Người đi xuất khẩu lao động bị lạm thu hàng chục tỷ đồng

Thanh tra Chính phủ vừa báo cáo lên Thủ tướng Chính phủ kết quả thanh tra 11 doanh nghiệp xuất khẩu lao động (XKLĐ). Qua thanh tra cho thấy sai phạm chủ yếu là trong việc thu các loại phí đối với người lao động xuất khẩu, về sử dụng một số khoản tài chính thu được.

Người lao động luôn mong muốn có việc làm và thu nhập ổn định.

Theo Thanh tra Chính phủ, qua kiểm tra công tác thu chi tài chính tại Trung tâm lao động ngoài nước (thuộc Cục Quản lý lao động nước ngoài, Bộ LĐ-TB-XH), 29.000 người lao động đi làm việc có thời hạn tại Hàn Quốc từ 2004 đến nay đã bị lạm thu. Khoản thu từ tiền vé máy bay, tiền đào tạo giáo dục định hướng cao hơn thực tế và lệ phí lý lịch tư pháp thu nhưng không chi với tổng số tiền trên 53 tỷ đồng đã làm tăng chi phí, ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động. Cụ thể, qua kiểm tra công tác thu chi tài chính tại Trung tâm lao động ngoài nước đã phát hiện người lao động phải nộp 350 USD/vé máy bay đi Hàn Quốc, trong khi giá thực mua chỉ 320 USD/vé. Như vậy số tiền vé chênh lệch mà hơn 29.000 lao động đã nộp là trên 40 tỷ đồng. Bên cạnh đó, trung tâm này còn thu hơn 16 tỷ đồng tiền lệ phí đào tạo, giáo dục định hướng của người lao động, nhưng thực chi cho việc này chỉ hơn 7,2 tỷ đồng. Ngày 14/5/2008, Bộ LĐ-TB-XH ra quyết định hủy bỏ khoản thu tiền làm lý lịch tư pháp cho người lao động nhưng Trung tâm lao động ngoài nước vẫn thu hơn 4,6 tỷ đồng của người lao động. Tại thời điểm thanh tra cũng không phát hiện khoản chi nào từ việc làm lý lịch tư pháp cho người lao động. Bên cạnh đó, Thanh tra Chính phủ cũng phát hiện một số doanh nghiệp không có chức năng đào tạo định hướng nhưng cũng tuyển chọn và dạy tiếng cho người lao động để thu tiền, có nơi thu cao hơn so với quy định từ 5-12 lần.

Thay mặt Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Nguyễn Sinh Hùng đã yêu cầu Bộ LĐ-TB-XH chỉ đạo kiểm điểm làm rõ trách nhiệm, xử lý đối với các tập thể, cá nhân có sai phạm trong việc thiếu kiểm tra, giám sát hoạt động của Quỹ hỗ trợ việc làm ngoài nước và chậm phối hợp trong việc sửa đổi các khoản thu phí không hợp lý đối với người lao động. Đồng thời, giao Bộ Tài chính nghiên cứu về đề nghị của Bộ LĐ-TB-XH cho để lại Quỹ hỗ trợ việc làm số tiền chênh lệch trên và báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 15/3/2009.

Một phần nhỏ trong số tiền trung tâm thu được, trị giá 700 triệu đồng, đã được Cục quản lý lao động ngoài nước hỗ trợ Bộ LĐ-TB-XH để sử dụng vào việc thăm hỏi chúc tết, tổ chức hội thảo, hội nghị... Thanh tra Chính phủ cũng đã làm rõ việc người lao động đi làm việc phải nộp phí môi giới cao hơn so với quy định 30 đến 50 USD cho các công ty môi giới tại Malaysia và 350 đến 1.500 USD cho công ty môi giới tại Đài Loan.

Quỹ Hỗ trợ XKLĐ được hình thành từ ngân sách nhà nước và 1% đóng góp của doanh nghiệp XKLĐ cũng đã được thanh tra. Theo đó, từ năm 2004 (thời điểm thành lập) đến nay, Quỹ hỗ trợ XKLĐ đã thu tới hơn 92 tỷ USD nhưng đến nay Quỹ này mới chi hơn 2,4 tỷ đồng. Theo Quyết định số 163/2004/QĐ-TTg, Quỹ hỗ trợ XKLĐ thuộc Bộ LĐ-TB-XH nhằm thực hiện việc phát triển thị trường lao động ngoài nước; nâng cao chất lượng và khả năng cạnh tranh của lao động VN trên thị trường lao động quốc tế; hỗ trợ rủi ro cho người lao động và doanh nghiệp trong hoạt động XKLĐ. Cụ thể, quỹ này có 7 nhiệm vụ: Hỗ trợ chi phí cho khai thác, phát triển, mở thị trường lao động mới; Hỗ trợ việc đào tạo nâng cao chất lượng nguồn lao động (bao gồm việc hỗ trợ đào tạo đối với những ngành nghề yêu cầu cao về tay nghề, ngoại ngữ; hỗ trợ cho người lao động thuộc diện đối tượng chính sách, người có công và những người thuộc đối tượng chính sách xã hội); Hỗ trợ cho người lao động và doanh nghiệp để giải quyết rủi ro trong hoạt động xuất khẩu lao động; Thưởng cho các doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức và cá nhân có thành tích trong hoạt động XKLĐ theo quy định hiện hành; Chi cho công tác tuyên truyền quảng cáo hoạt động XKLĐ; Hỗ trợ một phần kinh phí cho việc tổ chức, quản lý hoạt động của quỹ. Tuy nhiên, sau 4 năm thành lập, hoạt động chủ yếu của quỹ là hoàn thiện tổ chức và xây dựng văn bản.

Thanh Phúc