Tăng nguồn lực đầu tư, phát triển công nghệ lõi và hạ tầng số
Sáng 12/11, sau phiên chất vấn Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn, Quốc hội chất vấn nhóm vấn đề thứ hai thuộc lĩnh vực khoa học và công nghệ. Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trực tiếp trả lời chất vấn.
Nội dung chất vấn tập trung vào kết quả triển khai thực hiện các nhiệm vụ về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo theo Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Cùng với đó là trách nhiệm và giải pháp khắc phục tình trạng chậm bố trí, phân bổ, giải ngân và sử dụng chưa hiệu quả nguồn lực dành cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; thúc đẩy nghiên cứu, phát triển công nghệ chiến lược, đổi mới sáng tạo và huy động nguồn lực đầu tư của doanh nghiệp cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Các đại biểu Quốc hội trong phiên chất vấn và trả lời chất vấn sáng 12/11. Ảnh: Quốc hội media
Nội dung quan trọng khác là giải pháp thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý nhà nước, xây dựng chính phủ số, kinh tế số, xã hội số; kết nối, liên thông, chia sẻ và tái sử dụng dữ liệu giữa các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và địa phương; khắc phục tình trạng nền tảng, hệ thống thông tin, phần mềm phân tán, thiếu đồng bộ, ảnh hưởng đến việc giải quyết thủ tục hành chính, cung cấp dịch vụ công cho người dân, doanh nghiệp.
Các đại biểu cũng chất vấn về công tác quản lý, phát triển và thúc đẩy ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI); hoàn thiện tiêu chuẩn, quy chuẩn, bảo đảm an toàn, an ninh thông tin trong nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI; giải pháp hỗ trợ tổ chức, doanh nghiệp và người dân nâng cao năng lực, kỹ năng số, khai thác hiệu quả các ứng dụng AI.
Phát biểu mở đầu phiên chất vấn sáng 12/11, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết sau gần hai năm triển khai Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã đạt nhiều kết quả, từ hoàn thiện thể chế, tăng nguồn lực đầu tư đến phát triển công nghệ lõi và hạ tầng số.
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trong phiên chất vấn và trả lời chất vấn của Quốc hội sáng ngày 12/11. Ảnh: Quốc hội media
Theo Bộ trưởng, riêng Bộ Khoa học và Công nghệ đã trình Quốc hội, Chính phủ ban hành hoặc ban hành theo thẩm quyền 195 văn bản quy phạm pháp luật, trong đó Quốc hội thông qua 11 luật và một nghị quyết đặc thù. Đến nay, thể chế phục vụ triển khai Nghị quyết 57 cơ bản được hoàn thiện. Nguồn ngân sách dành cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tăng từ 75.000 tỷ đồng năm 2025 lên 95.000 tỷ đồng năm 2026, dự kiến đạt 120.000 tỷ đồng năm 2027.
Về kết quả nghiên cứu và phát triển công nghệ, Việt Nam tăng một bậc trên bảng xếp hạng Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) năm 2026, đứng thứ 43/139 quốc gia và thứ ba ASEAN. Bộ Khoa học và Công nghệ đã phê duyệt 19 nhiệm vụ công nghệ chiến lược với tổng kinh phí 6.600 tỷ đồng, trong đó vốn xã hội hóa chiếm 71,8%. Đồng thời, 11 nhiệm vụ nghiên cứu hợp tác Việt Nam - Nhật Bản về chip bán dẫn được phê duyệt đồng tài trợ với tổng kinh phí gần 500 tỷ đồng.
Doanh nghiệp Việt Nam đã bước đầu làm chủ một số công nghệ lõi như mạng 5G, robot, thiết bị bay không người lái (UAV), camera AI và công nghệ vaccine.
Trong lĩnh vực viễn thông, tốc độ Internet di động của Việt Nam tăng 50 bậc, lên thứ 8 thế giới. Mạng 5G đã phủ sóng 93,4% dân số với 27,2 triệu thuê bao. Ngành viễn thông cũng đã phủ sóng thêm 483 thôn, bản thuộc vùng lõm sóng và triển khai Internet vệ tinh tại 196 điểm đặc biệt khó khăn. Đến nay, cơ bản toàn bộ thôn, bản trên cả nước đã được phủ sóng viễn thông. Việt Nam cũng được Hiệp hội Thông tin di động toàn cầu (GSMA) trao Giải thưởng Lãnh đạo Chính phủ năm 2026.
Về phát triển kinh tế số, doanh thu công nghiệp công nghệ số trong 10 tháng đầu năm 2026 ước đạt 254,6 tỷ USD, tăng 53% so với cùng kỳ. Việt Nam đã ban hành Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số và danh mục 79 nền tảng dùng chung. Đến nay, 70/104 cơ sở dữ liệu chuyên ngành và 8/12 cơ sở dữ liệu trọng yếu đã được đồng bộ với Trung tâm Dữ liệu quốc gia. Cả nước có hơn 36 triệu chứng thư chữ ký số được cấp.
Lĩnh vực trí tuệ nhân tạo cũng ghi nhận bước tiến khi Chỉ số AI toàn cầu của Việt Nam tăng 18 bậc, lên vị trí 40/93 quốc gia. Theo báo cáo xếp hạng năng lực cạnh tranh số và trí tuệ nhân tạo thế giới năm 2026, Việt Nam đứng thứ 36 thế giới và thứ ba ASEAN.
Các kết quả trên là nỗ lực chung của các bộ, ngành, địa phương, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp trong thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW. Sau gần hai năm, việc triển khai Nghị quyết đã tạo chuyển biến rõ nét: hành lang pháp lý cơ bản được hoàn thiện (195 văn bản quy phạm pháp luật); nguồn lực được bố trí ở quy mô lớn (95.000 tỷ đồng năm 2026); các chỉ số GII, tốc độ Internet, công bố khoa học được cải thiện.
Kết quả đến người dân, doanh nghiệp đã thể hiện cụ thể: năm 2026, 268 thôn, bản lõm sóng được phủ sóng di động và 196 điểm lõm sóng có Internet vệ tinh; thời hạn thẩm định nội dung đơn sáng chế rút từ 18 xuống 12 tháng, nhãn hiệu từ 09 xuống 05 tháng; vải thiều có thêm cơ sở chiếu xạ tại miền Bắc đáp ứng yêu cầu xuất khẩu sang Hoa Kỳ; khoảng 761.000 tài khoản sử dụng thử nghiệm nền tảng AI tiếng Việt hỗ trợ công vụ.
Tuy nhiên, việc chuyển hóa chính sách và nguồn lực thành sản phẩm, kết quả thực tế còn chậm; tỷ lệ giải ngân đến ngày 30/10/2026 đạt 42,12%, trong đó đổi mới sáng tạo đạt 27,98%, chuyển đổi số đạt 29,90%; nhiệm vụ công nghệ chiến lược mới ở giai đoạn tuyển chọn tổ chức chủ trì; thương mại hóa kết quả nghiên cứu còn hạn chế; 34/104 cơ sở dữ liệu theo Nghị quyết số 11/NQ-CP chưa có dữ liệu đồng bộ về Trung tâm Dữ liệu quốc gia.
Sẽ đẩy mạnh giải ngân, phát triển các công nghệ chiến lược
Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, từ năm 2025 đến nay, Bộ Khoa học và Công nghệ đã chủ trì xây dựng, trình ban hành hoặc ban hành theo thẩm quyền 195 văn bản quy phạm pháp luật, tập trung tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế, thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Qua rà soát 494 văn bản, xác định 94 văn bản cần xử lý trong năm 2026 và 2027.
Năm 2026, tổng nguồn kinh phí thực hiện đạt 104.461,4 tỷ đồng. Đến ngày 30/10, giải ngân 22.402,05 tỷ đồng, đạt 42,12% dự toán thuộc phạm vi thống kê. Trong đó, giải ngân lĩnh vực khoa học và công nghệ đạt 53,43%, đổi mới sáng tạo đạt 27,98%, chuyển đổi số đạt 29,90%.
Về công nghệ chiến lược, Bộ đã phê duyệt 18/24 nhiệm vụ đủ điều kiện, với tổng kinh phí đề xuất 6.279,6 tỷ đồng; công bố 3.030 tiêu chuẩn phục vụ phát triển công nghệ chiến lược. Doanh nghiệp trong nước đã làm chủ khoảng 85% công nghệ lõi mạng 5G, 70% công nghệ lõi thiết bị bay không người lái và 65% công nghệ camera AI.
Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo tiếp tục phát triển, Việt Nam đứng thứ 3 ASEAN về chỉ số GII năm 2026. Cả nước có khoảng 4.000 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Tuy nhiên, đầu tư nghiên cứu của doanh nghiệp, thương mại hóa kết quả nghiên cứu, hạ tầng phòng thí nghiệm và nhân lực chuyên sâu còn hạn chế.
Trong 10 tháng đầu năm 2026, có 3.693 quyền sở hữu trí tuệ được chuyển nhượng, trị giá khoảng 254 tỷ đồng. Việt Nam hiện có hơn 14.600 tiêu chuẩn quốc gia, khoảng 65% hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế và khu vực.
Thời gian tới, Bộ tập trung hoàn thiện thể chế, đẩy nhanh giải ngân, phát triển công nghệ chiến lược, tăng liên kết doanh nghiệp với viện, trường và thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu.
Ở nhóm vấn đề chuyển đổi số trong quản lý nhà nước, kinh tế và xã hội; Kết nối, chia sẻ và tái sử dung dữ liệu, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, thực hiện chuyển đổi số, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chiến lược quốc gia về chuyển đổi số giai đoạn 2026–2030 và Chiến lược dữ liệu quốc gia. Hạ tầng số tiếp tục được mở rộng, mạng truyền số liệu chuyên dùng kết nối 100% cơ quan trong hệ thống chính trị, cáp quang đến 100% xã, phường, 4G phủ 99,8% dân số. Tỷ trọng kinh tế số trong GDP năm 2025 ước đạt 14,02%.
Đến tháng 9/2026, khoảng 102 triệu thuê bao di động được chuẩn hóa. Dịch vụ Internet vệ tinh LEO có 633 thuê bao kích hoạt tại 13 tỉnh, thành phố. Nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu quốc gia ghi nhận khoảng 4,998 tỷ giao dịch. Bộ Khoa học và Công nghệ đã kết nối 7/7 cơ sở dữ liệu với Trung tâm Dữ liệu quốc gia.
Tuy nhiên, còn 215 thôn, bản chưa được phủ sóng; chất lượng dịch vụ công trực tuyến chưa đồng đều, dữ liệu phân tán, thiếu đồng bộ; nhiều thủ tục vẫn yêu cầu người dân cung cấp lại thông tin. Thời gian tới, tập trung tháo gỡ điểm nghẽn chuyển đổi số, mở rộng 5G, hoàn thiện hạ tầng dữ liệu, tăng kết nối và tái sử dụng dữ liệu, giảm giấy tờ, thời gian và chi phí cho người dân, doanh nghiệp.
Ở nhóm vấn đề Quản lý phát triển và ứng dung trí tuệ nhân tạo, tiêu chuẩn, an toàn và kỹ năng AI, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết đã ban hành Bộ tiêu chí đánh giá nền tảng AI hỗ trợ công vụ. Hiện có 2 nền tảng đáp ứng Bộ tiêu chí, phục vụ khoảng 50.000 người dùng đồng thời. Doanh nghiệp công nghệ số đã đầu tư khoảng 4.208 GPU phục vụ nghiên cứu, phát triển AI. Bộ xây dựng cơ sở dữ liệu khoảng 300 chuyên gia Việt Nam toàn cầu và thành lập Mạng lưới chuyên gia AI Việt Nam toàn cầu. Hiện có 58 tiêu chuẩn, quy chuẩn về AI, an ninh mạng và dữ liệu; hướng dẫn áp dụng trực tiếp 165 tiêu chuẩn quốc tế, khu vực và nước ngoài.
Đến ngày 10/10/2026, Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia tiếp nhận 87 hồ sơ đề xuất nhiệm vụ ứng dụng AI, trong đó 11 hồ sơ hợp lệ, mức tài trợ ngân sách nhà nước tối đa 3 tỷ đồng/nhiệm vụ.
Tuy nhiên, năng lực kiểm thử hệ thống AI, đánh giá rủi ro còn hạn chế; chưa có quy chuẩn kỹ thuật quốc gia riêng đối với hệ thống AI rủi ro cao. Nguy cơ giả mạo hình ảnh, giọng nói để lừa đảo và rò rỉ dữ liệu công vụ khi sử dụng công cụ AI công cộng cũng đặt ra yêu cầu quản lý mới.
Thời gian tới, Bộ tập trung kiểm chứng độ chính xác, an toàn dữ liệu của các nền tảng AI trước khi mở rộng; hoàn thiện tiêu chuẩn, phát triển phòng thử nghiệm và quản lý AI theo mức độ rủi ro. Đồng thời, phổ cập kỹ năng AI, thực hiện yêu cầu minh bạch, cảnh báo và gắn nhãn nội dung do AI tạo ra; không đưa dữ liệu công vụ không được phép lên các công cụ AI công cộng. Người có thẩm quyền vẫn phải kiểm tra căn cứ, chịu trách nhiệm về văn bản do mình ký, kể cả khi sử dụng AI hỗ trợ.
