Nghẹt mũi, khó thở là tình trạng thường gặp khi thời tiết thay đổi, không ít người từng trải qua cảm giác khó chịu do mũi bị tắc nghẽn, phải thở bằng miệng, ngủ không ngon giấc, mệt mỏi kéo dài và ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt hằng ngày.
Mặc dù là triệu chứng phổ biến, nghẹt mũi kéo dài hoặc tái phát nhiều lần có thể là dấu hiệu cảnh báo các bệnh lý đường hô hấp cần được phát hiện và điều trị sớm.
Nguyên nhân phổ biến gây nghẹt mũi, khó thở
Nghẹt mũi là tình trạng luồng không khí đi qua đường mũi bị cản trở do niêm mạc mũi sưng nề hoặc dịch nhầy tích tụ quá nhiều trong hốc mũi. Điều này khiến người bệnh khó hít thở bằng mũi, phải thở bằng miệng và luôn có cảm giác nặng nề, khó chịu.
Bình thường khoang mũi có vai trò lọc bụi bẩn, làm ấm và làm ẩm không khí trước khi đưa xuống phổi. Khi niêm mạc mũi bị viêm hoặc kích thích, các mạch máu trong mũi giãn ra, mô mũi sưng lên và lượng dịch tiết tăng nhiều hơn, gây tắc nghẽn đường thở.
Tình trạng nghẹt mũi có thể xảy ra ở một bên hoặc cả hai bên, xuất hiện thoáng qua hoặc kéo dài dai dẳng tùy theo nguyên nhân.
Do cảm lạnh, cảm cúm
Đây là nguyên nhân thường gặp nhất gây nghẹt mũi khi thời tiết thay đổi. Virus cảm lạnh hoặc cúm xâm nhập vào cơ thể qua đường hô hấp, tấn công niêm mạc mũi và gây viêm. Khi đó, niêm mạc mũi sưng nề, tăng tiết dịch nhầy khiến người bệnh bị nghẹt mũi, chảy nước mũi, đau đầu và mệt mỏi.
Ngoài nghẹt mũi, người bệnh có thể kèm theo các triệu chứng như:
- Sốt.
- Đau họng.
- Ho.
- Hắt hơi.
- Đau nhức cơ thể.
Thông thường, triệu chứng sẽ cải thiện sau vài ngày nếu được nghỉ ngơi và chăm sóc đúng cách.
Nghẹt mũi, khó thở là tình trạng thường gặp khi thời tiết chuyển mùa.
Do viêm mũi dị ứng
Những người có cơ địa dị ứng rất dễ bị nghẹt mũi khi tiếp xúc với các tác nhân như:
- Phấn hoa.
- Lông thú nuôi.
- Khói bụi.
- Nấm mốc.
- Mùi hóa chất.
- Thay đổi hời tiết.
Khi tiếp xúc với dị nguyên, cơ thể sẽ giải phóng histamine gây phản ứng viêm, làm niêm mạc mũi phù nề và tăng tiết dịch.
Viêm mũi dị ứng thường có các biểu hiện:
- Hắt hơi liên tục.
- Ngứa mũi.
- Chảy nước mũi trong.
- Nghẹt mũi kéo dài.
- Ngứa mắt.
Nếu không kiểm soát tốt, bệnh có thể chuyển sang mạn tính và ảnh hưởng nhiều đến chất lượng cuộc sống.
Do viêm xoang
Viêm xoang là tình trạng niêm mạc xoang bị viêm do nhiễm trùng hoặc dị ứng kéo dài.
Người bị viêm xoang thường có các biểu hiện:
- Nghẹt mũi.
- Đau nhức vùng mặt.
- Đau đầu.
- Chảy dịch mũi đặc màu vàng hoặc xanh.
- Hơi thở có mùi.
- Ho kéo dài.
Khi dịch xoang ứ đọng lâu ngày sẽ cản trở lưu thông không khí trong mũi và khiến tình trạng khó thở trở nên nghiêm trọng hơn.
Do polyp mũi hoặc bất thường cấu trúc mũi
Một số trường hợp nghẹt mũi kéo dài có thể liên quan đến các bất thường trong cấu trúc giải phẫu mũi như:
- Polyp mũi.
- Lệch vách ngăn mũi.
- Phì đại cuốn mũi.
Những bất thường này làm hẹp đường thở trong mũi, khiến người bệnh thường xuyên cảm thấy khó thở, đặc biệt vào ban đêm. Nếu không được điều trị đúng cách, bệnh có thể gây viêm xoang tái phát nhiều lần.
Nhiều người cho rằng nghẹt mũi chỉ là triệu chứng thông thường nên chủ quan không điều trị. Tuy nhiên, nếu tình trạng này kéo dài có thể gây ra nhiều hệ lụy sức khỏe như:
- Viêm xoang mạn tính.
- Viêm tai giữa.
- Rối loạn giấc ngủ.
- Giảm khả năng tập trung.
- Mệt mỏi kéo dài.
- Thiếu oxy khi ngủ.
- Ngủ ngáy.
- Ngưng thở khi ngủ.
Ở trẻ nhỏ, nghẹt mũi kéo dài còn có thể ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất và khả năng học tập.
Cách cải thiện nghẹt mũi, khó thở hiệu quả
Uống đủ nước
Bổ sung đủ nước giúp làm loãng dịch nhầy trong mũi, hỗ trợ quá trình dẫn lưu dịch và giảm nghẹt mũi. Người trưởng thành nên uống từ 1,5 - 2 lít nước mỗi ngày, tăng thêm nếu thời tiết nóng hoặc vận động nhiều.
Rửa mũi bằng nước muối sinh lý
Nước muối sinh lý giúp làm sạch bụi bẩn, vi khuẩn và dịch nhầy trong khoang mũi, đồng thời làm dịu niêm mạc mũi bị kích thích. Có thể sử dụng nước muối sinh lý dạng nhỏ hoặc xịt mũi hằng ngày, đặc biệt khi thời tiết thay đổi.
Giữ ấm cơ thể khi giao mùa
Khi thời tiết chuyển lạnh, cần giữ ấm vùng cổ, mũi và ngực để hạn chế kích thích đường hô hấp. Đồng thời, nên tránh tắm khuya hoặc thay đổi nhiệt độ đột ngột.
Giữ môi trường sống sạch sẽ
Người có cơ địa dị ứng nên hạn chế tiếp xúc với bụi bẩn, lông động vật, khói thuốc lá và các hóa chất kích thích.
Nhà cửa cần được vệ sinh thường xuyên, bảo đảm thông thoáng và sạch sẽ.
Xông hơi
Xông hơi bằng nước ấm có thể giúp làm loãng dịch nhầy, giảm sưng niêm mạc và giúp đường thở thông thoáng hơn.
Có thể xông bằng nước ấm đơn thuần hoặc kết hợp với các loại tinh dầu như bạc hà, sả, khuynh diệp.
Khi nào cần đi khám?
Nghẹt mũi, khó thở tuy là triệu chứng phổ biến nhưng không nên chủ quan, đặc biệt khi tình trạng kéo dài hoặc tái phát nhiều lần.
Để hạn chế nguy cơ nghẹt mũi và các bệnh hô hấp, người dân nên:
- Đeo khẩu trang khi ra ngoài.
- Giữ vệ sinh mũi họng.
- Tăng cường vận động thể chất.
- Ăn uống đầy đủ dinh dưỡng.
- Ngủ đủ giấc.
- Hạn chế tiếp xúc với tác nhân dị ứng.
- Tiêm phòng cúm định kỳ.
Người bệnh nên đến cơ sở y tế khi xuất hiện các dấu hiệu:
- Nghẹt mũi kéo dài trên 10 ngày.
- Đau đầu nhiều.
- Sốt cao.
- Dịch mũi đặc màu xanh hoặc vàng.
- Khó thở nghiêm trọng.
- Chảy máu mũi.
- Mất khứu giác kéo dài.
Việc thăm khám sớm giúp xác định chính xác nguyên nhân và có hướng điều trị phù hợp, tránh các biến chứng nguy hiểm.
