Hạt chia là một trong những loại thực phẩm bổ dưỡng được mệnh danh là 'siêu thực phẩm'. Đối với người bệnh đái tháo đường, loại hạt này có một số đặc điểm đáng chú ý, đặc biệt là hàm lượng chất xơ cao và khả năng làm chậm quá trình tiêu hóa.
1. Hạt chia cung cấp nhiều chất xơ, hỗ trợ kiểm soát đường huyết
Là một nguồn chất xơ dồi dào, hạt chia có thể hỗ trợ tiêu hóa và giúp kiểm soát các tình trạng sức khỏe như đái tháo đường type 2, tăng huyết áp và trầm cảm. Chất xơ giúp làm chậm quá trình tiêu hóa và hấp thu carbohydrate, từ đó có thể hạn chế tốc độ tăng đường huyết sau ăn.
Khi tiếp xúc với nước, hạt chia tạo thành lớp gel nhờ chất xơ hòa tan. Lớp gel này góp phần làm chậm quá trình di chuyển của thức ăn trong đường tiêu hóa, hỗ trợ điều hòa quá trình hấp thu đường.
Bên cạnh đó, chất xơ còn giúp tăng cảm giác no, hỗ trợ kiểm soát lượng thức ăn tiêu thụ và duy trì cân nặng hợp lý. Đây là những yếu tố có ý nghĩa đối với việc kiểm soát bệnh đái tháo đường type 2.
2. Bổ sung omega-3 thực vật, có lợi cho sức khỏe tim mạch
Người mắc bệnh đái tháo đường có nguy cơ mắc các bệnh tim mạch cao hơn so với người không mắc bệnh. Vì vậy, bên cạnh kiểm soát đường huyết, bảo vệ sức khỏe tim mạch cũng là mục tiêu quan trọng trong chế độ dinh dưỡng.
Hạt chia chứa acid alpha-linolenic (ALA), một dạng acid béo omega-3 có nguồn gốc thực vật. Dưỡng chất này góp phần hỗ trợ sức khỏe tim mạch khi được bổ sung trong chế độ ăn cân đối.
Hạt chia giúp cải thiện khả năng dung nạp glucose và insulin, có lợi cho sức khỏe của người bệnh đái tháo đường. Ảnh minh họa.
Ngoài ra, hạt chia còn cung cấp chất chống oxy hóa và một số khoáng chất như magie, phốt pho và canxi. Những dưỡng chất này tham gia vào nhiều hoạt động chuyển hóa, góp phần duy trì sức khỏe tổng thể.
Một bài đánh giá năm 2023 được công bố trên Tạp chí Thực phẩm chức năng của Hoa Kỳ cho thấy hạt chia chứa chất chống oxy hóa có thể bảo vệ gan và tim, đồng thời có thể kéo dài tuổi thọ và ngăn ngừa ung thư.
3. Ăn hạt chia có thực sự giúp giảm đường huyết không?
Mặc dù có nhiều lợi ích dinh dưỡng, tác động trực tiếp của hạt chia đối với khả năng kiểm soát đường huyết vẫn cần được nghiên cứu thêm.
Một phân tích tổng hợp được công bố năm 2024 trên tạp chí Diabetes & Metabolic Syndrome: Clinical Research & Reviews đã đánh giá 8 thử nghiệm lâm sàng với 362 người tham gia. Kết quả cho thấy việc bổ sung hạt chia không tạo ra sự cải thiện có ý nghĩa thống kê đối với đường huyết lúc đói, HbA1c (chỉ số phản ánh mức đường huyết trung bình trong khoảng 2 - 3 tháng) và insulin.
Điều này cho thấy hạt chia có thể là một phần của chế độ ăn lành mạnh cho người bệnh đái tháo đường nhờ thành phần dinh dưỡng nhưng chưa có đủ bằng chứng để khẳng định thực phẩm này giúp kiểm soát đường huyết hiệu quả.
4. Cách bổ sung hạt chia vào chế độ ăn của người bệnh đái tháo đường
Chỉ số đường huyết (GI) của hạt chia là khoảng 30, thuộc nhóm thực phẩm có chỉ số đường huyết thấp (thực phẩm có GI < 55 được coi là thấp). Do đó, hạt chia rất phù hợp và được khuyến nghị trong thực đơn của người đái tháo đường.
Người bệnh có thể bổ sung hạt chia vào chế độ ăn bằng cách trộn cùng sữa chua không đường và một ít quả mọng, thêm vào sinh tố với rau xanh, bơ hoặc trái cây ít đường, hoặc kết hợp với yến mạch trong bữa sáng. Ngoài ra, có thể ngâm hạt chia trong nước cho nở hoàn toàn trước khi uống, thêm vài lát chanh để tăng hương vị.
Khi ăn quá nhiều hạt chia có thể khiến lượng đường trong máu giảm, gây mệt mỏi, hạ đường huyết. Người bệnh đái tháo đường chỉ nên bắt đầu với lượng nhỏ khoảng 1 thìa cà phê mỗi ngày để cơ thể thích nghi với lượng chất xơ tăng lên, sau đó có thể duy trì từ 1 - 2 thìa (khoảng 20 - 30 g) mỗi ngày.
Nên ngâm hạt chia cho nở hoàn toàn trước khi ăn, tránh nuốt hạt khô, đặc biệt nếu gặp khó khăn khi nuốt. Ngoài ra, cần hạn chế kết hợp hạt chia với đường, sữa đặc, siro hoặc các loại đồ uống nhiều đường để tránh làm tăng lượng carbohydrate trong khẩu phần.
Đối với người đang sử dụng thuốc điều trị đái tháo đường, cần tiếp tục tuân thủ phác đồ và theo dõi đường huyết theo hướng dẫn của bác sĩ.
