Dòng kênh đen giữa lòng đô thị
Những ngày nắng nóng, mùi hôi từ kênh Bắc theo gió vào khu dân cư hai bên bờ. Nước trong kênh chuyển màu đen, nhiều đoạn nổi bọt, bùn đen bám dọc lòng kênh.
Anh Phan Văn Thắng (53 tuổi) người dân sống bên kênh, ví nơi đây như một "hầm vệ sinh lộ thiên". "Mùi quanh năm. Chỉ khi mưa lớn liên tục, nước dâng cao cuốn bớt nước thải đi thì đỡ. Còn những ngày nắng nóng, mùi hôi cả ngày lẫn đêm. Ban đêm còn nặng hơn, chúng tôi không dám mở cửa", anh Thắng nói.
Kênh Bắc đoạn qua khu dân cư ở đô thị Vinh, nước chuyển màu đen, nổi bọt và bốc mùi vào những ngày nắng nóng. Ảnh: Song Hoàng.
Kênh Bắc dài hơn 4,6 km, lòng kênh rộng khoảng 15 m, có chức năng thoát lũ cho khu vực phía bắc TP Vinh (cũ). Năm 2016, dự án cải tạo kênh Bắc hoàn thành với hệ thống bờ kè hai bên và hệ thống thu gom nước thải riêng. Dự án khi đó được kỳ vọng giải quyết tình trạng ô nhiễm kéo dài trên tuyến kênh. Tuy nhiên, sau một thời gian, tình trạng ô nhiễm tái diễn. Khoảng 1,2 km đầu tuyến đã được ngầm hóa bằng cống hộp nên tình trạng ô nhiễm trên mặt kênh được cải thiện. Gần 3,4 km còn lại vẫn là dòng nước hở, thường xuyên đen kịt và thường xuyên bốc mùi.
Theo phương án thiết kế trước đây, nước thải sinh hoạt được thu gom theo hệ thống riêng, không chảy trực tiếp vào kênh Bắc. Khi mưa lớn, các cửa xả tự động mở để đưa lượng nước cần thiết ra kênh. Cuối tuyến có hồ điều hòa Hưng Hòa với diện tích mặt nước hơn 40 ha, làm nhiệm vụ tiếp nhận nước từ kênh Bắc.
Tuy nhiên, trong quá trình vận hành, một số cửa xả tự động bị hư hỏng. Nước thải vì thế không được kiểm soát như thiết kế mà chảy ra kênh ngay cả khi trời không mưa. Nước thải đọng lại trong lòng kênh, cộng với dòng chảy yếu vào những ngày khô hạn, khiến nước chuyển màu đen, nổi bọt và phát sinh mùi hôi. Đây được xem là một trong những nguyên nhân khiến mục tiêu cải thiện môi trường của tuyến kênh chưa như kỳ vọng.
Vấn đề không chỉ nằm ở mặt nước. Với những hộ dân sống sát hai bên bờ, mùi hôi từ kênh trở thành một phần của cuộc sống hằng ngày. "Có hôm mùi nặng quá, trẻ con cũng không muốn ra ngoài. Nhà phải đóng cửa dù trời nóng", một người dân sống gần kênh cho biết.
Tính ngầm hóa toàn tuyến kênh Bắc
Trước tình trạng ô nhiễm kéo dài, tỉnh Nghệ An đang nghiên cứu phương án ngầm hóa toàn bộ tuyến kênh Bắc nằm trong phạm vi quy hoạch, đoạn từ đường Nguyễn Văn Cừ đến hồ điều hòa Hưng Hòa.
Sở Xây dựng Nghệ An đang lấy ý kiến về đồ án điều chỉnh cục bộ quy hoạch chung TP Vinh (cũ). UBND tỉnh này đã thống nhất chủ trương lập điều chỉnh quy hoạch theo hướng ngầm hóa tuyến kênh.
Gần 3,4 km kênh Bắc vẫn là dòng kênh hở, trong khi địa phương nghiên cứu phương án ngầm hóa toàn tuyến để cải thiện môi trường và chỉnh trang đô thị. Ảnh: Song Hoàng.
Phương án này được đặt trong tổng thể điều chỉnh đường Nguyễn Sỹ Sách. Theo đó, tuyến đường dự kiến được mở rộng lên 60 m, với lòng đường chính rộng 36 m, đáp ứng 10 làn xe, cùng hệ thống đường gom và vỉa hè. Việc ngầm hóa kênh Bắc được kỳ vọng vừa tạo thêm không gian cho giao thông, vừa cải thiện cảnh quan và môi trường đô thị.
Theo ông Nguyễn Huy Hoàng, Chủ tịch UBND phường Vinh Lộc, trong quá trình lấy ý kiến, phương án điều chỉnh quy hoạch và ngầm hóa kênh Bắc nhận được sự đồng tình của đa số người dân. Hiện, người dân mong muốn tuyến đường được chỉnh trang đồng bộ, đồng thời tình trạng ô nhiễm kéo dài trên kênh được xử lý. Tuy nhiên, với một dòng kênh từng được cải tạo nhưng ô nhiễm vẫn tái diễn, câu chuyện không chỉ là đưa mặt nước xuống dưới lòng đường.
Điều người dân quan tâm là sau khi ngầm hóa, hệ thống thu gom và xử lý nước thải sẽ được tổ chức ra sao, làm thế nào để nước thải không tiếp tục chảy vào tuyến kênh. Đây sẽ là phần việc cần được tính toán đồng bộ khi triển khai dự án, bởi nếu chỉ đưa dòng nước đen xuống lòng đất mà không xử lý nguồn thải, bài toán ô nhiễm vẫn chưa thực sự được giải quyết.
Sau nhiều năm nằm giữa khu dân cư, kênh Bắc có thể được ngầm hóa để dành mặt bằng mở rộng đường. Với người dân hai bên kênh, điều họ chờ đợi không chỉ là tuyến đường mới mà còn là việc chấm dứt mùi hôi từ dòng nước ô nhiễm.
