Nghiêm cấm dùng sinh trắc giả, hình ảnh giả để tạo lập danh tính điện tử

26-10-2026 09:36 | Thời sự

SKĐS - Dự thảo Luật Định danh và xác thực điện tử nghiêm cấm sử dụng sinh trắc giả để tạo lập, giả mạo danh tính điện tử.

Sáng 26/10, tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày tóm tắt dự án Luật Định danh và xác thực điện tử. Dự thảo mở rộng phạm vi định danh điện tử, thiết lập các mô hình xác thực và đặt ra yêu cầu bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Định danh điện tử đối với cả thực thể vật chất và phi vật chất

Theo Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang, dự thảo Luật tập trung vào 6 nhóm nội dung cơ bản, trong đó xác định 5 nhóm đối tượng định danh điện tử gồm: cơ quan, tổ chức, cá nhân; sản phẩm, hàng hóa, tài sản vật chất và các đối tượng vật chất khác; cơ sở dữ liệu, tệp dữ liệu, hình ảnh, âm thanh, video, ứng dụng, phần mềm và dịch vụ số; sự kiện, giao dịch, hành vi; địa điểm và không gian.

Dự thảo quy định nguyên tắc thu thập dữ liệu tối thiểu, không thu thập lại dữ liệu đã có; nghiêm cấm sử dụng sinh trắc giả, hình ảnh giả tạo bằng công nghệ hoặc các hình thức gian lận công nghệ khác để tạo lập, giả mạo danh tính điện tử. Đồng thời, quá trình định danh, xác thực điện tử phải bảo đảm việc ghi nhận, lưu vết, truy vết và trách nhiệm giải trình.

Về mô hình định danh điện tử, Nhà nước sẽ trực tiếp đầu tư, thiết lập hệ thống, nền tảng đối với các đối tượng thuộc dữ liệu cốt lõi, dữ liệu quan trọng, đối tượng đã được chứng nhận sở hữu, sử dụng, sản phẩm, hàng hóa có rủi ro cao và đối tượng bí mật nhà nước. Với các đối tượng còn lại, tổ chức đủ điều kiện có thể đầu tư hạ tầng để cung cấp dịch vụ, thúc đẩy xã hội hóa dịch vụ định danh thương mại.

Hệ thống định danh và xác thực điện tử gồm Cơ sở dữ liệu quốc gia về định danh và xác thực điện tử, Nền tảng định danh và xác thực điện tử, ứng dụng định danh quốc gia VNeID cùng các hệ thống, phần mềm liên quan. Các hệ thống thông tin được kết nối nhằm phục vụ quản lý nhà nước, cung cấp dịch vụ công và phát triển kinh tế - xã hội.

Dự thảo cũng thiết lập 3 mô hình xác thực điện tử: tập trung, trung gian và độc lập; đồng thời quy định việc liên kết, xác thực danh tính điện tử bắt buộc đối với giao dịch trên nền tảng số thuộc một số lĩnh vực. Các tổ chức cung cấp dịch vụ định danh, xác thực điện tử phải đáp ứng điều kiện về tư cách pháp nhân, năng lực tài chính, hạ tầng kỹ thuật, nhân sự, bảo vệ dữ liệu người dùng và an ninh mạng.

Đề nghị làm rõ phạm vi định danh, giới hạn dữ liệu thu thập

Thẩm tra dự án Luật, Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại cơ bản nhất trí với sự cần thiết ban hành Luật nhằm thể chế hóa chủ trương về bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, chuyển đổi số quốc gia và phát triển khoa học, công nghệ. Việc xây dựng Luật cũng góp phần thống nhất các quy định đang phân tán tại văn bản dưới luật, khắc phục vướng mắc trong thực tiễn, tạo nền tảng nhận diện số tin cậy, phòng, chống tội phạm mạng và lừa đảo trực tuyến.

Đối với phạm vi đối tượng định danh điện tử, cơ quan thẩm tra cho rằng việc mở rộng sang các thực thể vật chất và phi vật chất phù hợp với xu thế phát triển. Tuy nhiên, có ý kiến đề nghị cân nhắc phạm vi quá rộng, phân định rõ danh mục bắt buộc và danh mục khuyến khích định danh; đồng thời đánh giá tính khả thi khi định danh các đối tượng như tệp dữ liệu, ứng dụng, sự kiện, hành vi và nguy cơ lộ lọt thông tin chứa bí mật nhà nước, bí mật kinh doanh.

Về danh tính điện tử và mã định danh, Ủy ban cơ bản nhất trí với các quy định tại dự thảo. Tuy nhiên, việc giao cơ quan chuyên ngành hoặc tổ chức cung cấp dịch vụ tự quyết định các trường thông tin thu thập có thể dẫn đến nguy cơ lạm dụng, xâm phạm quyền riêng tư.

Do đó, có ý kiến đề nghị bổ sung quy định khung về các trường thông tin được phép thu thập; giao Chính phủ quy định giới hạn thông tin, ban hành tiêu chuẩn kỹ thuật và bảo đảm nguyên tắc thu thập tối thiểu. Đây là những nội dung cần được xem xét nhằm bảo vệ quyền của chủ thể dữ liệu, đồng thời bảo đảm tính khả thi và an toàn trong quá trình triển khai định danh, xác thực điện tử.