BS. Quỳnh Kiều là người con xứ Quảng, được sinh ra tại Hà Nội nhưng lớn lên ở Sài Gòn. Năm 1975, bà sang định cư tại California Mỹ cùng chồng. Vốn là một bác sĩ y khoa, khi có điều kiện, và đã cùng nhiều người Việt định cư tại Mỹ trở về quê hương giúp đỡ những người bệnh vùng sâu vùng xa gặp khó khăn.
1.Ngày cuối cùng của đoàn "Sứ mệnh y khoa", tôi được bà mời đến khách sạn Tây Hồ dự buổi liên hoan tổng kết một chuyến đi làm việc tại Vĩnh Phúc. Trong không khí vui vẻ, BS. Quỳnh Kiều ngồi giữa những người bạn, người cộng sự của mình, cả Mỹ và Việt. Tất cả, tuy không cùng huyết thống, nhưng hòa chung một lòng thương yêu con người và muốn làm việc. Suốt 12 năm qua, đoàn gồm có 47 người, cả giáo sư, bác sĩ, tình nguyện viên đã đi đến nhiều vùng khó khăn trên địa bàn nước Việt Nam để khám bệnh miễn phí, phát thuốc và quà cho trẻ em, dân nghèo. Mỗi năm, đoàn có 3 đợt về nước, kết hợp cùng các tình nguyện viên của các tỉnh, đến vùng khó khăn vận động bà con đi khám, chữa bệnh. Kinh phí của đoàn, cũng được gọi là tổ chức Project Vietnam, do bà Quỳnh Kiều khởi xướng năm 1996 chủ yếu do các thành viên đóng góp. Phần còn lại do một số tổ chức của Mỹ chu cấp. Đoàn đi đâu, đều mang đến những nụ cười, niềm hy vọng và sự khích lệ nhiệt tình. Trong buổi tổng kết tại khách sạn Tây Hồ còn có GS. Nguyễn Lân Dũng đến dự. Ông nói rằng: "Có những tổ chức thế này, giúp được nhiều cho dân lắm lắm. Ước gì nhiều tổ chức của kiều bào nước ngoài phát huy những việc làm như vậy".
BS. Quỳnh Kiều quê gốc ở (Quảng Trạch) Quảng Bình, sinh năm 1950, cha của bà là một luật sư nổi tiếng. Tên hồi còn bé của bà là Đinh Thị Tố Quỳnh, và bà đổi tên thành Quỳnh Kiều theo họ chồng sau khi lập gia đình với BS. Kiều Quang Chẩn (quê ở Mỹ Lộc - Nam Định). BS. Quỳnh Kiều nói rằng: Nghề y không phải là nghề truyền thống của gia đình bà. Tuy nhiên, sự lựa chọn nghề nghiệp đã đến với bà từ khi còn rất nhỏ. Hồi đó khi mới được 5 tuổi, cô bé Quỳnh đã theo mẹ đi làm từ thiện. Chứng kiến những hoàn cảnh bệnh nhân là người nghèo nhưng không được chăm sóc y tế đầy đủ, Quỳnh đã thầm nhủ trong lòng: lớn lên mình sẽ làm bác sĩ để giúp những người nghèo ốm đau bệnh tật. Từ suy nghĩ đó, Quỳnh đã luôn cố gắng học giỏi để thực hiện điều mà mình mơ ước. Cũng tích cực theo mẹ đi làm từ thiện. Sau khi tốt nghiệp trung học phổ thông, cô nữ sinh Quỳnh đã thi vào Đại học Y khoa Sài Gòn. Năm 1975, vừa tốt nghiệp đại học Y, nữ bác sĩ Quỳnh đã sang Mỹ định cư. Tại Mỹ, bà đã theo học tiếp chuyên khoa Nhi tại Đại học UC Irvine và tốt nghiệp 3 năm sau đó. Từ đấy, BS. Quỳnh Kiều bắt đầu hoạt động trong lĩnh vực y tế và tham gia giảng dạy tại Trường đại học Y dược California. Trong suốt mấy chục năm hoạt động y khoa, BS. Quỳnh Kiều đã rất tích cực trong các hoạt động vì cộng đồng, nhất là trong cộng đồng người Việt Nam ở Mỹ. Những công việc bà đã làm vì lợi ích của người dân, đặc biệt là dành cho trẻ em đã tạo được sự yêu mến và kính trọng của nhiều người. Bà là một nhân vật được chú ý và có uy tín cao trong cộng đồng người Việt tại California.
Bà là người phụ nữ không sinh ra trên đất Mỹ được nhận giải thưởng Vinh dự Y khoa của Hiệp hội Y khoa Mỹ châu, là giáo sư thỉnh giảng Khoa Nhi Đồng tại Đại học Y khoa University of California, Irvine, đồng thời là thành viên Ban Quản trị của các tổ chức như: American Academy of Pediatrics (AAP) Chapter 4, Healthcare Foundation for Orange County, và University of California at Irvine Board of Ambassadors. Bà cũng tích cực làm việc, giúp đỡ cho trẻ em ở California.
2. Sau nhiều năm gặt hái thành công trên đất Mỹ, việc trở về làm một cái gì đó cho quê hương luôn là một ao ước thường trực của bà. Năm 1996, bác sĩ Quỳnh Kiều tổ chức chuyến đi thiện nguyện đầu tiên, gồm 26 y bác sĩ tình nguyện, để về Quảng Bình là quê hương của bà, với kế hoạch ban đầu chỉ là giúp giải phẫu cho những bệnh nhân bị dị tật hàm, mặt. Nhưng về nước, bà nhận thấy một điều là nhi khoa ở Việt Nam còn lạc hậu, nhiều trường hợp trẻ sơ sinh bị chết mà không chữa được. Bà nói: "Về Việt Nam, tôi nhận ra rằng cần bắt đầu từ những trẻ em sơ sinh, giúp nó sống được là sẽ tiếp tục được những vấn đề y khoa khác. Tử vong sơ sinh ở Việt Nam vẫn chiếm tỷ lệ cao, mỗi ngày vẫn có khoảng 100 em tử vong mà 90% trong số đó có thể cứu sống nếu được hồi sức tốt".
 BS. Quỳnh Kiều cùng cộng sự trong Dự án Việt Nam. |
Để thực hiện nguyện vọng từ lâu của bà là về quê, làm từ thiện, nữ BS. Quỳnh Kiều đã vận động chồng, cùng một số bè bạn khác thành lập hẳn một tổ chức để làm. Một năm sau, bà xây dựng dự án Project Vietnam, được Hàn lâm viện Y khoa Hoa Kỳ chính thức công nhận và bảo trợ. Từ đó, mỗi năm 3 lần, bà cùng các nhân viên y tế thực hiện những chuyến đi thiện nguyện về Việt Nam để chăm sóc sức khỏe và chữa bệnh cho trẻ em và phụ nữ nghèo, trẻ ở nông thôn, vùng sâu, vùng xa. Dưới sự chèo lái khéo léo của người khởi xướng, Project Vietnam đã có mặt tại nhiều địa phương trên khắp cả nước, từ Lạng Sơn, Hòa Bình, Nam Định, đến Kiên Giang, Vĩnh Long... Mỗi chuyến đi, bà đều đem những chuyên gia y tế giỏi, như giáo sư Steve Ringer của Đại học Harvard, PGS. Ronald Clarke của Đại học Stanford. Bà cũng cùng các bạn đồng hành tổ chức các khóa đào tạo ngắn hạn, hội thảo với các bác sĩ, các điều dưỡng viên và nữ hộ sinh nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ y tế để phục vụ những người dân và trẻ em ở quê hương về chuyên khoa nhi, sơ sinh, cấp cứu... Project Vietnam đã được nhiều người hảo tâm, các tình nguyện viên Mỹ, Việt, Canada, Australia nhiệt tình ủng hộ. Riêng GS. Steve Ringer đã sang Việt Nam cùng phái đoàn Project Vietnam 20 lần. "Niềm hạnh phúc lớn lao trong đời tôi là được mang lại nụ cười cho trẻ thơ. Giúp được người nghèo và trẻ em bệnh tật, chúng tôi sẵn sàng hy sinh những lợi ích cá nhân, gia đình để theo cho bằng được. Vì tôi biết rằng, quê hương mình còn nghèo, dân chúng còn vất vả khó khăn lắm. Đó cũng là lý do dẫn đến bệnh tật"- BS. Quỳnh Kiều tâm sự có thể nói, đến nay, Project Vietnam là một trong những dự án trợ giúp y tế của nước ngoài hiệu quả và uy tín nhất tại Việt Nam, đặc biệt là những chương trình có tầm chiến lược được Bộ Y tế Việt Nam công nhận như chương trình vitamin K ngăn ngừa xuất huyết não ở sơ sinh, chương trình huấn luyện và cung cấp phương tiện hồi sức cấp cứu sơ sinh cho y tế vùng sâu vùng xa...
Ông Nguyễn Ngân, là người Khánh Hòa, cũng đã gắn bó với dự án từ ngày thành lập. Ông là người điều hành, là chi phối viên, luôn tổ chức, sắp xếp các chương trình, các chuyến đi cho đoàn. Ông bảo: "Bà Quỳnh Kiều là một phụ nữ kiên cường, đúng là con gái đất Quảng. Không phải là người dưới quyền bà ấy mà tôi nói vậy, nhưng phải khẳng định là bà ấy rất tâm huyết với quê hương bản quán, với những người nghèo".
Điều BS. Quỳnh Kiều tâm đắc nhất của Dự án Việt Nam là chương trình toàn quốc chủng ngừa vitamin K cho trẻ sơ sinh. Chương trình này đã được thực hiện một cách hệ thống, quy mô và khoa học, từ việc quan sát, theo dõi, huấn luyện, nghiên cứu. Từ đó, dự án đã đề xướng và hỗ trợ cho các đơn vị y tế ở vùng sâu, vùng xa của Thanh Hóa, Hà Nội, nơi có số trẻ sơ sinh mắc bệnh xuất huyết não cao nhất nước do không được tiêm vitamin K ngay khi mới lọt lòng mẹ. Với những nỗ lực và đóng góp hết mình đó BS. Quỳnh Kiều được tuyên dương là người "Phụ nữ xuất sắc năm 2004" của tiểu bang California. Đến năm 2006 vì sự đóng góp to lớn cho người dân Việt Nam một lần nữa BS. Quỳnh Kiều lại được tôn vinh trong chương trình "Vinh danh nước Việt" - Vinh danh những con người có tấm lòng vàng. Người phụ nữ Việt này đã được giới y khoa trên cả nước Mỹ biết đến khi bà trở thành ủy viên Ủy ban Hoạch định chính sách của Hàn lâm viện Y khoa Hoa Kỳ.
3. Kế hoạch và những chuyến đi làm từ thiện vẫn được BS. Quỳnh Kiều và các cộng sự của mình chuẩn bị hằng nằm. Từ 31/10 đến 16/11/2008, đoàn bác sĩ và tình nguyện viên của Project Vietnam đã làm việc tại Vĩnh Phúc, khám chữa bệnh miễn phí và tặng quà cho 100 bệnh nhân, trong đó phẫu thuật mắt cho nhiều trẻ em. Để chuẩn bị cho chuyến "Sứ mệnh y khoa" tại Vĩnh Phúc, trước đó BS. Quỳnh Kiều đã tổ chức một buổi dạ tiệc gây quỹ tại Westminster với hơn 300 khách mời để ủng hộ trẻ em nghèo tại Việt Nam. Một gian hàng nhỏ với đồ lưu niệm bán đấu giá gây quỹ được nhiều người ghé thăm và mua để ủng hộ các trẻ sơ sinh vùng sâu, vùng xa ở Việt Nam. Buổi gây quỹ đã góp cho chương trình cung cấp máy trợ thở cho các bé sơ sinh hơn 30 nghìn USD.
Cách đây không lâu, vào tháng 8/2008, đoàn đã làm việc tại tỉnh Trà Vinh. Phát thuốc và tặng quà cho 2000 bệnh nhân, trong đó bệnh nhân nha khoa là 887 người. Xây 2 cây cầu cho dân đi, xây dựng 4 nhà tình thương. Đoàn dự định vào tháng 3/ 2009 sẽ làm tình nguyện ở tỉnh Hà Nam và Đồng Tháp. Ngoài nhận được những thư, lời cảm ơn sâu sắc đối với người được nhận đối với người cho, BS. Quỳnh Kiều và các cộng sự còn có nhiều những kỷ niệm đối với bà con ở khắp các vùng miền. Trong bữa tiệc tổng kết, bà tâm sự: "Làm việc vì người và thấy điều đó có ích, thì càng tăng thêm ngọn lửa nhiệt huyết trong chúng tôi. Anh thấy đấy, đoàn của chúng tôi, ai cũng vui vẻ, nhiệt tình cả".
Đoàn về Mỹ, nhưng là chuyến đi hứa hẹn trở lại. Bởi vì, đoàn có đến 70% là người con Việt Nam, họ tâm huyết, gắn bó, yêu thương những cảnh đời nghèo. Và tôi biết rằng, họ đã làm nên rất nhiều mùa xuân.
Diên Khánh