1. Chỉ số huyết áp đối với người bệnh tim mạch
Người bệnh tăng huyết áp nên theo dõi huyết áp tại nhà theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Số đo này giúp bác sĩ có thêm dữ liệu để đánh giá mức độ kiểm soát huyết áp và đáp ứng với điều trị. Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) cũng khuyến nghị người đã được chẩn đoán tăng huyết áp nên theo dõi huyết áp tại nhà thường xuyên.
Huyết áp có thể thay đổi tùy hoàn cảnh. Một số người có huyết áp cao hơn khi đến cơ sở y tế do lo lắng, được gọi là tăng huyết áp áo choàng trắng; ngược lại, cũng có trường hợp huyết áp ở nhà cao nhưng tại phòng khám lại không tăng rõ. Vì vậy, việc ghi nhận huyết áp trong sinh hoạt hằng ngày có thể giúp bác sĩ nhận diện những kiểu thay đổi này. Tuy nhiên, theo dõi tại nhà không thay thế việc khám và đánh giá định kỳ.
Khi ghi chép, ngoài kết quả huyết áp tâm thu và tâm trương, người bệnh có thể lưu lại thời điểm đo, đã uống thuốc hay chưa và những yếu tố có thể ảnh hưởng đến huyết áp như vừa vận động, uống cà phê, thiếu ngủ hoặc căng thẳng. Nếu xuất hiện các triệu chứng như chóng mặt, hồi hộp, khó thở hay đau đầu, cũng nên ghi lại để cung cấp đầy đủ thông tin khi cần trao đổi với nhân viên y tế. Người bệnh không nên tự ý ngừng thuốc, giảm liều hoặc thay đổi cách dùng thuốc chỉ dựa trên một vài kết quả đo tại nhà.
Để kết quả đáng tin cậy hơn, nên sử dụng máy đo huyết áp bắp tay có kích thước vòng bít phù hợp và được kiểm tra độ chính xác. Trước khi đo, nên ngồi nghỉ yên khoảng 5 phút, tựa lưng, đặt hai chân trên sàn, giữ cánh tay được nâng đỡ ở ngang mức tim và không nói chuyện trong lúc đo. Duy trì điều kiện đo tương đối giống nhau giữa các lần cũng giúp việc theo dõi xu hướng huyết áp có ý nghĩa hơn.
Người bệnh tăng huyết áp nên theo dõi huyết áp tại nhà theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
2. Chỉ số đường huyết với người đái tháo đường
Ở người mắc đái tháo đường, theo dõi đường huyết tại nhà để biết mức đường huyết ở những thời điểm cụ thể và đánh giá đáp ứng với bữa ăn, vận động hoặc thuốc điều trị.
Tuy nhiên, không phải ai cũng cần đo với cùng tần suất. Theo Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA), cách thức và thời điểm theo dõi cần được cá thể hóa dựa trên phác đồ điều trị, nguy cơ hạ đường huyết và mục tiêu kiểm soát bệnh. Người sử dụng insulin thường cần theo dõi sát hơn, chẳng hạn trước hoặc sau ăn, trước khi đi ngủ, khi nghi ngờ hạ đường huyết hoặc khi có thay đổi đáng kể về chế độ ăn, vận động.
Khi theo dõi, người bệnh nên ghi lại thời điểm đo và những yếu tố liên quan như trước hay sau ăn, đã dùng thuốc hay chưa hoặc có triệu chứng bất thường.
Đường huyết tại nhà cũng không thay thế HbA1c. Nếu các lần đo tại nhà cho biết tình trạng đường huyết ở từng thời điểm, HbA1c cung cấp bức tranh dài hơn về mức đường huyết trung bình trong khoảng 2 - 3 tháng. Hai chỉ số này bổ sung cho nhau trong đánh giá kiểm soát đái tháo đường.
3. Cân nặng, nhịp tim và triệu chứng cũng cần ghi nhận đối với người bệnh mạn tính
- Theo dõi cân nặng: Với người bệnh suy tim được bác sĩ hướng dẫn theo dõi cân nặng, nên cân đều đặn vào cùng một thời điểm, tốt nhất vào buổi sáng sau khi đi tiểu, trước khi ăn và mặc cùng một loại quần áo.
Tăng cân nhanh trong thời gian ngắn, đặc biệt khoảng 1 - 2 kg trong vài ngày, có thể liên quan đến tình trạng ứ dịch và là dấu hiệu cần lưu ý. Tuy nhiên, ngưỡng cảnh báo cụ thể có thể khác nhau ở từng người; nếu cân nặng tăng nhanh hơn mức bác sĩ đã dặn, hoặc đi kèm phù chân, khó thở, mệt nhiều, người bệnh nên liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá.
- Nhịp tim: Một số người mắc bệnh tim mạch, rối loạn nhịp hoặc đang dùng thuốc có ảnh hưởng đến nhịp tim có thể cần theo dõi chỉ số này tại nhà. Điều đáng lưu ý không chỉ là nhịp tim nhanh hay chậm mà còn là sự thay đổi so với mức thường ngày và các triệu chứng đi kèm như hồi hộp, chóng mặt, khó thở, đau ngực hoặc mệt bất thường. Những thay đổi mới xuất hiện, kéo dài hoặc tái diễn nên được trao đổi với nhân viên y tế.
- Triệu chứng bất thường: Người mắc hen hoặc COPD nên chú ý những thay đổi như ho tăng, khò khè, khó thở, tức ngực hoặc giảm khả năng thực hiện các hoạt động thường ngày. Trong một số trường hợp hen, bác sĩ có thể hướng dẫn sử dụng máy đo lưu lượng đỉnh thở ra (PEF) để theo dõi tại nhà.
Nhìn chung, một chỉ số bất thường chưa chắc đã phản ánh bệnh đang nặng lên. Giá trị của việc theo dõi tại nhà nằm ở việc nhận ra những thay đổi so với mức thường ngày, kết hợp với triệu chứng và ghi chép lại để nhân viên y tế có thêm thông tin khi đánh giá tình trạng bệnh.
Mời bạn đọc xem thêm:
