Nhiều thập kỷ qua, ý niệm mỗi người trưởng thành cần ngủ đủ 8 tiếng/ngày đã trở thành một quy tắc nằm lòng đối với phần lớn công chúng. Khái niệm này vốn đã có từ giữa thế kỷ 19, xuất phát từ mô hình phân chia quỹ thời gian trong ngày thành 8 giờ làm việc, 8 giờ giải trí và 8 giờ nghỉ ngơi.
Tuy nhiên, bài tổng quan mới được công bố trên tạp chí Brain Medicine đã thách thức quan niệm lâu đời này, khi khẳng định mô hình giấc ngủ kéo dài cố định không phải là một đặc tính tiến hóa không thể thay đổi của loài người.
Ngủ đủ 8 tiếng/ngày từ lâu đã trở thành một quy tắc nằm lòng đối với phần lớn công chúng. Ảnh minh họa: Anastasiya Vragova/Pexels
Nhằm tìm hiểu thời lượng ngủ tự nhiên của con người khi không chịu tác động từ lối sống công nghiệp, các nhà nghiên cứu đã quan sát những cộng đồng săn bắt và hái lượm tại Tanzania, Namibia cùng Bolivia.
Kết quả quan sát, được công bố trên tạp chí Current Biology, cho thấy người dân tại những khu vực này chỉ ngủ khoảng 5,7-7,1 tiếng/ngày.
Một phân tích khác được xuất bản bởi tổ chức Royal Society Publishing cũng ước tính, thời lượng ngủ trung bình ở các xã hội tiền công nghiệp chỉ rơi vào khoảng 6,4 tiếng. Đáng chú ý, họ không hề có thói quen ngủ bù vào buổi trưa và luôn tự giác thức dậy gần thời điểm bình minh mà không cần đến đồng hồ báo thức.
Dù áp lực cuộc sống hiện đại và môi trường sống của con người ngày nay rất khác biệt so với tổ tiên, nhiều khảo sát quy mô lớn tại các quốc gia phát triển vẫn ghi nhận xu hướng tương tự. Khi định nghĩa giấc ngủ tối ưu là mức thời lượng mang lại lợi ích sức khỏe tốt nhất, nhiều dữ liệu khoa học cho thấy con số lý tưởng thường thấp hơn mốc 8 tiếng.
Một nghiên cứu khác được đăng trên tạp chí Nature, dựa trên các chỉ số quét não và xét nghiệm phân tử, chỉ ra rằng khoảng thời gian nghỉ ngơi tối ưu nằm trong khoảng 6,4-7,8 tiếng mỗi ngày, tùy thuộc vào giới tính cũng như tốc độ lão hóa của từng cơ quan nội tạng.
Bên cạnh đó, các nhà y khoa cũng cảnh báo cả việc thiếu ngủ lẫn thói quen ngủ quá nhiều đều liên quan đến những rủi ro sức khỏe nghiêm trọng như bệnh tim mạch, đột quỵ, suy giảm trí nhớ và béo phì.
Việc rập khuôn con số trung bình là điều thiếu thực tế, bởi mỗi cá thể đều có nhu cầu sinh học riêng biệt. Người trẻ tuổi thường có xu hướng cần ngủ nhiều hơn người cao tuổi, và ngay cả những người trong cùng một độ tuổi cũng sở hữu cơ chế hồi phục thể trạng hoàn toàn khác nhau.
Khuyến nghị từ Quỹ Giấc ngủ Quốc gia Mỹ đã phản ánh sự linh hoạt này, khi đưa ra khoảng thời gian rộng từ 7-9 tiếng cho người trưởng thành, đồng thời xác nhận mức 6-10 tiếng vẫn có thể hoàn toàn phù hợp với từng trường hợp cụ thể.
Không chỉ số giờ ngủ, thời điểm và tính chu kỳ của giấc ngủ cũng đóng vai trò quyết định. Sự bùng nổ của ánh sáng nhân tạo từ đèn điện và thiết bị điện tử đã làm lệch đồng hồ sinh học tự nhiên, khiến con người hiện đại có thói quen đi ngủ muộn hơn chu kỳ sáng/tối.
Giới chuyên gia khuyên rằng, điều quan trọng nhất là cố gắng ngủ đủ giấc bất cứ khi nào có thể và duy trì nhịp sống điều độ, thay vì quá lo lắng nếu vô tình trải qua một vài đêm mất ngủ.