Nhiều nam giới sau tuổi 50 thường xuyên thức giấc hai đến ba lần mỗi đêm để đi tiểu, khiến giấc ngủ bị gián đoạn và cơ thể mệt mỏi vào sáng hôm sau. Không ít người cho rằng đây là biểu hiện của phì đại tuyến tiền liệt hoặc do tuổi tác. Tuy nhiên, nếu tình trạng tiểu đêm đi kèm ngủ ngáy lớn, có lúc ngừng thở hoặc buồn ngủ nhiều vào ban ngày, nguyên nhân có thể liên quan đến hội chứng ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ.
1. Vì sao ngủ ngáy, ngưng thở khi ngủ có thể gây tiểu đêm?
Ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ là tình trạng đường hô hấp trên bị hẹp hoặc tắc nghẽn lặp đi lặp lại trong lúc ngủ, khiến luồng không khí vào phổi giảm hoặc tạm thời ngừng lại.
Người mắc hội chứng này thường ngủ ngáy lớn, có những khoảng ngừng thở ngắn rồi thở hổn hển hoặc giật mình tỉnh giấc. Tuy nhiên, không phải ai ngủ ngáy cũng bị ngưng thở khi ngủ và một số người mắc bệnh không có triệu chứng ngáy rõ rệt.
Điều ít người biết là rối loạn hô hấp khi ngủ có thể ảnh hưởng đến hoạt động bài tiết nước tiểu.
Khi đường thở bị tắc nghẽn, người bệnh phải gắng sức để hít thở, tạo ra những thay đổi về áp lực trong lồng ngực. Quá trình này có thể kích thích tim giải phóng peptide lợi niệu nhĩ, một loại hormone làm tăng bài tiết muối và nước qua thận.
Hệ quả là lượng nước tiểu được tạo ra trong đêm có thể tăng lên, khiến người bệnh phải thức dậy đi vệ sinh nhiều lần.
Người tiểu đêm nhiều lần kèm ngủ ngáy lớn nên được kiểm tra để phát hiện nguy cơ ngưng thở khi ngủ. Hình minh họa AI
Bên cạnh đó, các đợt ngưng thở còn gây gián đoạn giấc ngủ. Người bệnh có thể tỉnh giấc vì rối loạn hô hấp rồi mới nhận thấy nhu cầu đi tiểu.
Những người thừa cân, béo phì, có vòng cổ lớn, tăng huyết áp hoặc thường xuyên ngủ ngáy cần chú ý hơn đến nguy cơ ngưng thở khi ngủ.
Nếu tình trạng này kéo dài, chất lượng giấc ngủ suy giảm có thể khiến người bệnh mệt mỏi, khó tập trung và buồn ngủ vào ban ngày. Ngưng thở khi ngủ cũng liên quan đến nguy cơ mắc hoặc làm nặng thêm một số bệnh lý tim mạch.
2. Phân biệt tiểu đêm do tuyến tiền liệt và rối loạn giấc ngủ
Ở nam giới trung niên và cao tuổi, tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt là một trong những nguyên nhân thường gặp gây rối loạn tiểu tiện.
Khi tuyến tiền liệt tăng kích thước và chèn ép niệu đạo, người bệnh có thể xuất hiện tình trạng tiểu khó, dòng nước tiểu yếu, tiểu ngắt quãng hoặc cảm giác bàng quang chưa được làm rỗng hoàn toàn.
Các triệu chứng này có thể xảy ra cả ban ngày lẫn ban đêm, đôi khi khiến người bệnh phải đi tiểu nhiều lần nhưng lượng nước tiểu mỗi lần không đáng kể.
Trong khi đó, người mắc ngưng thở khi ngủ có thể tiểu đêm nhiều lần do tăng sản xuất nước tiểu về đêm, đồng thời xuất hiện các biểu hiện như ngáy lớn, thở ngắt quãng, đau đầu buổi sáng hoặc buồn ngủ ban ngày.
Tuy nhiên, không thể chỉ dựa vào số lần đi tiểu hay tiếng ngáy để xác định nguyên nhân. Hai bệnh lý có thể cùng tồn tại ở một người.
Ngoài ra, tiểu đêm còn có thể liên quan đến đái tháo đường, suy tim, bệnh thận, bàng quang tăng hoạt hoặc tác dụng của thuốc lợi tiểu. Thói quen uống nhiều nước, trà, cà phê hay rượu bia vào buổi tối cũng khiến triệu chứng rõ hơn.
Để hỗ trợ bác sĩ đánh giá, người bệnh nên ghi nhật ký tiểu tiện trong khoảng hai đến ba ngày. Nội dung gồm thời gian và lượng nước uống, số lần đi tiểu, lượng nước tiểu mỗi lần, giờ đi ngủ và thức dậy.
Người thân có thể giúp ghi nhận tình trạng ngủ ngáy, những khoảng ngừng thở hoặc biểu hiện thở hổn hển trong đêm. Những thông tin này đặc biệt hữu ích khi người bệnh không tự nhận biết được rối loạn hô hấp lúc ngủ.
3. Khi nào nam giới tiểu đêm nhiều lần cần đi khám?
Nếu thường xuyên thức dậy từ hai lần mỗi đêm để đi tiểu, đặc biệt khi tình trạng kéo dài và ảnh hưởng đến giấc ngủ, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được kiểm tra.
Việc thăm khám càng cần thiết nếu tiểu đêm đi kèm ngáy lớn, có người chứng kiến những đợt ngừng thở, mệt mỏi kéo dài hoặc buồn ngủ quá mức vào ban ngày.
Tùy triệu chứng, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm nước tiểu, kiểm tra đường huyết, chức năng thận, đánh giá tuyến tiền liệt hoặc đo lượng nước tiểu tồn dư sau khi đi tiểu.
Nếu nghi ngờ ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ, người bệnh có thể được chỉ định thực hiện xét nghiệm giấc ngủ để đánh giá mức độ rối loạn hô hấp.
Với những trường hợp được chẩn đoán ngưng thở khi ngủ, phương pháp thở áp lực dương liên tục (CPAP) có thể giúp duy trì đường thở thông thoáng, cải thiện chất lượng giấc ngủ và giảm tiểu đêm ở một số bệnh nhân.
Bên cạnh điều trị theo chỉ định, nam giới nên duy trì cân nặng hợp lý, hạn chế rượu bia trước khi ngủ và tránh uống quá nhiều nước sát giờ đi ngủ. Tuy nhiên, không nên tự ý hạn chế nước quá mức hoặc thay đổi thời gian uống thuốc lợi tiểu khi chưa được bác sĩ hướng dẫn.
Đặc biệt, không tự mua thuốc điều trị tuyến tiền liệt khi chưa xác định được nguyên nhân gây tiểu đêm. Nếu xuất hiện tiểu ra máu, tiểu buốt kèm sốt hoặc bí tiểu, người bệnh cần được thăm khám kịp thời.
Tiểu đêm nhiều lần không đơn thuần là biểu hiện của tuổi tác hay bệnh tuyến tiền liệt. Khi triệu chứng đi kèm ngủ ngáy lớn và giấc ngủ thường xuyên bị gián đoạn, việc kiểm tra cả hệ tiết niệu lẫn hô hấp khi ngủ sẽ giúp xác định nguyên nhân và lựa chọn hướng điều trị phù hợp.
