Người dân vẫn đứng ngoài cuộc

Thời gian gần đây, trên nhiều tuyến đường ở TP. Buôn Ma Thuột xuất hiện nhiều người dân bán rễ cây mật nhân (hay còn gọi là cây bách bệnh) cùng với những lời đồn thổi về công dụng và cách chế biến thành thuốc để chữa bệnh. Qua trò chuyện với một vài người bán mật nhân được biết, họ chỉ là những nông dân không biết về dược liệu nhưng vì nghe đồn mật nhân có thể chữa được nhiều loại bệnh nên tranh thủ thời gian nông nhàn vào rừng đào rễ về bán để kiếm thêm thu nhập. Cũng từ những lời đồn thổi rễ mật nhân có nhiều công dụng, trong đó có công dụng giúp tăng cường sinh lực cho nam giới nên rất nhiều người đã tìm mua loại rễ cây này về ngâm rượu để uống.

 

Mặc dù những công dụng đích thực của mật nhân cả người bán và người mua đều biết rất lờ mờ nhưng mỗi ngày hàng trăm kilôgam rễ mật nhân vẫn được đốn từ rừng đến tay người dùng, điều này cũng đồng nghĩa là có đến hàng chục cây mật nhân bị “lột da, xẻ thịt” mỗi ngày. Từ chuyện mua bán rễ mật nhân cho thấy một thực tế hiện nay là chưa có một đơn vị nào quản lý nguồn dược liệu trên địa bàn nên các loại cây thuốc, nhất là những cây thuốc quý đang bị khai thác một cách vô tội vạ.

Với ưu thế có nhiều rừng nên ở Đăk Lăk nguồn dược liệu khá đa dạng, phong phú. Đơn cử, để trị các chứng bệnh phong thấp có các cây huyết đằng, vương tôn, thạch xương bồ, thổ phục linh, hà thủ ô, bồng bông, hoàng đằng; giúp lợi tiểu có cây thảo quyết minh, nhân trần, kim tiền thảo; giúp an thần có cây trùm bao (lạc tiên), táo nhân; chữa gan mật, tiêu hóa có cây chó đẻ, nhân trần, sai nhân...

 

Trữ lượng của các loại cây thuốc này rất lớn và mọc hoang ở tất cả các địa phương trong tỉnh Đăk Lăk. Tuy nhiên, hiện nay các vùng phân bố tự nhiên của cây thuốc đang bị suy giảm nghiêm trọng, đặc biệt nhiều loài thuốc quý đang bị tận diệt. Mặc dù tiềm năng dược liệu của tỉnh Đăk Lăk được đánh giá rất cao, nhưng việc quản lý chưa được quan tâm, cộng với tình trạng khai thác tràn lan, ồ ạt khiến cho nguồn tài nguyên này đang bị thu hẹp, thậm chí nhiều cây thuốc quý hiếm đang đứng trước nguy cơ biến mất.

 

Đứng trước tình trạng nguồn dược liệu trên địa bàn ngày càng giảm nhanh về số lượng và thu hẹp về chủng loại, ông Võ Thuận Hóa, Chủ tịch Hội Đông y tỉnh Đăk Lăk cho biết, muốn bảo tồn, phát triển được nguồn dược liệu ở địa phương, tỉnh phải có kế hoạch bảo tồn dược liệu, huy động các ngành, các cấp, các địa phương cùng tham gia công tác bảo tồn, chú trọng các điểm có trữ lượng dược liệu lớn. Bên cạnh đó, để huy động được nhân dân cùng tham gia công tác bảo tồn dược liệu, vấn đề cốt lõi nhất vẫn là phải làm cho dân hiểu được giá trị của cây thuốc. Thực tế đã chứng minh, nơi nào làm tốt công tác này thì hiệu quả đem lại rất cao.

 

Tỉnh ủy Đăk Lăk đã ban hành Kế hoạch số 58 ngày 31/10/2008 thực hiện Chỉ thị 24 của Ban Bí thư TW Đảng về phát triển nền đông y Việt Nam và Hội Đông y Việt Nam trong tình hình mới, trong đó đề cập đến một số nhiệm vụ và giải pháp sẽ được triển khai gồm: tổ chức khôi phục, mở rộng và phát triển các vườn thuốc mẫu ở các địa phương, đơn vị, trường học, bệnh viện, trạm y tế; kết hợp chặt chẽ giữa việc khuyến khích “trồng cây thuốc tại vườn, tại nhà” với việc từng bước tổ chức các vùng chuyên nuôi trồng, chế biến cây, con làm thuốc theo hướng công nghiệp; bảo tồn, nuôi trồng, khai thác, chế biến dược liệu đến các phương pháp khám chữa bệnh...

 

Tuy nhiên, đã gần 4 năm trôi qua, các nhiệm vụ và giải pháp trên vẫn đang bỏ ngỏ. Thiết nghĩ, với ưu thế có nguồn dược liệu phong phú, đa dạng, có nhiều cây thuốc quý hiếm, Đăk Lăk cần đổi mới công tác quản lý, coi phát triển dược liệu là một lĩnh vực quan trọng có sự chỉ đạo, đầu tư mạnh mẽ.

 

Vấn đề cốt lõi trong công tác bảo tồn là phải làm cho người dân hiểu được giá trị của cây thuốc, từ đó tự nguyện tham gia bảo tồn dược liệu ở địa phương mình. Bên cạnh đó, cần chấn chỉnh hoạt động thu mua, khai thác và thu hái cây thuốc mọc tự nhiên theo hướng bảo tồn và phát triển, đồng thời có những chính sách ưu đãi cụ thể đối với việc quy hoạch vùng chuyên canh, phát triển nuôi trồng dược liệu tại địa phương.