Ngày 13/8, Liên minh Hợp tác xã tỉnh Nghệ An phối hợp với Hội Nông dân tỉnh Nghệ An tổ chức Diễn đàn “Lắng nghe tiếng nói những người làm dược liệu”.
Diễn đàn được diễn ra trong bối cảnh ngành kinh tế dược liệu tại Nghệ An thời gian qua phát triển khá mạnh mẽ, ngày càng nhiều vùng trồng được quy hoạch, phát triển mới, bên cạnh đó có thêm nhiều cá nhân, doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh quan tâm, đầu tư.
Cùng với sự phát triển, kéo theo nhiều khó khăn, vướng mắc cần tháo gỡ, đặc biệt chính sách phát triển cũng như quy hoạch đồng bộ, thị trường đầu ra... nhằm phát triển bền vững, mang lại hiệu quả kinh tế rõ nét hơn.
Diễn đàn “Lắng nghe tiếng nói những người làm dược liệu” diễn ra vào sáng 13/8. Ảnh Liên minh HTX Nghệ An.
Theo báo cáo tại diễn đàn, Nghệ An có nhiều lợi thế để phát triển dược liệu nhờ diện tích đất nông, lâm nghiệp lớn, hệ sinh thái đa dạng và nguồn tài nguyên cây thuốc phong phú. Đến năm 2025, tổng diện tích cây dược liệu trên địa bàn đạt khoảng 3.180 ha, chủ yếu tập trung ở khu vực miền núi và trung du.
Các cây trồng chủ lực gồm gừng, sả, nghệ, quế, cà gai leo, ngải cứu cùng một số loài dược liệu quý được bảo tồn và trồng thử nghiệm. Trong đó, khoảng 1.450 ha được tổ chức sản xuất, liên kết sản xuất thông qua HTX, tổ hợp tác và các mô hình liên kết với doanh nghiệp.
Toàn tỉnh hiện có trên 40 HTX và khoảng 75 tổ hợp tác hoạt động trong lĩnh vực dược liệu, tập trung tại 56 xã trọng điểm, thu hút trên 600 thành viên và tạo việc làm cho hàng trăm lao động, nhất là tại khu vực miền núi.
Các HTX, tổ hợp tác từng bước đảm nhận vai trò tập hợp hộ dân, tổ chức sản xuất, xây dựng vùng nguyên liệu, cung ứng giống, vật tư, hướng dẫn kỹ thuật, sơ chế, chế biến và kết nối tiêu thụ. Nhiều sản phẩm dược liệu đã được chế biến, thương mại hóa và xây dựng thương hiệu. Đến nay, gần 200 dòng sản phẩm dược liệu của các HTX được chứng nhận OCOP từ 3 sao trở lên.
Tại diễn đàn, có 15 ý kiến tham luận của đại diện các hợp tác xã, tổ hợp tác, doanh nghiệp và các hộ trồng, chế biến dược liệu. Các ý kiến tập trung vào những vấn đề cốt lõi từ sản xuất đến tiêu thụ, trong đó nhấn mạnh việc xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, lựa chọn những cây dược liệu có lợi thế, giá trị kinh tế cao để định hướng phát triển; hỗ trợ bảo tồn, nhân giống, cung ứng giống có nguồn gốc rõ ràng; từng bước xây dựng vùng nguyên liệu tập trung do hợp tác xã tổ chức sản xuất, hướng tới tiêu chuẩn GACP-WHO.
Bên cạnh đó, các đại biểu kiến nghị tháo gỡ khó khăn về đất đai, vốn, đầu tư máy móc, thiết bị và ứng dụng khoa học công nghệ; nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng cường liên kết giữa hộ dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, đẩy mạnh chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường.
Từ những ý kiến thực tiễn của cơ sở, yêu cầu đặt ra là từng bước hình thành chuỗi liên kết từ vùng nguyên liệu, sản xuất, chế biến đến tiêu thụ, qua đó nâng cao giá trị dược liệu Nghệ An.
Các hộ dân ở xóm Xuân Hiền, xã Bích Hào liên kết với Hợp tác xã Sâm Thổ Hào đưa cây sâm vào trồng trên diện rộng. Ảnh Báo Nghệ An.
Sau khi nghe các ý kiến, đồng chí Nguyễn Văn Đệ - Phó Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các sở, ngành liên quan trao đổi, làm rõ những vấn đề đặt ra trong phát triển dược liệu; đồng thời đề xuất các giải pháp hỗ trợ các cơ sở, chủ thể trong xây dựng vùng nguyên liệu, đầu tư sản xuất, sơ chế, chế biến, ứng dụng khoa học công nghệ, kết nối thị trường và tiêu thụ sản phẩm.
Thực hiện yêu cầu này, đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Công Thương, Sở Y tế đã trao đổi, làm rõ những nội dung thuộc lĩnh vực phụ trách, đồng thời đưa ra các định hướng, giải pháp về xây dựng, quản lý vùng nguyên liệu; hỗ trợ sản xuất, chế biến; kết nối thị trường, tiêu thụ sản phẩm và tăng cường sử dụng dược liệu trong các cơ sở y tế. Các ý kiến góp phần cụ thể hóa những nhiệm vụ cần tập trung tháo gỡ, từng bước hình thành chuỗi giá trị dược liệu trên địa bàn.
Phát biểu kết luận diễn đàn, đồng chí Võ Thị Minh Sinh, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh, Trưởng ban Chỉ đạo phát triển dược liệu tỉnh Nghệ An khẳng định, dược liệu không chỉ có giá trị trong chăm sóc sức khỏe mà còn mang lại giá trị kinh tế, tạo sinh kế cho người dân, nhất là đồng bào miền núi.
Theo đồng chí, phát triển dược liệu Nghệ An cần hướng tới 3 giá trị cốt lõi: chăm sóc sức khỏe cộng đồng; làm giàu cho người dân, gắn với sinh kế của đồng bào miền núi, gắn bó với rừng; tạo dựng ngành kinh tế xanh, bền vững, từng bước hình thành ngành công nghiệp dược liệu của tỉnh.
Để thực hiện mục tiêu này, đồng chí Võ Thị Minh Sinh nhấn mạnh, thời gian tới cần tăng cường liên kết "5 nhà": nhà nông, nhà doanh nghiệp, nhà khoa học, ngân hàng và Nhà nước. Trong đó, hợp tác xã phát huy vai trò tập hợp hộ dân, tổ chức sản xuất, xây dựng vùng nguyên liệu; doanh nghiệp tham gia chế biến, tiêu thụ; nhà khoa học đồng hành về giống, quy trình kỹ thuật, công nghệ; ngân hàng tạo điều kiện về nguồn vốn; Nhà nước hoàn thiện cơ chế, chính sách, đầu tư hạ tầng và hỗ trợ kết nối.
Nghệ An được định hướng trở thành vùng trọng điểm phát triển dược liệu của khu vực Bắc Trung Bộ; hình thành các vùng nguyên liệu tập trung đối với những loài có lợi thế, giá trị cao, đồng thời bảo tồn, phát triển các loài quý, đặc hiệu. Đồng chí đề nghị khuyến khích HTX mở rộng quy mô sản xuất, áp dụng các tiêu chuẩn GACP, VietGAP, hữu cơ; đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc, chuyển đổi số, đầu tư sơ chế, chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và phát triển sản phẩm OCOP dược liệu.
Cùng với đó, cần phát triển chuỗi giá trị dược liệu từ nghiên cứu, sản xuất giống, xây dựng vùng nguyên liệu, sơ chế, chế biến đến tiêu thụ; tăng cường liên kết giữa HTX, doanh nghiệp, nhà khoa học và các đơn vị phân phối, từng bước nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm dược liệu Nghệ An. Đồng chí cũng nhấn mạnh, cần đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức về vai trò, giá trị và tiềm năng của dược liệu, tạo sự đồng thuận trong phát triển ngành dược liệu theo hướng bền vững.