Người bị rối loạn tiền đình vẫn có thể tập thể dục để cải thiện khả năng giữ thăng bằng, tăng cường sức khỏe và giảm nguy cơ té ngã. Tuy nhiên, cần lựa chọn bài tập phù hợp với tình trạng bệnh, bắt đầu từ cường độ nhẹ và bảo đảm an toàn, đặc biệt khi người bệnh còn chóng mặt hoặc đi lại không vững.
1. Người bị rối loạn tiền đình có nên tập thể dục?
Rối loạn tiền đình là cách gọi thường dùng cho các tình trạng gây chóng mặt, cảm giác xoay tròn, mất thăng bằng hoặc choáng váng liên quan đến hệ thống tiền đình. Những triệu chứng này khiến nhiều người lo ngại việc vận động có thể làm bệnh nặng hơn, từ đó hạn chế đi lại và tập luyện.
Tuy nhiên, không phải người mắc bệnh lý tiền đình nào cũng cần tránh vận động. Trên thực tế, đối với những trường hợp phù hợp, các bài tập phục hồi chức năng tiền đình có thể giúp não bộ thích nghi tốt hơn với những tín hiệu từ hệ thống tiền đình, thị giác và cảm giác từ cơ, khớp. Qua đó, người bệnh có thể cải thiện khả năng giữ thăng bằng.
Việc ít vận động do sợ chóng mặt có thể khiến cơ bắp suy yếu, giảm sức bền và làm người bệnh mất tự tin khi đi lại. Tình trạng này có thể làm tăng nguy cơ té ngã, đặc biệt ở người cao tuổi.
Dù vậy, cần lưu ý rằng chóng mặt có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau và không phải trường hợp nào cũng cải thiện chỉ bằng tập thể dục. Người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Các bài tập phục hồi chức năng tiền đình cần được hướng dẫn dựa trên tình trạng cụ thể, nhất là khi triệu chứng kéo dài hoặc tái phát nhiều lần.
Rối loạn tiền đình là cách gọi thường dùng cho các tình trạng gây chóng mặt, cảm giác xoay tròn, mất thăng bằng. Ảnh Minh Hiếu
2. Lựa chọn bài tập phù hợp, tránh vận động quá sức
Để tập luyện an toàn, người bị rối loạn tiền đình cần lưu ý một số nguyên tắc sau:
- Ưu tiên các bài tập nhẹ nhàng, giúp cải thiện khả năng thăng bằng
Người bệnh có thể bắt đầu bằng những hoạt động phù hợp với thể trạng như đi bộ chậm trên mặt phẳng, tập đứng lên - ngồi xuống có điểm tựa hoặc thực hiện các bài tập giữ thăng bằng theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Khi khả năng vận động được cải thiện, có thể tăng dần thời gian và mức độ tập luyện.
Đối với người được chẩn đoán mắc bệnh lý tiền đình cụ thể, bác sĩ hoặc chuyên viên phục hồi chức năng có thể hướng dẫn những bài tập chuyên biệt, chẳng hạn bài tập phối hợp vận động đầu và mắt. Người bệnh không nên tự thực hiện các động tác có thể gây chóng mặt mạnh khi chưa được hướng dẫn.
- Tránh các môn thể thao cường độ cao hoặc đòi hỏi đổi hướng đột ngột khi còn triệu chứng
Những hoạt động như chạy tốc độ cao, thể thao đối kháng hoặc các môn có động tác xoay, đổi hướng nhanh có thể khiến người bệnh khó kiểm soát thăng bằng, làm tăng nguy cơ té ngã. Khi đang chóng mặt hoặc đi đứng không vững, người bệnh nên tạm dừng những hoạt động này và lựa chọn hình thức vận động an toàn hơn.
- Không tham gia các hoạt động có nguy cơ cao khi xuất hiện chóng mặt
Đạp xe ngoài đường, bơi lội một mình, leo trèo hoặc tập luyện ở nơi cao là những hoạt động cần đặc biệt thận trọng. Nếu cơn chóng mặt xuất hiện đột ngột, người bệnh có thể mất khả năng kiểm soát tư thế và gặp tai nạn.
Chỉ nên trở lại những hoạt động này khi triệu chứng đã được kiểm soát và có thể bảo đảm an toàn.
- Bắt đầu với cường độ thấp và tăng dần
Người bệnh nên tập trong thời gian ngắn, với tốc độ chậm, sau đó tăng dần tùy theo khả năng dung nạp. Không nên cố gắng tập quá sức hoặc tiếp tục vận động khi tình trạng chóng mặt tăng rõ rệt, buồn nôn nhiều, mất thăng bằng hoặc có cảm giác sắp ngất.
Một số bài tập phục hồi chức năng tiền đình có thể gây chóng mặt nhẹ, thoáng qua trong quá trình cơ thể thích nghi. Tuy nhiên, nếu triệu chứng trở nên dữ dội, kéo dài hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường, người bệnh cần dừng tập và trao đổi với nhân viên y tế.
- Bảo đảm môi trường tập luyện an toàn
Người bệnh nên tập ở nơi đủ ánh sáng, có mặt sàn bằng phẳng, không trơn trượt và có điểm tựa chắc chắn khi cần. Người cao tuổi hoặc thường xuyên mất thăng bằng nên có người hỗ trợ trong giai đoạn đầu tập luyện. Bên cạnh đó, việc sử dụng giày dép vừa vặn, có đế chống trượt cũng giúp giảm nguy cơ té ngã.
- Nghỉ ngơi hợp lý và bổ sung đủ nước
Người bệnh cần bố trí thời gian nghỉ ngơi giữa các buổi tập, ngủ đủ giấc và uống nước phù hợp với nhu cầu của cơ thể. Tránh tập luyện khi quá mệt, đang sốt, mất nước hoặc sức khỏe không ổn định.
Đối với người mắc bệnh tim, bệnh thận hoặc được bác sĩ yêu cầu hạn chế lượng dịch đưa vào cơ thể, cần tuân thủ hướng dẫn riêng về lượng nước uống hằng ngày.
3. Khi nào cần dừng tập và đi khám?
Nếu tình trạng chóng mặt xuất hiện thường xuyên, kéo dài hoặc ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân thay vì tự điều trị tại nhà. Không nên tự ý sử dụng thuốc chống chóng mặt kéo dài hoặc thực hiện các động tác điều trị khi chưa có hướng dẫn phù hợp.
Đặc biệt, nếu chóng mặt xuất hiện đột ngột kèm theo các biểu hiện như méo miệng, yếu hoặc tê một bên tay chân, nói khó, nhìn đôi, đau đầu dữ dội hoặc không thể đứng vững, cần gọi cấp cứu ngay. Đây có thể là dấu hiệu cảnh báo đột quỵ hoặc một tình trạng nguy hiểm khác.
Tập thể dục đúng cách có thể góp phần cải thiện khả năng vận động và giữ thăng bằng ở người mắc một số bệnh lý tiền đình. Điều quan trọng là lựa chọn bài tập phù hợp, tăng cường độ từ từ và tuân thủ hướng dẫn của nhân viên y tế. Kết hợp vận động an toàn với điều trị đúng nguyên nhân sẽ giúp người bệnh từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống và giảm nguy cơ té ngã.
