Theo Tổng cục Thống kê, từ đầu năm 2011 đến nay, đã có hàng chục nghìn doanh nghiệp (DN) làm ăn thua lỗ, phá sản. Chỉ tính riêng trong 2 tháng đầu năm nay, cũng đã có hàng trăm DN ở Hà Nội và TP.HCM đăng ký giải thể. Cạn vốn, thu hẹp sản xuất, nhiều DN rơi vào cảnh túng quẫn, thẳng thừng tuyên bố sẽ nợ lương, sẵn sàng cho nhân viên nghỉ việc.
Phá sản gia tăng
Nếu như trong giai đoạn trước (2005 – 2010), mỗi năm bình quân có khoảng 5.000 DN tuyên bố giải thể, ngừng hoạt động. Tuy nhiên, từ năm 2011 đến nay, đã có tới hơn 50.000 DN phá sản. Số liệu trên được Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) công bố trong cuộc hội thảo mới đây về DN và lãi suất ngân hàng.
Khi doanh nghiệp phá sản - nhiều người lao động bị nợ lương, mất việc làm... (Ảnh mang tính minh họa). Ảnh: BD |
Nếu tính ra, số lượng DN ngừng hoạt động đã cao gấp nhiều lần bình quân năm của giai đoạn trước. Tại đầu tàu kinh tế TP.HCM, trong quý I, số DN hoàn tất thủ tục giải thể tăng 23,8% so với cùng kỳ. Còn tại Thủ đô Hà Nội, trong hai tháng qua, Sở KH-ĐT đã làm thủ tục giải thể cho gần 200 DN, gấp 4,3 lần cùng kỳ năm trước.
Theo PGS.TS. Trần Đình Thiên - Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, phá sản đôi khi giống như đào thải, sàng lọc các DN yếu kém, làm ăn không hiệu quả. Tuy nhiên, hàng chục nghìn DN phá sản trong 1 năm lại là vấn đề bất ổn, đó là chưa tính đến năm nay kinh tế còn khó khăn hơn nữa.
Trong số 5 vạn DN dừng hoạt động và phá sản, DN tư nhân chiếm tỷ lệ lớn. Điều đó cho thấy DN tư nhân vẫn rơi vào thế yếu và thiệt thòi trong giai đoạn này. Theo các chuyên gia kinh tế, có nhiều nguyên nhân dẫn đến hiện tượng DN phá sản. Bên ngoài nền kinh tế thế giới vẫn đang khủng hoảng, ảnh hưởng không nhỏ tới thị trường đầu tư, xuất khẩu trong nước.
Trong khi đó, ở trong nước, lãi suất ngân hàng quá cao. Các ngân hàng áp trần lãi suất huy động, bỏ trần lãi suất cho vay nên ngân hàng được cho vay theo thỏa thuận sẽ tìm những đối tác sẵn sàng chấp nhận lãi suất cao nhất, đó thường là các đại gia về bất động sản. Điều này khiến mặt bằng lãi suất cao lên và các DN nhỏ thiếu vốn bắt buộc phải vay lãi suất cao dẫn tới nợ khó đòi và phá sản. Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng chỉ ra rằng, thực tế có cả DN lập ra chỉ để tranh thủ những lợi thế ngắn hạn, hay dựa vào lợi ích nhóm để kiếm lợi, khi lợi ích đó mất đi thì đóng cửa.
Những hệ lụy
Trong nền kinh tế thị trường, chuyện DN giải thể, phá sản, ngừng hoạt động là chuyện bình thường, nhưng hàng loạt DN phá sản trong thời gian ngắn đã gây ra những hậu quả lớn như giảm thu ngân sách; nhiều người bị thất nghiệp, gánh nặng an sinh xã hội, môi trường đầu tư bị ảnh hưởng tiêu cực, chỉ số niềm tin bị kém đi. Khi DN lâm vào tình trạng này, những tác động mà nó gây ra cho xã hội không phải là nhỏ.
Doanh nghiệp phá sản kéo theo hệ lụy là gia tăng lao động thất nghiệp. |
Trước hết, một lượng lớn những người lao động sẽ bị nợ lương, nghỉ việc. DN thì nợ bảo hiểm xã hội, nợ tiền điện, viễn thông, nước, nợ ngân hàng... Chỉ lấy một ví dụ như Công ty CP Thép Vạn Lợi (Hải Phòng) phải ngừng sản xuất thì hơn 2.000 lao động sẽ không có việc làm, phải nghỉ việc, bị nợ lương, kéo theo những lao động bị nghỉ việc là cuộc sống của vợ, chồng, con cái bị ảnh hưởng rất nhiều.
Dù các bộ, ngành, địa phương đang triển khai thực hiện sự chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ gỡ khó cho DN về thuế, cải cách thủ tục hành chính… nhưng nếu không giải tỏa được ách tắc về vốn, giảm lãi suất, khuyến khích cho vay tiêu dùng hợp lý để tăng sức mua trên thị trường thì “sức khỏe” DN cũng khó có thể hồi phục.
Bên cạnh đó, Nhà nước cần kiểm soát chặt chẽ, hạn chế việc tăng giá những mặt hàng quan trọng “đầu vào” sản xuất như: điện, than, xăng dầu cùng các loại phí khác tác động trực tiếp đến chi phí của DN. Có như vậy, “sức khỏe” của cộng đồng DN, của cả nền kinh tế và người dân mới ít bị tác động nhất.
Phạm Mạnh
