Tuy nhiên, người bệnh tuyến giáp cần lưu ý rằng không có một chế độ ăn chung phù hợp cho tất cả trường hợp. Tùy từng bệnh lý như suy giáp, cường giáp, bướu giáp hay viêm tuyến giáp, chế độ ăn và điều trị có thể khác nhau.
1. Bảo đảm đủ iod, selenium và sắt
Tuyến giáp cần iod để tổng hợp các hormone tuyến giáp. Vì vậy, cung cấp đủ iod qua chế độ ăn là một trong những yếu tố quan trọng giúp duy trì chức năng tuyến giáp bình thường.
Đối với người khỏe mạnh, sử dụng muối iod ở mức vừa phải trong chế biến thức ăn là một cách đơn giản để phòng thiếu iod. Thiếu iod kéo dài có thể gây bướu cổ và ảnh hưởng đến quá trình tổng hợp hormone tuyến giáp.
Tuy nhiên, bổ sung quá nhiều iod cũng không có lợi. Đặc biệt, việc thường xuyên sử dụng một lượng lớn rong biển, tảo biển hoặc các sản phẩm chứa hàm lượng iod cao có thể làm rối loạn chức năng tuyến giáp ở một số người, nhất là những người đã có bệnh tuyến giáp. Do đó, không nên tự ý sử dụng các chế phẩm bổ sung iod với liều cao khi chưa có chỉ định.
Ngoài iod, selenium và sắt cũng tham gia vào nhiều quá trình liên quan đến hoạt động của tuyến giáp. Các nguồn thực phẩm cung cấp những vi chất này gồm cá, hải sản, thịt, trứng, sữa và các sản phẩm từ sữa, các loại đậu, ngũ cốc, rau xanh và nhiều loại thực phẩm khác.
Một chế độ ăn đa dạng, cân đối có thể giúp cơ thể nhận đủ các dưỡng chất cần thiết mà không nhất thiết phải phụ thuộc vào thực phẩm bổ sung.
2. Người bệnh tuyến giáp nên ăn gì?
Cá và hải sản có thể được đưa vào thực đơn với tần suất phù hợp, đồng thời cung cấp protein, selenium và một số dưỡng chất khác. Bên cạnh đó, người bệnh nên tăng cường rau xanh, trái cây tươi, các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt và những thực phẩm giàu chất chống oxy hóa.
Người mắc bệnh tuyến giáp cần khám, xét nghiệm và điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa nội tiết. Ảnh AI
Thịt đỏ có thể cung cấp protein, sắt, vitamin B12 và kẽm. Tuy nhiên, nên sử dụng ở mức vừa phải, ưu tiên thịt nạc và đa dạng hóa nguồn protein từ cá, gia cầm, trứng, sữa và các loại đậu.
Điều quan trọng là không nên kỳ vọng một loại thực phẩm riêng lẻ có thể "nuôi" hoặc phục hồi tuyến giáp. Dinh dưỡng hợp lý chỉ đóng vai trò hỗ trợ, trong khi điều trị bệnh tuyến giáp cần dựa trên chẩn đoán cụ thể.
3. Suy giáp cần dùng thuốc theo chỉ định
Một sai lầm thường gặp là cho rằng có thể điều trị suy giáp bằng cách thay đổi chế độ ăn hoặc sử dụng các loại thực phẩm, thảo dược, thực phẩm bổ sung.
Ở người được chẩn đoán suy giáp do thiếu hoặc không sản xuất đủ hormone tuyến giáp, levothyroxine là thuốc điều trị thay thế hormone thường được sử dụng theo chỉ định của bác sĩ. Người bệnh cần dùng thuốc đúng liều, đúng cách và tái khám, xét nghiệm theo lịch hẹn.
Không nên tự ý ngừng thuốc khi thấy các triệu chứng đã cải thiện hoặc tự tăng, giảm liều dựa trên cảm nhận. Việc điều chỉnh liều levothyroxine cần căn cứ vào tình trạng bệnh và kết quả xét nghiệm chức năng tuyến giáp.
Đặc biệt, không sử dụng hormone tuyến giáp để giảm cân ở người có chức năng tuyến giáp bình thường. Cách làm này không phải phương pháp điều trị béo phì và có thể gây ra những tác dụng không mong muốn do dư thừa hormone tuyến giáp.
4. Không cần kiêng tuyệt đối bắp cải, súp lơ xanh
Một số người bệnh lo ngại các loại rau họ cải như bắp cải, súp lơ xanh có thể gây "độc" cho tuyến giáp. Đây là quan niệm không chính xác nếu sử dụng với lượng thông thường trong một chế độ ăn đa dạng.
Các loại rau họ cải cung cấp chất xơ, vitamin, khoáng chất và nhiều hợp chất có lợi cho sức khỏe. Người bệnh tuyến giáp không cần tự ý loại bỏ hoàn toàn bắp cải, súp lơ xanh hoặc các loại rau tương tự khỏi thực đơn.
Tuy nhiên, với người có nguy cơ thiếu iod, việc tiêu thụ một lượng rất lớn các loại thực phẩm này, đặc biệt khi chế độ ăn nói chung không bảo đảm đủ iod, có thể cần được trao đổi thêm với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.
Lưu ý: Một số thực phẩm và thuốc có thể ảnh hưởng đến khả năng hấp thu levothyroxine. Đậu nành và các sản phẩm từ đậu nành có thể làm giảm hấp thu thuốc nếu sử dụng gần thời điểm uống thuốc.
Thông thường, levothyroxine được khuyến cáo uống khi đói, với nước lọc và trước bữa sáng khoảng 30–60 phút, theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc thông tin kê đơn. Người bệnh nên duy trì cách dùng thuốc nhất quán để bảo đảm hiệu quả điều trị.
Các chế phẩm bổ sung calci và sắt cũng có thể làm giảm hấp thu levothyroxine. Vì vậy, cần uống cách thời điểm dùng levothyroxine theo khoảng thời gian được bác sĩ hoặc dược sĩ hướng dẫn, thường là vài giờ.
Người bệnh cũng nên thông báo cho bác sĩ về tất cả thuốc, vitamin, khoáng chất và thực phẩm bổ sung đang sử dụng để tránh tương tác làm ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị.
5. Không phải ai cũng cần kiêng gluten
Gluten không phải là nguyên nhân gây viêm tuyến giáp ở tất cả mọi người. Việc loại bỏ hoàn toàn gluten khỏi chế độ ăn chỉ có ý nghĩa khi người bệnh có chỉ định phù hợp, chẳng hạn mắc bệnh celiac hoặc có vấn đề liên quan đến gluten được xác định.
Đối với phần lớn người bệnh tuyến giáp không mắc bệnh celiac, không có cơ sở để tự ý kiêng gluten chỉ với mục đích điều trị bệnh tuyến giáp.
6. Phụ nữ mang thai cần đặc biệt lưu ý
Nhu cầu iod thay đổi theo từng giai đoạn của cuộc đời và tăng lên trong thời kỳ mang thai, cho con bú. Iod đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển não bộ và hệ thần kinh của thai nhi, trẻ sơ sinh.
Phụ nữ có kế hoạch mang thai, đang mang thai hoặc cho con bú cần được tư vấn về nhu cầu iod và các vi chất cần thiết. Việc bổ sung chế phẩm chứa iod nên được thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ, bởi bổ sung quá mức cũng có thể gây bất lợi cho tuyến giáp.
Đối với trẻ em và thanh thiếu niên, bảo đảm chế độ ăn đủ năng lượng, protein, iod và các vi chất cần thiết cũng đặc biệt quan trọng cho quá trình tăng trưởng và phát triển.
Tóm lại: Người mắc bệnh tuyến giáp không nhất thiết phải áp dụng chế độ ăn kiêng khắt khe. Một chế độ ăn đa dạng, cân đối, sử dụng muối iod hợp lý và hạn chế tự ý dùng các sản phẩm bổ sung sẽ giúp hỗ trợ sức khỏe nói chung. Quan trọng hơn, người bệnh cần khám, xét nghiệm và điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa nội tiết, đồng thời thông báo khi đang sử dụng thuốc hoặc thực phẩm bổ sung để được tư vấn phù hợp.
