Đối với công việc anh luôn là người đi đầu trong mọi khó khăn, đến tận nơi xảy ra dịch bệnh bàn bạc cùng cán bộ địa phương cách dập dịch. Đối với cán bộ trong ngành, anh luôn sâu sát, tỉ mỉ. Đối với người dân, anh luôn là người gần gũi, sẵn sàng chia sẻ kiến thức để chăm sóc sức khỏe tốt nhất... Đó là bác sĩ (BS) Đặng Văn Huynh - Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Giang, người trưởng thành từ những trăn trở với nghề...
Đi lên từ cơ sở
Ngồi trước mặt tôi là một vị lãnh đạo đầu ngành y tế Hà Giang về công tác phòng chống dịch, một trong bốn vị “thủ lĩnh” hiện tại của đội quân hơn 4.000 cán bộ y tế và hơn 2.000 nhân viên y tế thôn bản và cô đỡ thôn bản. Vậy mà ở anh lại toát lên vẻ gần gũi, thân tình để người đối diện sẵn sàng cởi mở tấm lòng bày tỏ công việc. Anh chia sẻ: “Mình quê tận Hải Dương, năm 1977 thi đỗ và đi học tại Đại học Y khoa Thái Nguyên. Chiến tranh biên giới nổ ra, vậy là năm 1978 mình “rẽ lối” đầu quân vào bộ đội đi phục vụ chiến trường Lạng Sơn. Năm 1982, mình lại tiếp tục trở về trường học tiếp chương trình BS. Như có duyên nợ với vùng núi cao, sau khi tốt nghiệp ra trường, tháng 5/1988 mình lại nhận quyết định lên công tác tại Phòng khám đa khoa Việt Lâm (huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang), rồi là BS chính trong đội phẫu thuật vùng biên Minh Tân để cấp cứu cho bộ đội và nhân dân ở vùng chiến sự ác liệt biên giới Hà Giang...”.
BS. Đặng Văn Huynh luôn có mặt tại vùng dịch và trực tiếp thăm khám cho bệnh nhân để kịp thời chỉ đạo, hướng dẫn công tác phòng chống dịch bệnh.
Lăn lộn với nghề để cứu chữa cho bộ đội và nhân dân nơi cuộc chiến tranh biên giới ác liệt đang diễn ra, BS. Đặng Văn Huynh phải ăn củ mài, củ sắn thay cơm, chân trần dầm mưa lội rừng, trèo núi thâu đêm suốt sáng trong cái lạnh tê tái của mùa đông nhưng vẫn cố cất giữ, bảo vệ từng viên thuốc, miếng bông để đến nơi chiến trường cứu chữa kịp thời cho người bị nạn. Anh và đồng nghiệp của mình đã cứu sống nhiều người dân và bộ đội nơi chiến trường ác liệt. Cho đến năm 1990, chiến tranh kết thúc, đem những trăn trở trong công việc vào từng bữa ăn, giấc ngủ, anh đã quyết tâm ở lại bệnh viện huyện vùng biên Hà Giang để cùng đồng nghiệp tìm ra những giải pháp tốt nhất trong công tác chăm sóc sức khỏe đồng bào nghèo, đón những đứa trẻ chào đời được mẹ tròn con vuông, cứu chữa những người bị nạn do tàn tích bom, mìn của chiến tranh còn sót lại và chiến đấu với những dịch bệnh hoành hành tại nơi nghèo khó này. Bằng những cống hiến của mình, anh đã được lãnh đạo cũng như đồng nghiệp tin tưởng giao giữ các cương vị từ Trưởng khoa Ngoại - Sản, Phó Giám đốc rồi Giám đốc Trung tâm y tế (TTYT) huyện Vị Xuyên.
Nói về người thầy của mình, BS. Nguyễn Duy Hoa - Giám đốc TTYT huyện Vị Xuyên chia sẻ: “Cùng với sự nghèo khó của đất nước lúc bấy giờ, vùng biên giới vừa kết thúc chiến tranh lại càng lâm vào tình trạng khó khăn hơn. Rồi việc chia tách tỉnh Hà Tuyên thành Hà Giang và Tuyên Quang càng làm cho công tác y tế Hà Giang “trắng tay” về mọi mặt. Đi kèm đó là sự nghèo đói của nhân dân, các phong tục tập quán lạc hậu, dịch dã xảy ra liên miên. Vậy mà BS. Huynh đã kiên trì không mệt mỏi để cùng đồng nghiệp tham mưu cho ngành y tế, UBND huyện Vị Xuyên xây dựng các kế hoạch mang tính chiến lược cả ngắn hạn và lâu dài trong công tác bảo vệ và chăm sóc sức khỏe nhân dân. Bản thân anh cũng lặn lội xuống từng bản làng để cùng anh em dập dịch, bàn các phương án phòng bệnh với chính quyền xã. Anh đồng thời là người xuống từng hộ dân nơi vùng dịch để thăm hỏi, cứu chữa và động viên nhân dân phối hợp tốt với chính quyền dập dịch, tránh tâm lý hoang mang, lo sợ. Anh cũng chính là phẫu thuật viên chính trong các cuộc mổ trắng đêm trong bệnh viện. Tuy là lãnh đạo nhưng anh làm việc không khác gì một cán bộ y tế công tác tại trạm y tế xã. Việc gì anh cũng nắm rõ để chỉ đạo, xây dựng các phương án phòng bệnh kịp thời và hướng dẫn cán bộ thực hiện để có hiệu quả tốt nhất. Vì vậy, tuy là đồng nghiệp nhưng chúng tôi luôn coi anh là người thầy, là tấm gương để học hỏi, noi theo”.
Ngay khi Bộ Y tế phát động phong trào xây dựng Bệnh viện xuất sắc toàn diện vào năm 2000, thì liền kề đó từ các năm 2000 đến 2005, Bệnh viện đa khoa huyện Vị Xuyên là bệnh viện đầu tiên của ngành y tế Hà Giang liên tục được nhận danh hiệu Bệnh viện xuất sắc toàn diện và là một trong những bệnh viện tuyến huyện của toàn quốc đạt được danh hiệu này trong nhiều năm liền. Sau đó, TTYT huyện Vị Xuyên được coi là mô hình điểm và là địa chỉ tin cậy để nhiều đơn vị y tế các tỉnh trong cả nước về học tập.
Gắn bó với cơ sở
Hà Giang là tỉnh đặc biệt khó khăn với với 22 dân tộc cùng sinh sống, trong đó người Mông chiếm 32%, Tày 23,3%, Dao 15,1%... Hà Giang cũng là một tỉnh có đường biên dài trên 270km giáp với Trung Quốc, địa hình đồi núi hiểm trở, chia thành 195 xã, phường, thị trấn với trên 2.000 thôn, bản với 22 dân tộc cùng sinh sống. 2/3 số xã và huyện nằm trong diện 135 của Chính phủ, hàng năm được hỗ trợ cứu đói. Đi kèm theo đó là những khó khăn trong công tác chăm sóc sức khỏe. Vì vậy, BS. Đặng Văn Huynh luôn xác định, để làm tốt công tác chăm sóc sức khỏe cho mỗi người dân Hà Giang thì cần phải phát triển mạnh mạng lưới y tế cơ sở.
Năm 2006, anh được bổ nhiệm làm Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Giang. Ở vị trí mới, nhưng với trăn trở về mạng lưới y tế cơ sở tỉnh còn nghèo nàn, lạc hậu đã thôi thúc anh đem kinh nghiệm từ cơ sở lên kết hợp với những khoa học kỹ thuật hiện đại để nhân rộng thành công nhiều sáng kiến, đề tài cấp ngành, tỉnh, quốc gia và tranh thủ nhiều nguồn lực để đầu tư phát triển mạng lưới này.
Sâu sát, đau đáu, miệt mài dồn hết tâm huyết để phát triển mạng lưới y tế cơ sở của Hà Giang, đó là cảm nhận của những người đã từng làm việc với BS. Đặng Văn Huynh. Mỗi lần xuống công tác y tế ở huyện, xã, anh sẵn sàng bỏ ra vài giờ đồng hồ để vào từng phòng bệnh “cầm tay chỉ việc” hướng dẫn chuyên môn cho cán bộ y tế: Từ việc sử dụng máy vi tính, sử dụng và bảo quản vắc-xin phòng bệnh đúng quy định, lập hồ sơ theo dõi sức khỏe cho nhân dân cho đến sắp xếp sổ sách, bố trí phòng khám chữa bệnh một cách khoa học, cách xây dựng và cụ thể hóa một kế hoạch phòng chống dịch bệnh; dến các công việc khoanh vùng, cách ly và điều trị tại các ổ dịch, vùng dịch, cứu chữa các ca bệnh khó...
BS. Trần Thị Nhị - TTYT huyện Đồng Văn, tâm sự: “Mới làm việc với BS. Huynh thì những người tư duy công việc theo kiểu qua loa, đại khái thường nghĩ BS là một “mẹ chồng” khó tính. Nhưng qua thời gian và trải nghiệm, họ mới thấy đó là những điều vô cùng hữu ích, không những giúp người cán bộ y tế cơ sở làm tốt công tác chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho nhân dân, mà còn bắt kịp xu thế y học hiện đại, ứng phó tốt với công việc mang tính khẩn cấp, chu toàn như ngành y. Bản thân tôi sau mỗi lần được trực tiếp làm việc với BS. Huynh cũng học hỏi được ở anh rất nhiều, rồi lại thấy mình tiến thêm một bước và vững vàng hơn trong công việc”.
Toàn bộ mạng lưới y tế dự phòng được anh phụ trách từ chỗ chỉ quen với những tờ báo cáo thủ công, với những kiến thức y học cơ bản, thì giờ đây 100% cán bộ y tế ở tuyến cơ sở vùng cao Hà Giang đã sử dụng thành thạo máy vi tính, ứng dụng công nghệ thông tin vào theo dõi, quản lý sức khỏe, báo cáo số liệu, cập nhật thông tin kịp thời. Hệ thống chuyển văn bản bằng M-office được thông suốt từ tỉnh đến tận trạm y tế, giảm thời gian cũng như chi phí chuyển văn bản từ tuyến trên xuống tuyến dưới và ngược lại. Đến năm 2000, Hà Giang đã thanh toán được bệnh bại liệt, năm 2005 loại trừ bệnh uốn ván sơ sinh, năm 2006 đã loại trừ được bệnh phong và tiến tới loại trừ bệnh sởi vào năm 2017. Các ổ dịch lớn như viêm màng não nhiều năm liền đã không còn xảy ra. Dịch than ở Mèo Vạc đã được thu hẹp và quản lý có hiệu quả. Đáng kể nhất là công tác tiêm chủng mở rộng từ chỗ mỗi huyện hàng năm chỉ có 20-30% số trẻ trong độ tuổi được tiêm vắc-xin phòng bệnh đến nay con số này đã nâng lên trên 97%, được xếp hàng cao tương đương với các tỉnh thành đồng bằng có nền y học hiện đại, trình độ dân trí cao hơn hẳn so với Hà Giang.
Những trăn trở, tâm huyết được ghi nhận
“Làm tốt công tác dự phòng ở tuyến y tế cơ sở một phần thì công tác khám chữa bệnh sẽ nhẹ đi mười phần, có lợi cho nền kinh tế và lợi ích xã hội cả trăm phần. Vì chỉ một người ốm, một người tử vong do bệnh tật thì ngoài thiệt hại về sinh mạng, đau đớn về thể chất, tốn kém về tiền của, thì đằng sau nó là cả sự tổn thương về tinh thần của người bị bệnh, những người thân trong gia đình và những người xung quanh là không thể đo đếm được. Đối với các bệnh có nguy cơ lây truyền cao thì nó còn tác động to lớn đến mọi mặt của xã hội. Nếp nghĩ đó cứ hằn sâu vào khối óc tôi suốt gần 30 năm qua. Vậy nên trước mỗi việc làm hay trước khi đề xuất một kế hoạch, tôi lại nghĩ về nó mà ý thức hơn trách nhiệm của mình” - BS. Huynh chia sẻ.
Giờ đây, nói đến thành quả công tác y tế dự phòng của tỉnh Hà Giang, người ta thường nghĩ ngay đến người BS có đôi chân thoăn thoắt bước qua từng mỏm đá tai mèo về với bản làng, người lãnh đạo sẵn sàng bỏ ra hàng giờ đồng hồ để ở lại trạm y tế vùng sâu, vùng cao hướng dẫn cho cán bộ y tế tuyến cơ sở cách thức tổ chức thực hiện những công việc họ còn vướng mắc. Họ đồng thời cũng biết đến anh là một nhà tuyên giáo có tiếng của tỉnh. Anh sẵn sàng bỏ ra vài giờ đồng hồ để say sưa thuyết trình về lĩnh vực anh quan tâm với cách thức trình bày logic, lôi cuốn.
Các hội thảo, hội nghị khoa học từ Trung ương đến tỉnh, huyện, xã anh đều đến dự với tinh thần cầu thị, học hỏi một cách say mê.
Anh bảo: “Làm một nhà lãnh đạo ở cương vị nào cũng khó, nhưng ở một chuyên ngành liên quan đến tính mạng và sức khỏe con người thì càng đòi hỏi người lãnh đạo phải vừa hồng, vừa chuyên, vừa đề xuất, tham mưu, xây dựng kế hoạch tốt nhưng cũng phải vừa là một người thợ giỏi. Có làm “người thợ” lành nghề, thấu hiểu mọi khó khăn cũng như thành thạo về chuyên môn thì mới có thể làm gương cho anh em được”.
Suốt 30 năm qua, không chỉ là một người thầy thuốc giỏi, lãnh đạo tài năng, anh còn là một báo cáo viên của Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh, Phó Bí thư Đảng ủy Sở Y tế, Trưởng ban Vì sự tiến bộ phụ nữ của ngành... Ở cương vị nào anh cũng luôn là đầu tàu gương mẫu. Anh đã được Chủ tịch nước trao tặng các danh hiệu: Huân chương Chiến sĩ vẻ vang hạng Ba (năm 1991), Thầy thuốc Ưu tú (năm 2003), Huân chương Lao động hạng Ba (năm 2005), Huân chương Lao động hạng Hai (năm 2011). Anh cũng được Bộ Y tế, UBND tỉnh tặng nhiều bằng khen và các cấp, ngành trao tặng nhiều kỷ niệm chương các loại. Còn đối với nhân dân và đồng nghiệp thì tên anh luôn gắn liền với sự thành công của những chiến dịch phòng bệnh lớn như: tiêm chủng mở rộng, phòng chống HIV/AIDS, phòng chống dịch sởi, than, não mô cầu... Anh cũng là nhân tố chính cùng ngành y tế Hà Giang đẩy lùi dịch bệnh nguy hiểm, giúp người dân yên tâm lao động, sản xuất, giữ vùng “phên dậu” xa xôi của Tổ quốc ngày một vững chãi hơn.
Kim Huệ
