Nhờ sự tiến bộ vượt bậc của y học hiện đại, đặc biệt là liệu pháp kháng virus ARV, tuổi thọ và chất lượng cuộc sống của người nhiễm HIV đã được cải thiện rõ rệt. Tuy nhiên, khi hệ miễn dịch suy giảm hoặc chịu tác động lâu dài, nguy cơ mắc các bệnh ung thư không phải AIDS (Non-AIDS-defining cancers) bắt đầu gia tăng.
1. Những loại ung thư nào cần được chú trọng tầm soát đặc biệt?
Không phải mọi loại ung thư đều đòi hỏi phải tầm soát sớm hơn, nhưng một số bệnh lý cụ thể có liên quan mật thiết đến HIV. Ung thư cổ tử cung là một ví dụ điển hình khi virus gây u nhú ở người HPV (Human Papillomavirus) kết hợp với HIV làm tăng tốc độ tổn thương tiền ung thư, tốc độ và diễn tiến ung thư hóa.
Theo khuyến cáo của CDC Hoa Kỳ, phụ nữ nhiễm HIV nên tầm soát ung thư cổ tử cung bằng xét nghiệm phết cổ tử cung Pap smear ngay sau khi có chẩn đoán nhiễm HIV hoặc khi bắt đầu quan hệ tình dục, đồng thời cũng cần thực hiện xét nghiệm này thường xuyên hơn.
Bên cạnh đó, ung thư hậu môn do HPV cũng xuất hiện với tỷ lệ cao hơn đáng kể ở cả nam và nữ giới nhiễm HIV, đặc biệt ở nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới MSM. Việc tầm soát sớm thông qua xét nghiệm tế bào học hậu môn (anal Pap test) giúp phát hiện những bất thường trước khi chúng chuyển thành ác tính.
Đối với ung thư phổi, những người nhiễm HIV có tiền sử hút thuốc lá được khuyến nghị tầm soát bằng chụp cắt lớp vi tính liều thấp (LD-CT) sớm hơn độ tuổi thông thường trong cộng đồng. Ung thư gan (chủ yếu là ung thư biểu mô tế bào gan - HCC) ở người nhiễm HIV có tần suất xuất hiện cao hơn, tiến triển nhanh hơn và tiên lượng nặng hơn đáng kể so với dân số chung. Sự khác biệt này không chỉ xuất phát từ bản thân HIV gây viêm mạn tính và suy giảm miễn dịch, mà phần lớn do tỷ lệ đồng nhiễm HBV/HCV trên bệnh nhân HIV rất cao.
Người nhiễm HIV có nguy cơ mắc một số bệnh ung thư cao hơn.(Ảnh AI
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) đều nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tích hợp tầm soát ung thư vào quy trình chăm sóc HIV định kỳ. Các hướng dẫn từ Hiệp hội Lâm sàng AIDS Châu Âu (EACS) cũng đề xuất hạ độ tuổi bắt đầu tầm soát cho một số loại ung thư nhất định ở người nhiễm HIV. Ví dụ, tầm soát ung thư gan bằng siêu âm và xét nghiệm AFP định kỳ được khuyến cáo cho người có đồng nhiễm viêm gan B hoặc C mạn tính.
Tuy nhiên, các chuyên gia y tế cũng lưu ý rằng việc tầm soát cần được cân nhắc kỹ lưỡng dựa trên số lượng tế bào CD4 và thời gian duy trì điều trị ARV ổn định. Người bệnh có hệ miễn dịch đã phục hồi tốt có thể tuân theo lịch trình tầm soát gần tương đương với người bình thường. Ngược lại, những trường hợp có tiền sử suy giảm miễn dịch nặng sẽ cần một phác đồ theo dõi chặt chẽ và cá thể hóa hơn.
2. Vai trò của việc tuân thủ điều trị ARV và lối sống lành mạnh
Tầm soát sớm là chiếc khiên bảo vệ, nhưng tuân thủ điều trị ARV vẫn là nền tảng cốt lõi để phòng ngừa ung thư. Khi tải lượng virus ở mức thấp, hệ miễn dịch được duy trì ổn định, khả năng kiểm soát các tế bào đột biến sẽ tốt hơn rất nhiều. Điều này giúp giảm thiểu nguy cơ ung thư cả về mặt sinh học lẫn miễn dịch.
Bên cạnh đó, việc thay đổi lối sống đóng vai trò không thể thiếu trong chiến lược dự phòng tổng thể. Người nhiễm HIV nên từ bỏ hút thuốc lá, hạn chế tối đa sử dụng rượu bia, duy trì chế độ dinh dưỡng lành mạnh và tiêm phòng đầy đủ các loại vaccine như HPV và viêm gan B. Sự kết hợp giữa y học hiện đại và ý thức chăm sóc sức khỏe chủ động sẽ mang lại một cuộc sống khỏe mạnh và trọn vẹn.
Người nhiễm HIV hoàn toàn có thể chủ động bảo vệ bản thân trước nguy cơ ung thư thông qua việc nắm bắt thông tin chính thống và tuân thủ lịch hẹn tầm soát định kỳ. Việc phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm luôn là chìa khóa vàng mang lại hiệu quả điều trị cao nhất. Hãy thảo luận trực tiếp với bác sĩ điều trị HIV của bạn để được tư vấn một lịch trình tầm soát phù hợp và an toàn nhất cho riêng mình.
Mời bạn xem thêm video:
Cảnh báo nhiễm HIV trong nhóm tuổi thanh thiếu niên.
