Theo phong tục truyền thống của người Việt, lễ tảo mộ Tết thường diễn ra trước ngày cuối cùng của tháng Chạp. Đây là dịp con cháu tưởng nhớ tổ tiên, thể hiện đạo lý "uống nước nhớ nguồn" đã ăn sâu trong đời sống văn hóa dân tộc.
Tục tảo mộ ngày Tết không chỉ là nghi thức tâm linh mà còn là dịp giáo dục thế hệ trẻ về cội nguồn, gắn kết gia đình và bồi đắp truyền thống hiếu kính trong mỗi người Việt mỗi độ xuân về.
Những ngày giáp Tết Nguyên đán, khắp các nghĩa trang – nơi an nghỉ của tổ tiên, người thân mỗi gia đình lại trở nên tấp nập hơn thường lệ. Tảo mộ cuối năm không chỉ là phong tục truyền thống mà còn là dịp để mỗi người lắng lòng, nhớ về cội nguồn, gắn kết tình thân và gìn giữ đạo hiếu trong mỗi gia đình Việt.
Dù bận "trăm công nghìn việc" nhưng nét văn hóa tảo mộ ngày Tết của người Việt luôn được lưu giữ cả nghìn đời nay. Đây còn là dịp con cháu tưởng nhớ tổ tiên, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”.
Bà Nguyễn Thị Minh Thi (70 tuổi, trú tại Đội Cấn, Hà Nội) khăn gói chuẩn bị hoa quả, "lễ mọn tâm thành", cùng cành đào, bó hoa vượt hơn 50 km lên Công viên nghĩa trang Lạc Hồng Viên (Kỳ Sơn - Phú Thọ) “mời” chồng về ăn Tết. Bà chia sẻ: "Tôi luôn nhớ người bạn đời đã xa suốt ba năm qua vẫn vẹn nguyên, chưa khi nào nguôi ngoai".
Sau khi dọn dẹp phần mộ của người đã khuất, người dân tiến hành bày biện đồ lễ, hoa tươi.
Mọi thứ được bày biện gọn gàng trước phần mộ, thắp nén hương thơm nghi ngút giữa tiết trời cuối năm se lạnh.
Tạ mộ dịp cuối năm không chỉ là nghi lễ tâm linh mà còn là dịp để các gia đình sum họp, ôn lại truyền thống, giáo dục con cháu về đạo lý “chim có tổ, người có tông”.
Sau khi hoàn tất việc sửa sang, các gia đình thành kính thắp nén hương, khấn mời tổ tiên về sum họp, đón năm mới cùng con cháu.
Với những người đã trung tuổi, nhưng những khoảnh khắc được viếng thăm mộ phần người thân khiến họ như tìm thấy một điểm tựa tinh thần để tiếp tục sống vui vầy bên con cháu.
Theo Đại đức Thích Trí Thịnh (Phó trưởng ban Phật giáo tỉnh Phú Thọ), tục tảo mộ và tạ mộ của người Việt đã có từ rất lâu đời. Hằng năm, khi Tết đến xuân về, các gia đình trở về nơi an táng tổ tiên để dọn dẹp, sửa sang mộ phần, phát quang cây cỏ, thể hiện lòng hiếu thảo của con cháu.
Trong nhịp sống hiện đại, dù cuộc sống ngày càng bận rộn, phong tục tạ mộ vẫn được nhiều gia đình gìn giữ, phát huy, góp phần nuôi dưỡng những giá trị đạo đức, văn hóa tốt đẹp của dân tộc.
