Sứ mệnh thiêng liêng
Trong lần tác nghiệp về Mẹ Việt Nam anh hùng Trần Thị Bệ, chúng tôi được nghe kể thêm một câu chuyện đầy xúc động về người con trai của Mẹ là ông Bùi Xuân Thành - người nhiều năm âm thầm đồng hành cùng nhiều gia đình trên hành trình tìm kiếm liệt sĩ.
Sinh ra trong gia đình có truyền thống cách mạng, ông Thành sớm thấu hiểu những mất mát mà chiến tranh để lại.
Hai người anh ruột của ông là liệt sĩ Bùi Thanh Tùng (sinh năm 1951) và Bùi Xuân Tĩnh (sinh năm 1953) đều lên đường nhập ngũ rồi anh dũng hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ. Đến nay, sau hơn nửa thế kỷ, phần mộ của liệt sĩ Bùi Thanh Tùng vẫn chưa được xác định.
Ông Bùi Xuân Thành bên mẹ trong ngôi nhà của mình. Ảnh: M.Lý
Nỗi mong mỏi tìm được nơi an nghỉ của người con đã khuất luôn đau đáu trong lòng cha mẹ ông Thành. Chính điều đó thôi thúc ông bắt đầu hành trình đi tìm anh trai từ năm 1991.
Gác lại công việc mưu sinh bằng nghề vận chuyển hoa tươi, ông nhiều lần trở lại các chiến trường cũ ở Quảng Nam dò tìm thông tin nơi an nghỉ của anh trai mình.
Hai năm ròng rã đi khắp các nghĩa trang, đơn vị quân đội và gặp gỡ những người từng tham gia chiến đấu cùng đơn vị của anh trai, hành trình ấy vẫn chưa mang lại kết quả như mong muốn. Có lúc tưởng chừng phải dừng lại vì cuộc sống gia đình còn nhiều khó khăn, nhưng mỗi lần chứng kiến cha mẹ lặng lẽ ngóng chờ tin con, ông lại không nỡ bỏ cuộc.
Đầu năm 1993, ông tiếp tục trở lại khu vực Quế Sơn (nay thuộc thành phố Đà Nẵng), tìm gặp các cựu chiến binh từng chiến đấu cùng đơn vị với anh trai và những người dân từng sinh sống tại địa phương. Qua việc đối chiếu hồ sơ, sơ đồ chiến đấu, lời kể của đồng đội và các nhân chứng, ông dần hình dung được khu vực nơi anh trai đã hy sinh. Dù chưa thể xác định chính xác phần mộ, chuyến đi ấy giúp gia đình có thêm những thông tin quý giá về những ngày cuối cùng của người anh.
Để an ủi tâm lý bố mẹ già đang ngóng tin nơi quê nhà, ông Thành lặng lẽ bốc một nắm đất từ chính nơi người anh đã ngã xuống mang về, nói dối rằng "đã tìm được nơi anh an nghỉ".
Gom tiền mua xe, hỗ trợ thân nhân đi tìm liệt sĩ
Chính những năm tháng rong ruổi ấy đã giúp ông hiểu hơn nỗi khắc khoải của hàng nghìn gia đình liệt sĩ trên khắp cả nước. Mỗi gia đình đều có một câu chuyện riêng, nhưng điểm chung là khát vọng đưa người thân trở về.
Năm 2002, ông Thành dành toàn bộ số tiền tích cóp để mua một chiếc ô tô 12 chỗ. Đó là khoản đầu tư rất lớn đối với gia đình lúc bấy giờ, nhưng với ông, chiếc xe không đơn thuần là phương tiện đi lại mà còn là cơ hội để ông giúp những người có cùng hoàn cảnh.
Ông Thành kể lại cơ duyên dẫn lối để đồng hành, giúp nhiều gia đình liệt sĩ hơn 10 năm qua. Ảnh: M.L
Đồng hành cùng ông Thành lúc này còn có cậu con trai Bùi Xuân Thủy. Kể từ đó, bất cứ khi nào nhận được lời nhờ giúp từ thân nhân liệt sĩ, hai cha con lại lên đường.
Ông Thành không nhận tiền công. Từ chi phí mua xe, xăng dầu, bảo dưỡng xe..., đều do gia đình ông tự nguyện lo liệu. Với ông, điều đáng quý nhất là có thể chia sẻ một phần khó khăn với những người đang mòn mỏi tìm kiếm người thân.
Qua nhiều năm đồng hành, ông tích lũy được kinh nghiệm trong việc rà soát hồ sơ, đối chiếu tài liệu quân đội, xác minh thông tin từ nhân chứng và kết nối với các cựu chiến binh từng tham gia chiến đấu. Điều ông làm không phải thay thế vai trò của các cơ quan chức năng trong công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, mà là hỗ trợ các gia đình thu thập thông tin, kết nối nhân chứng, tìm gặp đồng đội cũ và phối hợp với chính quyền địa phương để quá trình tìm kiếm được thuận lợi hơn.
Hành trình tìm kiếm đầy hy vọng
Sự tận tâm và bền bỉ của bố con ông Thành nhanh chóng được nhiều gia đình liệt sĩ biết và tìm đến nhờ ông hỗ trợ gia đình trong hành trình tìm kiếm.
Ông Thành cho biết, trước mỗi chuyến đi, việc đầu tiên ông làm không phải là lên đường ngay mà dành nhiều thời gian nghiên cứu hồ sơ, đối chiếu thông tin đơn vị chiến đấu, thời gian hy sinh, địa điểm an táng ban đầu và gặp gỡ những người từng chiến đấu cùng liệt sĩ. Chỉ khi nhận thấy các thông tin đủ cơ sở để tiếp tục xác minh, ông mới cùng gia đình xây dựng kế hoạch tìm kiếm và liên hệ với chính quyền, cơ quan quân sự địa phương để được hướng dẫn thực hiện theo đúng quy định.
Một trong những chuyến đi khiến ông nhớ nhất là hành trình đồng hành cùng một cặp vợ chồng từ Hà Giang tìm phần mộ người thân là liệt sĩ.
Mỗi chuyến đi giúp đỡ thân nhân liệt sĩ đạt kết quả tốt đẹp là nguồn động viên lớn đối với ông. Ảnh: M.L
Hai vợ chồng vốn quê gốc ở huyện Vũ Thư (tỉnh Thái Bình cũ), sau nhiều năm sinh sống ở Hà Giang vẫn luôn đau đáu mong ước đưa người thân trở về quê hương. Khi tìm đến ông Thành, họ chỉ có trong tay một số giấy tờ cũ cùng vài thông tin ít ỏi được lưu giữ từ nhiều năm trước.
Trong gần một tháng chuẩn bị, ông Thành cùng gia đình họ rà soát từng tài liệu, đối chiếu hồ sơ lưu trữ, tìm gặp các cựu chiến binh và tổng hợp những thông tin liên quan đến đơn vị chiến đấu của liệt sĩ. Sau nhiều lần xác minh, đoàn quyết định lên đường vào khu vực Hướng Hóa, Quảng Trị (địa danh trước sáp nhập) - nơi được xác định là địa bàn liệt sĩ đã chiến đấu và hy sinh.
Đến nơi, đoàn tiếp tục phối hợp với chính quyền địa phương, cơ quan quân sự và những người dân từng sinh sống tại khu vực để đối chiếu thông tin thực địa. Trong suốt quá trình tìm kiếm, nhiều người dân địa phương nhiệt tình hỗ trợ đoàn tiếp cận hiện trường, cung cấp những ký ức còn lưu giữ về chiến trường năm xưa.
Điều khiến ông Thành xúc động không chỉ là sự sẻ chia của người dân vùng đất từng chịu nhiều đau thương vì chiến tranh, mà còn là tinh thần trách nhiệm của các lực lượng chức năng trong việc hỗ trợ thân nhân liệt sĩ thực hiện đầy đủ các bước theo quy định.
Sau khi phát hiện hài cốt nghi là của liệt sĩ, các cơ quan chức năng đã tiến hành các thủ tục cần thiết, lấy mẫu giám định ADN theo quy định. Khi kết quả giám định xác nhận danh tính, niềm vui như vỡ òa đối với gia đình sau nhiều chục năm chờ đợi.
"Tôi hạnh phúc vì được chứng kiến khoảnh khắc gia đình đón người thân trở về. Đó là niềm vui không thể diễn tả bằng lời", ông Thành chia sẻ.
Một kỷ niệm khác ông vẫn nhớ là chuyến đi cùng gia đình anh Quân ở Hải Phòng vào Nghĩa trang Liệt sĩ Đồng Xoài (tỉnh Bình Phước cũ).
Qua nghiên cứu hồ sơ lưu trữ, gia đình được biết liệt sĩ từng được quy tập từ chiến trường Campuchia và an táng tại nghĩa trang này. Sau khi hoàn thiện các thủ tục theo quy định, gia đình cùng các cơ quan chức năng tiến hành xác minh thông tin, đối chiếu hồ sơ và lấy mẫu giám định ADN.
Ngày kết quả xác nhận danh tính được công bố cũng là ngày những giọt nước mắt chờ đợi suốt nhiều thập kỷ được thay bằng niềm hạnh phúc đoàn viên. Hài cốt liệt sĩ được tổ chức truy điệu trang nghiêm trước khi trở về quê hương trong vòng tay người thân và chính quyền địa phương.
Tin tưởng và hi vọng vào Chiến dịch 500 ngày đêm
Kể từ sau khi bố đẻ mất, ông Thành cũng dừng việc hỗ trợ gia đình thân nhân đi tìm mộ liệt sĩ, tập trung về lo cho gia đình và chăm sóc mẹ già.
Ông Thành với công việc hàng ngày của mình tại làng hoa Đằng Hải, Hải An, Hải Phòng. Ảnh: TD
Công việc chính của ông là tiếp nhận hoa từ Đà Lạt về Hải Phòng rồi phân phối đến các cửa hàng, đại lý. Công việc tuy không cho nguồn thu lớn nhưng phù hợp với hoàn cảnh của ông vì có thời gian chăm lo cho người thân trong gia đình, đặc biệt người mẹ đã 105 tuổi của mình.
Đến nay, phần mộ người anh trai của ông vẫn chưa được tìm thấy. Nhưng trên hành trình ấy, ông Thành đã góp phần giúp nhiều gia đình khép lại nỗi chờ đợi kéo dài hàng chục năm. Với ông, mỗi cuộc đoàn viên của một gia đình liệt sĩ cũng là cách tri ân những người đã hy sinh vì Tổ quốc và gìn giữ lời hứa với cha mẹ mình.
"Năm nay, khi Nhà nước triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm nhằm tập trung xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin, tôi rất xúc động và kỳ vọng sẽ có thêm nhiều gia đình tìm được người thân sau nhiều năm mong đợi. Tôi cũng hy vọng gia đình mình sẽ có cơ hội tìm được phần mộ của anh trai", ông Thành bày tỏ.
Ông Thành kỳ vọng Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ sẽ giúp gia đình ông sớm tìm được nơi an nghỉ của người anh đã hy sinh năm 1968. Ảnh: M.L
