Nhiều người từng gặp tình trạng nghe khó, cảm giác tai bị nghẹt hoặc ù tai nhưng thường cho rằng đây chỉ là biểu hiện tạm thời và sẽ tự hết. Tuy nhiên, trên thực tế, nghe kém hoặc nghẹt tai có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, từ những vấn đề đơn giản như tích tụ ráy tai đến các bệnh lý cần được thăm khám và điều trị chuyên khoa.
Việc xác định đúng nguyên nhân gây nghẹt tai, điều trị kịp thời và chủ động bảo vệ thính giác là yếu tố quan trọng giúp duy trì khả năng nghe khỏe mạnh lâu dài.
Nghẹt tai là tình trạng người bệnh có cảm giác đầy, tắc nghẽn trong tai, giảm khả năng tiếp nhận âm thanh hoặc nghe âm thanh không rõ như bình thường. Tình trạng này có thể xảy ra ở một hoặc cả hai tai, xuất hiện trong thời gian ngắn hoặc kéo dài nhiều ngày.
Một số người chỉ cảm thấy khó chịu nhẹ, nghe nhỏ hơn bình thường, trong khi một số trường hợp có thể kèm theo các triệu chứng như ù tai, đau tai, chóng mặt hoặc mất thăng bằng. Nếu không được xác định đúng nguyên nhân, tình trạng giảm thính lực kéo dài có thể ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, công việc và khả năng giao tiếp.
Những nguyên nhân thường gặp gây nghẹt tai, giảm thính lực
Tích tụ ráy tai
Ráy tai là chất tiết tự nhiên của ống tai ngoài, có vai trò bảo vệ tai bằng cách ngăn bụi bẩn, vi khuẩn và các tác nhân gây hại xâm nhập sâu vào bên trong.
Tuy nhiên, khi ráy tai tích tụ quá nhiều, bị khô cứng hoặc bị đẩy sâu vào ống tai do thói quen sử dụng tăm bông ngoáy tai, có thể hình thành nút ráy tai gây bít tắc. Người bệnh thường xuất hiện cảm giác đầy tai, nghe kém, khó chịu, đôi khi kèm ù tai hoặc đau tai.
Dị ứng và viêm đường hô hấp
Các phản ứng dị ứng do bụi nhà, phấn hoa, lông động vật hoặc những tác nhân khác có thể gây viêm niêm mạc đường hô hấp, từ đó ảnh hưởng đến hoạt động của tai.
Tình trạng viêm làm tăng tiết dịch, gây phù nề và cản trở sự thông khí của tai giữa, dẫn đến cảm giác nặng tai, đầy tai hoặc giảm khả năng nghe. Người bị viêm mũi dị ứng, cảm lạnh hoặc viêm xoang thường dễ gặp tình trạng này.
Thay đổi áp suất không khí đột ngột
Sự thay đổi áp suất môi trường khi đi máy bay, lặn biển, di chuyển bằng thang máy tốc độ cao hoặc lên vùng núi cao có thể khiến áp lực giữa tai ngoài và tai giữa mất cân bằng.
Khi đó, màng nhĩ có thể bị kéo căng hoặc co lại, gây cảm giác đau tai, nghẹt tai và nghe kém tạm thời. Phần lớn trường hợp sẽ cải thiện khi áp suất hai bên màng nhĩ được cân bằng trở lại.
Nhiễm trùng tai
Các bệnh lý nhiễm trùng ở tai là một trong những nguyên nhân phổ biến gây suy giảm thính lực tạm thời.
Viêm tai giữa cấp tính có thể khiến dịch hoặc mủ xuất hiện trong khoang tai giữa, gây đau tai, sốt, cảm giác nặng tai và giảm khả năng nghe. Trong khi đó, viêm tai ngoài thường gây đau, ngứa ống tai, tiết dịch và cảm giác khó chịu.
Nếu nhiễm trùng không được điều trị đúng cách, nguy cơ ảnh hưởng đến chức năng nghe có thể gia tăng.
Rối loạn chức năng vòi nhĩ (ống Eustachian)
Vòi nhĩ là một ống nhỏ nối tai giữa với vùng phía sau mũi họng, có nhiệm vụ cân bằng áp suất và hỗ trợ dẫn lưu dịch trong tai giữa.
Khi vòi nhĩ bị viêm hoặc tắc nghẽn do cảm cúm, viêm xoang, dị ứng hoặc bất thường cấu trúc, áp suất trong tai giữa không được cân bằng, gây cảm giác đầy tai, ù tai và nghe kém.
Nghẹt tai, ù tai hoặc nghe kém có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân.
Khi nào cần đi khám?
Không phải mọi trường hợp nghẹt tai đều nguy hiểm, tuy nhiên người bệnh cần đến cơ sở y tế để được kiểm tra nếu xuất hiện các dấu hiệu:
- Nghẹt tai hoặc giảm thính lực kéo dài nhiều ngày nhưng không cải thiện.
- Đau tai dữ dội, tai chảy dịch hoặc chảy mủ.
- Ù tai liên tục, chóng mặt hoặc mất thăng bằng.
- Giảm thính lực xuất hiện đột ngột.
- Nghẹt tai tái diễn nhiều lần.
Việc khám chuyên khoa giúp bác sĩ xác định nguyên nhân chính xác thông qua soi tai, đo thính lực và các phương pháp kiểm tra cần thiết, từ đó đưa ra hướng điều trị phù hợp.
Cách bảo vệ thính giác và phòng ngừa nghe kém
Giữ vệ sinh tai đúng cách
Nhiều người có thói quen dùng tăm bông hoặc vật nhọn để lấy ráy tai. Tuy nhiên, việc này có thể vô tình đẩy ráy tai vào sâu hơn, gây tổn thương ống tai hoặc thậm chí làm thủng màng nhĩ.
Khi ráy tai khô cứng, gây bít tắc kéo dài hoặc có cảm giác bất thường trong tai, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được bác sĩ xử lý bằng phương pháp an toàn.
Hạn chế tiếp xúc với tiếng ồn lớn
Tiếng ồn kéo dài là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tổn thương tế bào thần kinh thính giác, dẫn đến suy giảm thính lực không hồi phục.
Do đó, cần hạn chế đứng gần nguồn phát tiếng ồn lớn, tránh ở lâu trong môi trường có cường độ âm thanh cao. Người làm việc tại công trường, nhà máy hoặc nơi nhiều tiếng động cần sử dụng nút bịt tai và thiết bị bảo vệ thính giác phù hợp.
Sử dụng tai nghe hợp lý
Nghe nhạc với âm lượng quá lớn hoặc sử dụng tai nghe liên tục trong nhiều giờ có thể gây tổn thương thính giác theo thời gian.
Các chuyên gia khuyến cáo nên điều chỉnh âm lượng ở mức vừa phải, cho tai nghỉ giữa các lần sử dụng và tránh nghe trong thời gian quá dài.
Khám thính lực định kỳ
Kiểm tra thính lực định kỳ giúp phát hiện sớm những bất thường về khả năng nghe, đặc biệt ở người lớn tuổi, người thường xuyên tiếp xúc với tiếng ồn hoặc có biểu hiện nghe kém.
Việc khám sức khỏe định kỳ, bao gồm kiểm tra tai và thính lực khi cần thiết, giúp bảo vệ chức năng nghe, đồng thời phát hiện sớm các bệnh lý tiềm ẩn.
Chủ động bảo vệ thính giác để duy trì khả năng nghe
Nghẹt tai và nghe khó có thể chỉ là biểu hiện tạm thời do thay đổi áp suất hoặc tích tụ ráy tai, nhưng cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo các bệnh lý tai mũi họng cần được điều trị sớm.
Bảo vệ thính giác không chỉ là hạn chế tiếp xúc với tiếng ồn mà còn cần duy trì thói quen vệ sinh tai đúng cách, sử dụng thiết bị nghe hợp lý và chủ động thăm khám khi xuất hiện dấu hiệu bất thường.
Phát hiện và điều trị kịp thời sẽ giúp duy trì khả năng nghe, nâng cao chất lượng cuộc sống và phòng tránh những tổn thương thính lực khó hồi phục.
