Qua thăm khám và xét nghiệm, một số trường hợp được xác định nhiễm ấu trùng giun đũa chó, mèo (Toxocara canis và Toxocara cati). Đây là bệnh ký sinh trùng lây truyền từ động vật sang người. Bệnh có thể gặp ở nhiều lứa tuổi, biểu hiện đa dạng và không dễ nhận biết nếu chỉ căn cứ vào những dấu hiệu ban đầu trên da.
BSCKI Phạm Thùy Dương thăm khám cho người bệnh. Ảnh: Mai Hoa
Nguy cơ từ thói quen tiếp xúc với chó, mèo
Việc nuôi chó, mèo ngày càng phổ biến trong các gia đình. Tuy nhiên, nếu vật nuôi không được tẩy giun định kỳ, khu vực nuôi không bảo đảm vệ sinh, con người có thể vô tình tiếp xúc với trứng giun phát tán ra môi trường.
Theo cơ chế lây truyền, giun đũa trưởng thành ký sinh trong ruột chó, mèo và thải trứng ra ngoài theo phân. Sau khoảng 2-4 tuần trong môi trường đất, trứng phát triển đến giai đoạn có khả năng gây nhiễm. Người có thể nhiễm bệnh khi vô tình nuốt phải trứng giun qua tay bẩn, thực phẩm hoặc nguồn nước bị ô nhiễm. Những tình huống có nguy cơ phơi nhiễm gồm chơi đùa, ôm hôn chó mèo nhưng không vệ sinh tay đúng cách.
Dọn phân vật nuôi, làm vườn, tiếp xúc với đất, cát nhiễm trứng giun rồi đưa tay lên miệng. Việc ăn rau sống chưa được rửa sạch hoặc sử dụng nguồn nước không bảo đảm vệ sinh cũng có thể làm tăng nguy cơ nhiễm bệnh.
Sẩn ngứa kéo dài không nên chủ quan
Theo BSCKI Phạm Thùy Dương, Khoa Da liễu, BVĐK tỉnh Phú Thọ, sẩn ngứa và nổi mẩn đỏ có thể gặp trong nhiều bệnh lý da liễu khác nhau. Vì vậy, người bệnh không nên tự xác định nguyên nhân hoặc tự điều trị chỉ dựa vào biểu hiện bên ngoài.
Hình minh họa: ấu trùng xâm nhập vào mắt. Ảnh: BVCC.
Ở người nhiễm ấu trùng Toxocara, các biểu hiện có thể không rõ ràng, thay đổi tùy từng trường hợp. Một số người xuất hiện sẩn ngứa, mẩn đỏ kéo dài hoặc tổn thương da tái phát. Đáng chú ý, tổn thương dạng đường ngoằn ngoèo dưới da có thể là dấu hiệu gợi ý ấu trùng di chuyển trong mô.
Bác sĩ khuyến cáo những người thường xuyên tiếp xúc với chó, mèo, đất, cát cần chú ý khi xuất hiện các biểu hiện bất thường trên da. Nếu tình trạng ngứa kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc không cải thiện sau điều trị, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám. Khi đi khám, người bệnh cần thông tin cho bác sĩ về thói quen nuôi, tiếp xúc với chó mèo và việc thường xuyên làm vườn, tiếp xúc với đất, cát. Đây là những dữ kiện có ích cho quá trình đánh giá nguy cơ và xác định nguyên nhân.
Việc chẩn đoán nhiễm ấu trùng giun đũa chó, mèo không thể chỉ dựa vào triệu chứng ngoài da. Bác sĩ sẽ căn cứ vào biểu hiện lâm sàng, yếu tố dịch tễ và các xét nghiệm cần thiết, trong đó có xét nghiệm huyết thanh ELISA để hỗ trợ xác định tình trạng nhiễm Toxocara. Điều trị theo chỉ định, không tự ý dùng thuốc Khi được xác định nhiễm ấu trùng giun đũa chó, mèo, người bệnh cần điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa.
Các thuốc điều trị ký sinh trùng như albendazole, thiabendazole hoặc ivermectin chỉ được sử dụng khi có chỉ định phù hợp, không nên tự mua thuốc uống. Theo khuyến cáo chuyên môn của bệnh viện, quá trình điều trị có thể cần nhiều đợt tùy tình trạng người bệnh. Trong thời gian này, người bệnh cần tái khám và thực hiện các xét nghiệm theo hướng dẫn để đánh giá đáp ứng điều trị, đồng thời theo dõi công thức máu, chức năng gan, thận khi cần thiết.
Bên cạnh điều trị, phòng ngừa nguồn lây từ vật nuôi và môi trường sống có ý nghĩa quan trọng. Người nuôi chó, mèo cần tẩy giun định kỳ cho vật nuôi theo hướng dẫn của bác sĩ thú y; thu gom, xử lý phân đúng cách và giữ nơi nuôi sạch sẽ. Người dân cũng cần rửa tay bằng xà phòng sau khi tiếp xúc với vật nuôi, sau khi làm vườn và trước khi ăn, rửa sạch rau củ quả, sử dụng nguồn nước bảo đảm vệ sinh. Với trẻ nhỏ, cha mẹ cần hướng dẫn trẻ vệ sinh tay thường xuyên, hạn chế đưa đất, cát hoặc đồ vật bẩn vào miệng.
BSCKI Phạm Thùy Dương nhấn mạnh, sẩn ngứa kéo dài không đồng nghĩa với nhiễm ký sinh trùng. Tuy nhiên, khi tổn thương da dai dẳng, tái phát không rõ nguyên nhân, đặc biệt ở người thường xuyên tiếp xúc với chó, mèo, việc thăm khám và xét nghiệm khi có chỉ định sẽ giúp xác định đúng nguyên nhân, tránh bỏ sót bệnh và điều trị không phù hợp.
