Từ những viên kẹo dẻo cho đến vài giọt tinh chất quen thuộc trước giờ nghỉ ngơi, thói quen tìm đến cần sa y tế để mong có một giấc ngủ sâu đang trở nên phổ biến tại một số quốc gia. Khảo sát của Quỹ Giấc ngủ Quốc gia Mỹ từng ước tính có khoảng 9% người trưởng thành sử dụng phương pháp này.
Thế nhưng, niềm tin lâu nay về một "thần dược" hỗ trợ giấc ngủ vừa bị lung lay dữ dội bởi 2 công trình khoa học được công bố trong tháng mười. Tâm điểm của sự chú ý là công trình do các nhà khoa học thuộc Đại học Northwestern (Mỹ) thực hiện và đăng tải trên tạp chí khoa học JAMA Network Open.
Nhóm tác giả đã khai thác nguồn dữ liệu khổng lồ từ chương trình theo dõi sức khỏe tim mạch kéo dài hơn 3 thập kỷ với hàng nghìn người tham gia. Qua nhiều lần theo dõi định kỳ và ghi nhật ký sinh hoạt, kết hợp thiết bị đo đạc chuyên dụng ở cổ tay, các chuyên gia đã bóc tách được những con số đáng suy ngẫm.
Nghiên cứu khoa học kéo dài 3 thập kỷ đã đưa ra cảnh báo về việc lạm dụng cần sa y tế để có giấc ngủ ngon hơn. Ảnh minh họa: Istock.
Kết quả phân tích cho thấy việc sử dụng lâu dài cần sa y tế làm tăng rõ rệt khả năng giấc ngủ bị gián đoạn, trong khi thời gian thực sự chìm sâu vào giấc nghỉ lại bị suy giảm đáng kể. Bên cạnh đó, những người sử dụng thường xuyên trong thời gian gần còn gặp tình trạng trằn trọc kéo dài mỗi đêm cao hơn nhiều lần so với người bình thường.
Điều khiến chính đội ngũ nghiên cứu cảm thấy kinh ngạc là thái độ của những người trong cuộc.
Dù các thiết bị theo dõi ghi nhận tình trạng giấc ngủ bị chia nhỏ và kém chất lượng rõ rệt, những người tham gia lại hầu như không hề cảm nhận được sự suy giảm đó. Khi trả lời các bảng đánh giá, họ vẫn chấm điểm chất lượng giấc ngủ của mình ở mức tương đương với nhóm không sử dụng.
Tiến sĩ Mercedes R. Carnethon, Chủ nhiệm khoa Y học dự phòng của Đại học Northwestern và là tác giả chính của nghiên cứu, lý giải rằng người dùng rất dễ nhầm lẫn giữa tổng thời gian nằm trên giường với chất lượng thực sự của giấc ngủ. Đồng thời, những lần tỉnh giấc chớp nhoáng giữa đêm thường trôi qua nhanh đến mức não bộ không kịp ghi nhớ lại.
Góc nhìn khách quan này càng được củng cố thêm bởi một tổng quan hệ thống khác được Tổ chức Cochrane công bố ngay sau đó.
Khi tổng hợp nhiều thử nghiệm lâm sàng trên quy mô rộng với hàng trăm người trưởng thành, các nhà khoa học của tổ chức này tiếp tục không tìm thấy bằng chứng thuyết phục nào cho thấy cần sa y tế mang lại cải thiện đáng kể về thời gian hay chất lượng nghỉ ngơi vào ban đêm.
Ngược lại, người sử dụng còn phải đối mặt với một số tác dụng phụ không mong muốn như tình trạng khô miệng hay chóng mặt xuất hiện nhiều hơn hẳn. Dù vậy, giới chuyên môn cũng lưu ý rằng các thử nghiệm hiện tại vẫn còn những giới hạn nhất định về thời gian và quy mô mẫu, đòi hỏi sự thận trọng khi đưa ra kết luận cuối cùng.
Trong bối cảnh cần sa vẫn nằm trong danh mục chất kích thích bị cấm hoặc kiểm soát nghiêm ngặt tại nhiều nước trên thế giới, những dữ liệu khoa học mới mang lại giá trị tham khảo vô cùng thiết thực. Thay vì đặt niềm tin vào các giải pháp chưa được kiểm chứng đầy đủ trên thị trường, việc duy trì một lối sống điều độ vẫn là chìa khóa vàng cho sức khỏe tinh thần.
Theo Bác sĩ Samir Fahmy, Giám đốc Trung tâm Rối loạn giấc ngủ thuộc hệ thống NYC Health + Hospitals/Kings County, mọi người nên duy trì thói quen thức dậy vào một khung giờ cố định, kể cả trong ngày nghỉ, đồng thời tận dụng ánh sáng tự nhiên vào buổi sáng và hạn chế tối đa các thiết bị điện tử trước khi lên giường.
Nếu tình trạng khó ngủ kéo dài, việc tìm kiếm sự tư vấn từ các bác sĩ chuyên khoa luôn là lựa chọn an toàn và thông minh nhất để bảo vệ cơ thể bền vững theo thời gian.