Việt Nam đang trải qua quá trình già hóa dân số nhanh chóng. Năm 2026, cả nước có khoảng 16,5 triệu người từ 60 tuổi trở lên, chiếm khoảng 16% dân số. Đến năm 2036, đất nước sẽ bước vào giai đoạn dân số già và năm 2050 nhóm này có thể chiếm trên 25% dân số. (1)
Dù tuổi thọ trung bình tăng, người Việt vẫn có khoảng 10-14 năm sống với bệnh tật. (2) Trung bình, một người cao tuổi mắc đồng thời 3-4 bệnh nền, thường gặp như tăng huyết áp, bệnh tim mạch, đái tháo đường và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Việc phải theo dõi, điều trị lâu dài nhiều bệnh lý ảnh hưởng đến chất lượng sống, gia tăng chi phí y tế và nhu cầu hỗ trợ từ người thân.
Thực tế này cũng đặt ra yêu cầu người cao tuổi cần được chăm sóc chuyên biệt, từ dinh dưỡng, vận động đến khám định kỳ và phòng bệnh, phù hợp với thể trạng, bệnh nền và những thay đổi của cơ thể.
Già hóa dân số và bệnh mạn tính làm tăng nguy cơ trước bệnh truyền nhiễm. Ảnh: Shutterstock
Một trong những thay đổi đáng lưu ý sau tuổi 60 là lão hóa miễn dịch, khiến khả năng nhận diện và chống lại tác nhân gây bệnh suy giảm. Đây là một trong những lý do khiến người cao tuổi dễ mắc bệnh truyền nhiễm và có nguy cơ biến chứng cao hơn.
Theo ước tính của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ, người từ 65 tuổi trở lên chiếm khoảng 50-70% số ca nhập viện và 70-85% số ca tử vong liên quan đến cúm mùa tại nước này. (3)
Tại Việt Nam, dữ liệu giai đoạn 2014-2016 ghi nhận tỷ lệ nhập viện do nhiễm trùng hô hấp cấp nặng liên quan đến cúm ở người từ 65 tuổi trở lên là 207/100.000 người mỗi năm, gấp khoảng 1,5 lần mức trung bình mọi lứa tuổi. Ước tính khoảng 34.500 người thuộc nhóm tuổi này phải nhập viện mỗi năm do nhiễm trùng hô hấp cấp liên quan đến cúm. (4) Gần đây, các bệnh viện cũng tiếp nhận nhiều ca mắc cúm, các trường hợp diễn tiến nặng ghi nhận phần lớn ở người cao tuổi, đặc biệt là những người có bệnh nền.
Cúm có thể khởi đầu bằng sốt, ho, đau đầu, đau cơ nhưng tác động có thể vượt ra ngoài đường hô hấp. Bệnh có thể gây viêm phổi, suy hô hấp, làm trầm trọng các bệnh mạn tính và khởi phát biến cố tim mạch. Một nghiên cứu ghi nhận trong ba ngày đầu sau nhiễm cúm, nguy cơ nhồi máu cơ tim tăng gần 10 lần và nguy cơ đột quỵ tăng khoảng 8 lần. (4) Cúm còn làm tăng 24% nguy cơ nhập viện do suy tim và tăng 74% nguy cơ xảy ra biến cố rối loạn đường huyết ở người mắc đái tháo đường. (5)
Bệnh nhân mắc cúm chuyển nặng điều trị tại bệnh viện. Ảnh: BVCC
Theo dữ liệu tại Canada giai đoạn 1994-2000, ở người từ 65 tuổi trở lên, nguy cơ tử vong do cúm khi mắc bệnh tim mạn tính cao gấp 5 lần, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính cao gấp 12 lần và đồng thời cả hai cao gấp 20 lần so với người không có bệnh mạn tính. Ở bệnh nhân đái tháo đường, nguy cơ tử vong do viêm phổi hoặc cúm cũng cao gấp 3 lần so với người không mắc. (6)
Ảnh hưởng của cúm còn có thể kéo dài sau khi người bệnh xuất viện. Theo thống kê, 18% người bệnh được ghi nhận suy giảm chức năng kéo dài sau 30 ngày kể từ khi xuất viện vì cúm. (7) Với người cao tuổi, sự suy giảm này có thể ảnh hưởng đến khả năng đi lại, sinh hoạt và tự chăm sóc, làm tăng nhu cầu hỗ trợ từ gia đình.
Trước những nguy cơ này, cơ quan chức năng khuyến cáo tiêm vắc-xin cúm hàng năm, ưu tiên người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính. Đồng thời, các hiệp hội y khoa uy tín đều thống nhất tiêm vắc-xin cúm hằng năm cho người bệnh nhằm hạn chế biến chứng và nguy cơ bệnh nền trở nặng.
Tiêm vắc-xin cúm hằng năm được khuyến cáo cho người cao tuổi, góp phần nâng cao chất lượng sống. Ảnh: Bình An
Cùng với việc duy trì tiêm chủng hằng năm, nhu cầu bảo vệ phù hợp với hệ miễn dịch lão hóa đã thúc đẩy sự phát triển của vắc-xin chuyên biệt cho người lớn tuổi. Trong đó, vắc-xin cúm chuyên biệt cho người cao tuổi với hàm lượng kháng nguyên tăng cường, giúp tăng cường đáp ứng miễn dịch ở nhóm tuổi này, từ đó giúp bảo vệ người cao tuổi tối ưu khỏi cúm và các biến chứng do cúm gây ra.
Nhận thức được nhu cầu bảo vệ đặc thù của người cao tuổi do quá trình lão hóa miễn dịch, y học thế giới đã không ngừng nghiên cứu và phát triển các giải pháp tiêm chủng tối ưu hơn cho nhóm đối tượng này. Trong đó, vắc-xin cúm chuyên biệt dành cho người cao tuổi với hàm lượng kháng nguyên tăng cường là một trong những bước tiến nổi bật, đã được nhiều quốc gia phát triển như Mỹ, Úc, Canada… khuyến cáo ưu tiên hàng đầu cho người cao tuổi.
Vắc-xin cúm chuyên biệt cho người cao tuổi sẽ có mặt tại Việt Nam trong thời gian sớm nhất, mở thêm lựa chọn dự phòng cho người cao tuổi. Người cao tuổi và gia đình nên chủ động trao đổi với bác sĩ về tình trạng sức khỏe, bệnh nền và tiền sử tiêm chủng để được tư vấn loại vắc-xin phù hợp, đồng thời duy trì lịch tiêm cúm mỗi năm.
Bình An (VNVC)
NGUỒN THÔNG TIN:
1. https://vnpa.moh.gov.vn/nguoi-cao-tuoi-trong-ky-nguyen-moi-luc-luong-san-xuat-quan-trong-cua-xa-hoi/ ; https://vietnam.unfpa.org/en/topics/ageing-0?page=4 ; https://vietnam.unfpa.org/en/publications/older-persons-viet-nam-analysis-population-change-and-family-planning-survey-2021
2. https://thanhnien.vn/trung-binh-nguoi-viet-tren-80-tuoi-co-14-nam-song-chung-voi-benh-tat-185231111103347347.htm ; https://vnexpress.net/nguoi-viet-tho-74-tuoi-nhung-10-nam-song-chung-benh-tat-4962033.html
3. https://www.cdc.gov/flu/highrisk/65over.htm
4. https://wwwnc.cdc.gov/eid/article/27/10/20-4765_article
5. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29563170/
6. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18620016/
7. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7984066/