tre đan bằng các dụng cụ thủ công và bán thủ công tại xưởng. Ảnh: Bảo Châu
Trong đó, công đoạn đan được xem là khó nhất. Nếu xử lý nguyên liệu có thể dựa vào kinh nghiệm và kỹ thuật, thì việc đan thành sản phẩm phụ thuộc nhiều vào đôi bàn tay, sự kiên nhẫn và tư duy thẩm mỹ của người thợ.
Từng sản phẩm được người thợ chỉnh sửa, hoàn thiện thủ công trước khi đưa ra thị trường. Ảnh: Thu Phương
Từng đường nan phải đều, chắc, đúng phom dáng. Chỉ một sai lệch nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến vẻ đẹp và độ bền của sản phẩm. Chính sự tỉ mỉ ấy tạo nên nét riêng của mây tre đan Phú Vinh.
Sản phẩm mây tre sau khi tạo hình được phơi, hong khô nhằm bảo đảm độ bền và giữ phom dáng. Ảnh: Bảo Châu
Những sản phẩm đã hoàn thiện được đóng gói, chuẩn bị chuyển tới các điểm bán và không gian trưng bày. Ảnh: Thái Hoàng
Làng nghề hơn bốn thế kỷ
Làng nghề mây tre đan Phú Vinh đã có lịch sử hơn 400 năm. Từ những sản phẩm đan lát phục vụ đời sống thường ngày, người dân nơi đây đã phát triển nghề thành một ngành thủ công mỹ nghệ có giá trị kinh tế và văn hóa.
Nghệ nhân làng nghề Phú Vinh giới thiệu sản phẩm mây tre đan truyền thống được làm từ đôi bàn tay khéo léo của người thợ địa phương. Ảnh: Thu Phương
Theo thống kê của UBND xã Phú Nghĩa, hiện có khoảng 11.347 nhân khẩu sinh sống bằng nghề mây tre đan; khoảng 90% số hộ dân trên địa bàn tham gia sản xuất, kinh doanh sản phẩm làng nghề. Thu nhập bình quân của người dân đạt khoảng 70 triệu đồng/người/năm.
Không chỉ phục vụ thị trường trong nước, mây tre đan Phú Vinh hiện có hơn 500 chủng loại sản phẩm, được xuất khẩu tới khoảng 50 quốc gia và vùng lãnh thổ. Đây là một trong những làng nghề thủ công mỹ nghệ tiêu biểu của Hà Nội, góp phần quảng bá hình ảnh văn hóa Việt Nam ra thế giới.
Thách thức từ lao động trẻ
Dù có sức sống bền bỉ, nghề mây tre đan Phú Vinh vẫn đối mặt nhiều khó khăn. Theo chị Liên, lực lượng lao động tại làng nghề hiện chủ yếu là người lớn tuổi, trong khi lớp trẻ tham gia và kế cận nghề chưa nhiều.
Bên cạnh đó, nhiều cơ sở sản xuất còn hạn chế về vốn, khó đầu tư máy móc, trang thiết bị hoặc đổi mới công nghệ phụ trợ. Điều này ảnh hưởng đến khả năng mở rộng quy mô, nâng cao năng suất và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.
Tuy vậy, những người trẻ như chị Liên vẫn chọn bám nghề, tìm cách kết hợp sản xuất thủ công với du lịch trải nghiệm, đưa du khách đến gần hơn với quá trình làm ra sản phẩm.
Sản phẩm Việt chạm đến du khách quốc tế
Không chỉ hiện diện trong các xưởng sản xuất, sản phẩm mây tre đan Phú Vinh còn được giới thiệu tại các không gian trưng bày, điểm du lịch và tổ hợp văn hóa thủ công. Tại đây, nhiều du khách nước ngoài bày tỏ sự thích thú trước vẻ đẹp mộc mạc, tinh xảo của sản phẩm.
Các sản phẩm mây tre đan Phú Vinh được trưng bày đa dạng, từ đồ gia dụng, đồ trang trí đến quà lưu niệm thủ công. Ảnh: Thái Hoàng
Anh Edward, du khách đến từ London, ấn tượng với độ chắc chắn và sự chỉn chu trong từng đường đan. Anh cho biết sản phẩm khiến anh nghĩ đến một món quà thủ công ý nghĩa dành tặng người thân.
Anh Edward, du khách đến từ London, bày tỏ sự thích thú trước các sản phẩm thủ công Việt Nam. Ảnh: Thái Hoàng
Trong khi đó, anh Tom, du khách Canada đã sinh sống tại Việt Nam gần 10 năm, cho rằng mây tre đan Phú Vinh mang dấu ấn rất riêng. Theo anh, sự tinh xảo trong từng chi tiết cho thấy tay nghề cao của người thợ Việt Nam.
Anh Tom, du khách Canada, đánh giá cao sự tinh xảo và bản sắc riêng của sản phẩm mây tre đan Việt Nam. Ảnh: Bảo Châu
Sự đón nhận của du khách quốc tế cho thấy sản phẩm mây tre đan không chỉ có giá trị sử dụng, trang trí, mà còn mang trong mình câu chuyện văn hóa. Đây cũng là động lực để người làm nghề tiếp tục sáng tạo, đổi mới mẫu mã và mở rộng thị trường.
Khát vọng đưa Phú Vinh vươn xa
Với chị Liên, hành trình giữ nghề mới chỉ bắt đầu. Chị mong muốn mở rộng thị trường, xây dựng thêm khu xưởng và phát triển mô hình du lịch trải nghiệm ngay tại cơ sở sản xuất.
"Mong muốn lớn nhất của mình là sản phẩm làng nghề được gắn thương hiệu, bản quyền và mở rộng ra nhiều thị trường quốc tế hơn nữa", chị Liên nói.
Giữa nhịp sống hiện đại, khi không ít làng nghề truyền thống đứng trước nguy cơ mai một, sự trở về của những người trẻ mang ý nghĩa đặc biệt. Bằng tình yêu với nghề, tư duy mới và khát vọng hội nhập, họ đang góp phần viết tiếp câu chuyện của mây tre đan Phú Vinh - câu chuyện về những sợi nan mộc mạc bền bỉ mang văn hóa Việt đi xa.