Nhà máy Nước sạch Vân Trì (NMNSVT) được xây dựng ngay trên địa bàn, những tưởng người dân xã Hải Bối, Đông Anh, Hà Nội sẽ được dùng nước sạch sau khi nhà máy đi vào hoạt động. Thế nhưng, đã gần 4 năm nay, hàng nghìn hộ dân nơi đây vẫn đang phải sống chung với một nghịch lý: Nước sạch chạy ngang qua xã mà phải dùng nước không sạch. Nguy hại hơn, khi hệ thống nước sạch của Nhà máy nước sạch Vân Trì (NMNSVT) đi vào hoạt động đã làm tụt mạch nước ngầm gây mất nước, khó khăn trong sinh hoạt cho hơn 2.000 hộ dân trong xã.
Nước sạch chạy qua xã nhưng dân không được dùng
Ông Nguyễn Đình Phúc, Phó Chủ tịch UBND xã Hải Bối cho biết: Đầu năm 2006, khi NMNSVT đi vào thử tải, xã Hải Bối đã xảy ra tình trạng các giếng khoan cũ dần mất nước. Sau khi nhà máy đi vào hoạt động, tất cả những giếng khoan không quá 20m đã bị mất nước, dẫn đến hơn 2.000 hộ dân ở xã Hải Bối phải khoan giếng sâu từ 60m - 70m, thậm chí đến 100m mới có nước dùng. Chi phí bỏ ra tối thiểu là 7 triệu đồng, nhiều nhà phải mất tới 12 triệu đồng, thay vì từ 1,5 - 3 triệu đồng so với trước kia.
 Tất cả các bể nước lọc trong xã Hải Bối đều có một màu vàng khè. |
Theo nhận định của ông Phúc, nguyên nhân của việc mất nước và ô nhiễm nước là do NMNSVT thực hiện hút nước ở 5 điểm trên địa bàn xã với độ sâu và áp lực lớn. Do vậy, tầng nước bên cạnh bị tụt đi và đương nhiên tất cả hệ thống nước cạnh nó sẽ không sử dụng được, nếu có thì phải ở độ sâu tương ứng từ 40m trở lên. Song, nước được bơm lên vẫn rất hạn chế.
Trao đổi với chúng tôi, trưởng thôn Cổ Điển, ông Nguyễn Quốc Mới tâm sự: “Thôn Cổ Điển bị ảnh hưởng nặng nhất trong xã Hải Bối, hiện tất cả hộ dân muốn có nước đều phải khoan giếng ít nhất 2 lần.” Ngay nhà ông Mới cũng không là ngoại lệ, với 3 lần khoan giếng, chi phí hết 13 triệu đồng, lần gần đây nhất hết 6 triệu đồng, khoan hơn 60m. Nếu tính cả tiền xây bể lọc và mua máy lọc nước, chi phí để có nước sinh hoạt lên đến 30 - 40 triệu đồng. Ấy vậy mà nhà ông Mới vẫn không đủ nước để dùng.
Tiếp tục dài cổ chờ nước sạch
Đến xã Hải Bối, theo quan sát của chúng tôi, hầu như các hộ dân trên địa bàn xã đều có một hệ thống bể lọc đồ sộ, chồng chéo lên nhau trên cao. Bên ngoài thành bể bao trùm một màu vàng khè. Vào một khu cho thuê trọ trong xã, chúng tôi gặp chị Nguyễn Thị Mai - công nhân làm việc tại Khu công nghiệp Bắc Thăng Long, chị tâm sự: Mình cùng tất cả những người trong khu trọ đều phải sử dụng nước giếng khoan, chỉ lúc nào chủ nhà thay cát lọc trong bể thì nước còn trong, còn không nước đục và vàng lắm. Dùng cũng sợ nhưng phải chịu thôi !
Đáng lo ngại hơn, khi không chỉ những người lớn phải chịu cảnh dùng nước không sạch mà ngay cả các em nhỏ đang theo học ở Trường mầm non Hải Bối cũng phải chịu cảnh ăn, uống, sinh hoạt cùng nước giếng khoan. Bà Nguyễn Thu Hường, Hiệu phó Trường mầm non Hải Bối giãi bày, trước khi nhà máy nước hoạt động, nguồn nước vẫn đủ dùng, nhưng giờ hệ thống giếng của trường mầm non đã bị cạn. Từ đó đến nay, phải khoan mất 3 lần mới có nước cho các cháu dùng. Tuy vậy, nước bơm lên được rất ít, trường phải bơm 24/24 giờ, lọc qua 3 bể cát mới có nước tạm đủ sử dụng. Chúng tôi rất lo lắng, bởi nguồn nước dùng cho các cháu sinh hoạt không bảo đảm vệ sinh. “Đấy em xem, những đồ dùng như khăn mặt, quần áo ít ngày là vàng khè...”- bà Hường ngán ngẩm nói.
Trước tình hình nguồn nước bị cạn kiệt và ô nhiễm, gây bức xúc trong dân, chính quyền xã đã có văn bản kiến nghị UBND huyện Đông Anh và TP. Hà Nội. Ngay cả những cuộc tiếp xúc cử tri tại huyện Đông Anh, đại diện cử tri xã Hải Bối, bà Nguyễn Thị Chanh đã có ý kiến: “Địa phương dành đất để xây dựng NMNSVT, nhà máy đã hoàn thành năm 2005, phục vụ cấp nước cho Khu công nghiệp Bắc Thăng Long và nội thành, nhưng đến nay người dân trong xã vẫn chưa được dùng nước sạch”.
Nghịch lý hơn, theo tìm hiểu của chúng tôi, khi năm 2009 này, dự án hệ thống nước sạch chỉ làm cho 3 xã: Đại Mạch, Kim Chung và Võng La. Còn xã Hải Bối lại chưa được duyệt (mặc dù số hộ bị ảnh hưởng ở đây cao gấp đôi số hộ của xã Võng La). Người dân xã Hải Bối thắc mắc thì được giải thích: 3 xã trên ở gần nhà máy nước hơn, nên được đưa vào chương trình xử lý. Điều đáng nói, đường nước sạch của 2 xã Võng La và Hải Bối chỉ cách nhau một con đường. Đồng thời, hệ thống đường ống nước sạch dẫn về thành phố chạy ngay dưới chân đê của xã Hải Bối.
Mọi người dân ở xã Hải Bối khi được hỏi đều có nguyện vọng được mua và sử dụng nước sạch. Vậy nhưng, nghịch cảnh ở ngay trên đất có nhà máy nước sạch mà không được dùng vẫn đang diễn ra như chuyện thường ngày ở đây. Chúng tôi tự hỏi, không biết đến bao giờ người dân nơi đây mới được hưởng quyền lợi chính đáng?
Bài và ảnh: Anh Tuấn