Suy giãn tĩnh mạch chi dưới là bệnh lý mạn tính phổ biến, gây đau nhức, nặng chân, phù chân và ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng cuộc sống. Nhiều người bệnh lo ngại việc đi bộ hoặc vận động sẽ khiến tình trạng suy giãn tĩnh mạch trở nên nghiêm trọng hơn nên thường hạn chế vận động.
Tuy nhiên, đi bộ đúng cách không những không làm bệnh tiến triển nặng hơn mà còn mang lại nhiều lợi ích, góp phần cải thiện triệu chứng và giảm nguy cơ biến chứng.
Vì sao đi bộ có lợi cho người bị suy giãn tĩnh mạch?
Ở người khỏe mạnh, khi đứng hoặc ngồi lâu, máu ở hai chân phải chống lại trọng lực để trở về tim. Mỗi khi các cơ cẳng chân co lại trong quá trình đi bộ, chúng sẽ ép vào hệ tĩnh mạch sâu, giúp đẩy máu từ chân trở về tim. Đồng thời, các van tĩnh mạch mở và đóng nhịp nhàng để ngăn máu chảy ngược xuống dưới. Nhờ đó, máu lưu thông theo một chiều từ dưới lên trên và từ hệ tĩnh mạch nông vào hệ tĩnh mạch sâu.
Ở người mắc suy giãn tĩnh mạch, các van tĩnh mạch bị tổn thương hoặc không còn đóng kín. Máu vì thế chảy ngược xuống chân, gây ứ đọng và làm tăng áp lực trong lòng tĩnh mạch. Theo thời gian, các tĩnh mạch nông bị giãn, nổi ngoằn ngoèo dưới da, kèm theo các triệu chứng như đau nhức, nặng chân, phù mắt cá chân, thay đổi màu sắc da, thậm chí loét chân.
Đi bộ giúp kích hoạt hoạt động của bơm tĩnh mạch, thúc đẩy máu lưu thông trở về tim hiệu quả hơn, từ đó giảm tình trạng ứ trệ máu và hạ áp lực trong hệ tĩnh mạch nông. Đây cũng là một trong những mục tiêu quan trọng trong điều trị suy giãn tĩnh mạch.
Đi bộ tác động như thế nào đến hệ tĩnh mạch?
Khi bước đi, động tác nhấc gót chân giúp đẩy máu từ hệ tĩnh mạch ở lòng bàn chân và gót chân lên các tĩnh mạch sâu ở cẳng chân. Tiếp đó, sự co bóp của các cơ cẳng chân sẽ tiếp tục đưa dòng máu lên tĩnh mạch vùng đùi và trở về tim.
Quá trình này diễn ra liên tục theo từng bước chân, giúp hệ tuần hoàn hoạt động hiệu quả hơn. Nhiều nghiên cứu cho thấy lực ép của cơ cẳng chân lên hệ tĩnh mạch khi đi bộ lớn hơn đáng kể so với khi đứng yên, nhờ đó làm giảm tình trạng ứ máu ở chi dưới.
Chính vì vậy, hầu hết các hiệp hội phẫu thuật mạch máu trên thế giới đều khuyến cáo người mắc suy giãn tĩnh mạch nên duy trì thói quen đi bộ hằng ngày kết hợp với các biện pháp điều trị khác.
Đi bộ chỉ là một phần trong chiến lược điều trị suy giãn tĩnh mạch.
Đi bộ giúp cải thiện triệu chứng và giảm nguy cơ biến chứng
Không ít người bệnh nhận thấy các triệu chứng đau nhức, nặng chân và phù chân giảm rõ rệt sau khi duy trì việc đi bộ đều đặn. Thực tế lâm sàng cũng ghi nhận nhiều trường hợp sau khi kết hợp điều trị bằng thuốc, mang vớ y khoa và thay đổi lối sống, đặc biệt là duy trì thói quen đi bộ, đã cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống. Người bệnh cảm thấy chân nhẹ hơn, giảm đau và vận động linh hoạt hơn.
Bên cạnh đó, nhiều nghiên cứu cho thấy người mắc suy tĩnh mạch mạn tính chỉ vận động dưới 10 phút mỗi ngày có nguy cơ loét chân cao hơn đáng kể so với nhóm duy trì hoạt động thể lực trên 10 phút mỗi ngày. Điều này cho thấy vận động phù hợp không chỉ giúp giảm triệu chứng mà còn góp phần hạn chế các biến chứng nguy hiểm của bệnh.
Người bệnh cần đi bộ như thế nào?
Để việc đi bộ mang lại hiệu quả, người bệnh cần lựa chọn hình thức tập luyện phù hợp với tình trạng sức khỏe. Nếu trước đây chưa có thói quen vận động, nên bắt đầu với quãng đường ngắn hoặc thời gian khoảng 10 - 15 phút mỗi ngày, sau đó tăng dần thời lượng và cường độ khi cơ thể đã thích nghi.
Trong giai đoạn đầu, người bệnh có thể vẫn cảm thấy đau hoặc nặng chân khi vận động. Đây là hiện tượng khá phổ biến và thường sẽ cải thiện sau một thời gian kiên trì tập luyện. Khi đi bộ, cần bước đi tự nhiên, để cổ chân vận động linh hoạt nhằm phát huy tối đa hiệu quả của bơm tĩnh mạch.
Đối với những người đã xuất hiện loét chân do suy giãn tĩnh mạch hoặc bị hạn chế vận động cổ chân, cần được bác sĩ chuyên khoa thăm khám, đánh giá và hướng dẫn tập vật lý trị liệu, phục hồi chức năng trước khi bắt đầu chương trình đi bộ.
Không chỉ đi bộ, người bệnh cần thay đổi lối sống
Đi bộ chỉ là một phần trong chiến lược điều trị suy giãn tĩnh mạch. Để kiểm soát bệnh hiệu quả, người bệnh cần kết hợp nhiều biện pháp như:
- Duy trì cân nặng hợp lý.
- Tránh đứng hoặc ngồi bất động trong thời gian dài.
- Thường xuyên thay đổi tư thế và vận động nhẹ trong quá trình làm việc.
- Kê cao chân khi nghỉ ngơi để hỗ trợ máu trở về tim.
- Mang vớ áp lực theo đúng chỉ định của bác sĩ.
- Tuân thủ điều trị và tái khám định kỳ.
Suy giãn tĩnh mạch là bệnh lý mạn tính nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Việc duy trì thói quen đi bộ hằng ngày, kết hợp với lối sống lành mạnh và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ sẽ giúp cải thiện tuần hoàn máu, giảm triệu chứng, hạn chế biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống.
