Dinh dưỡng tốt giúp duy trì cân nặng và khối cơ, cung cấp các dưỡng chất cần thiết, hỗ trợ sức khỏe tim mạch - chuyển hóa và giúp cơ thể dung nạp điều trị tốt hơn. Ngược lại, suy dinh dưỡng, ăn uống không an toàn hoặc lạm dụng thực phẩm bổ sung có thể làm tăng nguy cơ biến chứng.
1. Không mặc định phải "ăn nhiều hơn", hãy ăn đủ theo nhu cầu
Người nhiễm HIV đang điều trị ổn định, không sụt cân và không có nhiễm trùng cấp không nhất thiết phải tăng năng lượng 10-30% một cách thường quy. Nhu cầu năng lượng phụ thuộc tuổi, giới, cân nặng, mức hoạt động, tình trạng bệnh và mục tiêu dinh dưỡng. Khi có sụt cân, sốt kéo dài, tiêu chảy, ăn kém hoặc bệnh cơ hội, nhu cầu có thể thay đổi và nên được chuyên gia dinh dưỡng đánh giá.
Mỗi bữa nên có nguồn protein: Cá, thịt nạc, trứng chín, sữa / sữa chua phù hợp, đậu phụ, đậu đỗ.
Nếu chán ăn: Có thể chia thành nhiều bữa nhỏ, ưu tiên món mềm, dễ ăn và giàu năng lượng - protein; theo dõi cân nặng định kỳ.
Không có một ‘chế độ ăn đặc biệt’ áp dụng cho tất cả người nhiễm HIV. Điều quan trọng là khẩu phần đủ, cân đối, an toàn...
2. Chọn carbohydrate chất lượng và chất béo có lợi
Tinh bột nên ưu tiên dạng ít tinh chế: Gạo, khoai, yến mạch, bánh mì nguyên cám và các loại đậu giúp cung cấp năng lượng cùng chất xơ.
Chất béo nên ưu tiên nguồn không bão hòa: Cá, dầu thực vật, quả bơ và các loại hạt; hạn chế mỡ động vật, thực phẩm chiên rán nhiều lần và sản phẩm nhiều chất béo bão hòa.
Người nhiễm HIV cần được theo dõi cân nặng, vòng eo, huyết áp, đường huyết và lipid máu theo chỉ định vì cả yếu tố nguy cơ truyền thống, HIV và một số phác đồ ARV đều có thể liên quan đến biến đổi tim mạch - chuyển hóa.
3. Rau, quả và vi chất: Ưu tiên thực phẩm, không lạm dụng "thuốc bổ"
Rau, quả, đậu đỗ, ngũ cốc nguyên hạt, cá, trứng, thịt nạc và sữa phù hợp giúp cung cấp vitamin, khoáng chất và các hợp chất có lợi. Không có bằng chứng rằng dùng liều cao vitamin A, C, E, kẽm, selen hay các sản phẩm quảng cáo "tăng miễn dịch" có thể thay thế ARV hoặc cải thiện HIV một cách chắc chắn. Việc bổ sung nên dựa trên khẩu phần, xét nghiệm hoặc chỉ định lâm sàng.
4. Uống đủ nước nhưng không áp dụng một con số cứng cho tất cả
Nhu cầu nước thay đổi theo thể trạng, thời tiết, mức vận động, sốt, nôn hoặc tiêu chảy. Người bệnh nên uống nước an toàn theo nhu cầu và tăng bù dịch khi mất nước. Người có bệnh tim, bệnh thận hoặc rối loạn điện giải cần tuân thủ lượng dịch do bác sĩ hướng dẫn. Vì vậy, không nên mặc định mọi người đều phải uống 2-2,5 lít/ngày.
5. An toàn thực phẩm và tương tác với thuốc ARV
Thực phẩm cần nấu chín kỹ: Thịt, gia cầm, cá, hải sản và trứng; tránh thực phẩm động vật sống hoặc chưa chín, đặc biệt khi miễn dịch suy giảm.
Sữa và chế phẩm sữa: Chọn sản phẩm đã thanh trùng hoặc tiệt trùng.
Rau quả: Rửa kỹ dưới nguồn nước sạch; loại bỏ phần dập hỏng; bảo quản đúng cách.
Thuốc và bữa ăn: Một số ARV có hướng dẫn riêng về dùng cùng hoặc không cùng thức ăn. Người bệnh nên làm đúng hướng dẫn của bác sĩ/dược sĩ, không tự thay đổi thời điểm uống thuốc.
Thực phẩm bổ sung và thảo dược: Cần hỏi nhân viên y tế trước khi dùng vì có thể tương tác với ARV.
Tóm lại, "ăn đủ - ăn đa dạng - ăn an toàn - theo dõi chuyển hóa" là bốn nguyên tắc thực hành quan trọng. Nếu có sụt cân, tăng cân nhanh, chán ăn kéo dài, tiêu chảy, buồn nôn, khó nuốt hoặc thay đổi xét nghiệm chuyển hóa, người nhiễm HIV nên được đánh giá dinh dưỡng cá thể hóa.
Mời bạn xem thêm video:
[LIVE] 💥 🍀 🍀 🍀 Điều trị Dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con
