Tình trạng này thường diễn tiến từ từ, ảnh hưởng đến cả hai tai và có thể khiến người cao tuổi gặp nhiều khó khăn trong giao tiếp, sinh hoạt hằng ngày.
Nhiều người cho rằng nghe kém là một phần tất yếu của tuổi già nên không đi khám. Tuy nhiên, việc phát hiện sớm suy giảm thính lực giúp người bệnh được đánh giá nguyên nhân, có biện pháp hỗ trợ nghe phù hợp và duy trì khả năng giao tiếp, chất lượng cuộc sống.
1. Vì sao người cao tuổi bị suy giảm thính lực?
Nghe kém là một trong những nguyên nhân phổ biến gây suy giảm thính lực ở người cao tuổi. Theo các số liệu được ghi nhận tại Mỹ, khoảng 1/3 người trong độ tuổi 65-74 bị suy giảm thính lực. Tỷ lệ này tăng lên ở những nhóm tuổi cao hơn.
Lão thính thường ảnh hưởng đến cả hai tai, với biểu hiện nghe kém diễn tiến từ từ. Người bệnh có thể vẫn nghe được âm thanh nhưng khó phân biệt hoặc hiểu rõ lời nói, đặc biệt khi giao tiếp trong môi trường có nhiều tiếng ồn.
Nếu không được phát hiện và hỗ trợ kịp thời, nghe kém có thể gây khó khăn trong trò chuyện với người thân, bạn bè, làm giảm khả năng tham gia các hoạt động xã hội. Người cao tuổi có thể cảm thấy khó hòa nhập, dần thu mình và giảm chất lượng cuộc sống.
Suy giảm thính lực thường diễn tiến âm thầm nên người bệnh đôi khi không nhận ra ngay. Ảnh AI
- Lão hóa hệ thần kinh thính giác: Khi tuổi cao, các cấu trúc của tai và đường dẫn truyền thính giác có thể bị thoái hóa, khiến khả năng tiếp nhận và xử lý âm thanh suy giảm.
- Tiếp xúc với tiếng ồn lớn: Thường xuyên làm việc hoặc sinh hoạt trong môi trường có tiếng ồn lớn có thể gây tổn thương các tế bào lông cảm thụ âm thanh ở tai trong. Tình trạng này không chỉ gây nghe kém mà còn có thể đi kèm ù tai.
- Một số loại thuốc: Một số thuốc có khả năng gây độc cho tai nếu sử dụng với liều cao hoặc trong thời gian dài. Trong đó có thể kể đến một số thuốc điều trị ung thư và một số thuốc kháng sinh. Vì vậy, người cao tuổi đang điều trị bệnh mạn tính hoặc phải sử dụng nhiều loại thuốc cần dùng thuốc theo đúng chỉ định của bác sĩ.
Ngoài ra, một số bệnh lý khác cũng có thể gây suy giảm thính lực. Do đó, không nên mặc định mọi trường hợp nghe kém ở người cao tuổi đều là do lão hóa.
2. Khi nào người cao tuổi cần khám thính lực?
Suy giảm thính lực thường diễn tiến âm thầm nên người bệnh đôi khi không nhận ra ngay. Một số dấu hiệu cảnh báo cần được chú ý gồm:
- Khó nghe hoặc khó hiểu lời nói khi trò chuyện qua điện thoại.
- Khó theo dõi cuộc trò chuyện khi có từ hai người trở lên cùng nói.
- Thường xuyên yêu cầu người khác nhắc lại câu nói.
- Phải tăng âm lượng tivi hoặc các thiết bị nghe cao hơn mức những người xung quanh cảm thấy phù hợp.
- Khó nghe và hiểu lời nói trong môi trường có nhiều tiếng ồn như nhà hàng, nơi hội họp.
- Có cảm giác người khác nói chuyện không rõ, giống như đang "lẩm bẩm".
- Thường xuyên xuất hiện ù tai hoặc nhận thấy khả năng nghe giảm dần.
Khi xuất hiện những biểu hiện trên, người cao tuổi nên được khám chuyên khoa tai mũi họng và kiểm tra thính lực. Đặc biệt, nghe kém xuất hiện đột ngột cần được khám y tế sớm, bởi đây không phải biểu hiện điển hình của lão thính và có thể liên quan đến những nguyên nhân cần được xử trí kịp thời.
3. Có thể phòng ngừa nghe kém không?
Hiện chưa có biện pháp nào có thể ngăn chặn hoàn toàn tình trạng suy giảm thính lực do tuổi tác. Tuy nhiên, một số thói quen lành mạnh có thể giúp bảo vệ thính giác và hạn chế những yếu tố làm tổn thương tai.
Trước hết, cần bảo vệ tai khỏi tiếng ồn lớn. Người thường xuyên làm việc trong môi trường ồn nên sử dụng phương tiện bảo vệ thính giác phù hợp và hạn chế thời gian tiếp xúc với tiếng ồn.
Bên cạnh đó, cần duy trì lối sống lành mạnh, kiểm soát tốt các bệnh mạn tính và sử dụng thuốc đúng hướng dẫn của bác sĩ. Không tự ý mua hoặc sử dụng các loại thuốc có nguy cơ ảnh hưởng đến thính giác.
Vệ sinh tai cũng cần được thực hiện đúng cách. Không nên dùng tăm bông hoặc các vật cứng đưa sâu vào ống tai để lấy ráy tai, bởi hành động này có thể gây tổn thương ống tai, màng nhĩ hoặc đẩy ráy tai vào sâu hơn.
Người cao tuổi cũng nên kiểm tra thính lực định kỳ, đặc biệt khi nhận thấy khả năng nghe có dấu hiệu suy giảm. Không nên coi nghe kém là biểu hiện bình thường bắt buộc phải chấp nhận khi về già. Phát hiện sớm và có biện pháp hỗ trợ phù hợp sẽ giúp người cao tuổi duy trì khả năng giao tiếp, chủ động trong sinh hoạt và nâng cao chất lượng cuộc sống.
