Ngộ độc Đông dược, làm sao tránh?

Trong vài năm gần đây, ngộ độc đông dược đã trở thành một vấn đề bức xúc. Có trường hợp thì rất rõ ràng, nhưng cũng có trường hợp không hiểu dựa trên cơ sở nào người ta đã quy kết và khiến bệnh nhân lo sợ thực sự khi phải dùng đông dược. Sự thực vấn đề này là như thế nào?
Trong vài năm gần đây, ngộ độc đông dược đã trở thành một vấn đề bức xúc. Có trường hợp thì rất rõ ràng, nhưng cũng có trường hợp không hiểu dựa trên cơ sở nào người ta đã quy kết và khiến bệnh nhân lo sợ thực sự khi phải dùng đông dược. Sự thực vấn đề này là như thế nào?

Về mặt nguyên tắc, đã gọi là thuốc, bất kể tân dược (thuốc Tây) hay đông dược (thuốc ta), thì đều có thể xảy ra những tác dụng không mong muốn, thậm chí có thể ngộ độc mà dẫn đến hậu quả chết người. Đông dược có thể dẫn tới ngộ độc vì một số lý do sau đây:

- Bệnh nhân bị dị ứng một hoặc nhiều chất có trong thành phần của thuốc do yếu tố cơ địa. Điều này xảy ra tương tự như đối với tân dược, tuy nhiên, vì đông dược thường là một hỗn hợp gồm rất nhiều chất khác nhau nên rất khó xác định dị nguyên cụ thể.

Ngộ độc Đông dược, làm sao tránh? 1
 Điều trị cho bệnh nhân dị ứng nặng do dùng thuốc Đông dược không nguồn gốc tại Khoa Dị ứng - Miễn dịch lâm sàng Bệnh viện Bạch Mai. Ảnh: Trần Minh

- Bệnh nhân dùng quá liều (do tự ý hoặc do thầy thuốc chỉ định) loại đông dược mà trong thành phần có một hoặc nhiều vị có độc như bán hạ, phụ tử, mã tiền, hoàng nàn...

- Do trình độ hoặc do khám xét không kỹ, thầy thuốc đã kê đơn cho bệnh nhân dùng loại đông dược mà lẽ ra là chống chỉ định đối với người bệnh.

- Do chất lượng thuốc không đảm bảo vì trồng trọt chăm bón quá nhiều hóa chất có hại, bảo quản không tốt (dùng quá nhiều lưu huỳnh...), bào chế sai quy cách hoặc vì bị nhiễm vi sinh vật có hại, đặc biệt là các loại nấm mốc dễ gây dị ứng.

- Do nhầm lẫn dược liệu khi thu hái, mua bán và sử dụng. Điều này có thể do người bệnh tự dùng, do nhân viên y tế cân thuốc cẩu thả hoặc do gian thương cố tình đánh tráo để trục lợi (ví như dùng thương lục để làm giả nhân sâm).

- Do bệnh nhân không tuân thủ đúng hướng dẫn của thầy thuốc về cách sắc, cách uống, liều lượng và quy trình điều trị.

- Do người bệnh được dùng phối hợp quá nhiều loại thuốc, trong đó có cả tân dược và đông dược nên dẫn đến sự tương tác và sản sinh những chất có hại cho cơ thể. Đây là một vấn đề rất phức tạp mà người thầy thuốc dễ bỏ qua và người bệnh cũng dễ tự ý dùng thêm với mong muốn bệnh tình nhanh thuyên giảm.

Ngộ độc Đông dược, làm sao tránh? 2
 Mã tiền là vị thuốc có độc phải hết sức thận trọng khi sử dụng.

Để ngăn ngừa tai biến do dùng Đông dược:

Với bệnh nhân, cần phải tuân thủ triệt để hướng dẫn của thầy thuốc, không tùy tiện sử dụng đông dược khi không có chỉ định, không tự ý nâng liều và kéo dài ngày dùng. Một số vị thuốc và bài thuốc đơn giản theo kinh nghiệm dân gian có thể tự dùng, nhưng tốt nhất vẫn nên có sự tư vấn đầy đủ của thầy thuốc có chuyên khoa. Khi sử dụng, nếu thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào thì phải ngừng thuốc ngay và báo lại cho thầy thuốc biết để xử trí kịp thời.

Với thầy thuốc, phải khám xét tỉ mỉ, nắm được tiền sử dị ứng của bệnh nhân, trọng dụng các xét nghiệm cần thiết để biết được tình trạng của các cơ quan quan trọng và tiên lượng được kết quả khi dùng thuốc, hết sức thận trọng trong việc kê đơn những vị thuốc có độc, hướng dẫn bệnh nhân chu đáo cách thức dùng thuốc, không phối hợp thuốc Tây và thuốc ta một cách cẩu thả, kiểm tra kỹ chất lượng thuốc trước khi cân đơn cho người bệnh.

ThS. Hoàng Khánh Toàn

Bạn quan tâm
Loading...
Bình luận
Bình luận của bạn về bài viết Ngộ độc Đông dược, làm sao tránh?

Gửi bài viết cho tòa soạn qua email: bandientuskds@gmail.com

ĐỌC NHIỀU NHẤT