Tết Nguyên đán là dịp sum họp gia đình, trong đó các món ăn vặt như hạt dưa, hạt hướng dương gần như không thể thiếu trên bàn tiếp khách. Tuy nhiên, theo các bác sĩ nhi khoa, đây cũng là thời điểm gia tăng đáng kể các ca trẻ bị hóc dị vật đường thở do các loại hạt nhỏ. Nhiều trường hợp tưởng chừng đơn giản nhưng có thể gây nguy hiểm đến tính mạng nếu không xử lý kịp thời.
Nguy cơ gia tăng tai nạn hóc dị vật trong dịp Tết
Các bác sĩ chuyên khoa hô hấp nhi và cấp cứu cho biết, mỗi dịp lễ Tết, số ca trẻ nhập viện do hóc dị vật tăng rõ rệt. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ thói quen sinh hoạt thay đổi: trẻ được ăn uống tự do hơn, tiếp xúc với nhiều loại đồ ăn vặt và thường thiếu sự giám sát sát sao của người lớn.
Hạt dưa, hạt hướng dương, đậu phộng hay các loại hạt rang muối đều có kích thước nhỏ, vỏ cứng và bề mặt trơn. Khi trẻ cho vào miệng, đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi, các loại hạt này dễ trượt sâu vào đường thở thay vì đi xuống thực quản. Hệ hô hấp của trẻ nhỏ còn hẹp, phản xạ nuốt và ho chưa hoàn thiện nên nguy cơ tắc nghẽn đường thở cao hơn người lớn.
Ngoài ra, nhiều trẻ có thói quen vừa ăn vừa chạy nhảy, cười đùa hoặc khóc, làm tăng khả năng hít phải dị vật. Đây là yếu tố được các chuyên gia cảnh báo đặc biệt trong những ngày lễ khi trẻ thường vui chơi, di chuyển liên tục.
Trẻ nhỏ ăn hạt dưa, hạt hướng dương có nguy cơ cao bị hóc dị vật đường thở. Hình minh họa
Vì sao hạt dưa, hạt hướng dương đặc biệt nguy hiểm?
Theo các bác sĩ, hình dạng và cấu trúc của các loại hạt Tết là nguyên nhân khiến nguy cơ hóc dị vật tăng cao.
Thứ nhất, kích thước hạt nhỏ vừa đủ để lọt vào khí quản nhưng lại đủ lớn để gây tắc nghẽn hoàn toàn. Điều này khiến trẻ có thể bị suy hô hấp rất nhanh.
Thứ hai, vỏ hạt cứng, sắc cạnh. Khi lọt vào đường thở, vỏ hạt không chỉ gây tắc nghẽn mà còn có thể làm tổn thương niêm mạc khí quản, gây viêm hoặc nhiễm trùng.
Thứ ba, nhân hạt chứa dầu, khi vào phổi có thể gây phản ứng viêm, thậm chí dẫn đến viêm phổi hít – một biến chứng nguy hiểm nếu không phát hiện sớm.
Ngoài ra, nhiều trẻ có thói quen ngậm hạt, mút vỏ rồi vô tình hít sâu khi cười hoặc nói, khiến dị vật dễ lọt vào đường thở mà không kịp phản xạ ho tống ra ngoài.
Dấu hiệu nhận biết trẻ bị hóc dị vật
Bác sĩ khuyến cáo, phụ huynh cần nhận biết sớm các dấu hiệu hóc dị vật để xử trí kịp thời. Những biểu hiện thường gặp gồm:
- Trẻ đột ngột ho sặc sụa, khó thở.
- Tím môi, tím tái mặt.
- Thở rít, khò khè.
- Không nói hoặc khóc được.
- Có biểu hiện ho kéo dài, viêm phổi tái phát sau đó.
Trong nhiều trường hợp, dị vật lọt sâu vào phế quản, trẻ vẫn có thể thở nhưng sau vài ngày sẽ xuất hiện ho kéo dài, sốt, viêm phổi. Điều này khiến việc chẩn đoán khó khăn hơn và tăng nguy cơ biến chứng.
Hậu quả nguy hiểm nếu không xử lý kịp thời
Hóc dị vật đường thở là tình trạng cấp cứu nguy hiểm. Nếu dị vật gây tắc hoàn toàn đường thở, trẻ có thể ngừng thở chỉ sau vài phút, dẫn đến thiếu oxy não và tử vong.
Ngay cả khi không gây tắc nghẽn hoàn toàn, dị vật lưu lại trong phổi có thể gây viêm phổi mạn tính, xẹp phổi hoặc áp xe phổi. Một số trường hợp phải can thiệp nội soi hoặc phẫu thuật để lấy dị vật ra ngoài.
Các bác sĩ cho biết, nhiều ca bệnh được đưa đến viện muộn do phụ huynh chủ quan hoặc nhầm với các bệnh hô hấp thông thường.
Phụ huynh cần giám sát trẻ khi ăn uống để phòng tránh tai nạn hóc hạt dịp Tết. Hình minh họa
Cách sơ cứu khi trẻ bị hóc hạt
Các chuyên gia y tế khuyến cáo phụ huynh cần bình tĩnh và xử trí đúng cách.
Nếu trẻ còn tỉnh và ho được, cần khuyến khích trẻ tiếp tục ho để tống dị vật ra ngoài, tuyệt đối không vỗ lưng hoặc cho trẻ uống nước vì có thể khiến dị vật lọt sâu hơn.
Nếu trẻ không thở được, tím tái hoặc mất tiếng khóc, cần tiến hành sơ cứu ngay bằng cách vỗ lưng và ấn ngực theo hướng dẫn cấp cứu nhi khoa, đồng thời gọi cấp cứu và đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất.
Tuyệt đối không dùng tay móc họng khi không nhìn thấy dị vật vì có thể đẩy dị vật vào sâu hơn.
Làm gì để phòng tránh tai nạn hóc hạt dịp Tết?
Các bác sĩ nhấn mạnh, phòng tránh vẫn là biện pháp quan trọng nhất. Phụ huynh cần lưu ý:
- Không cho trẻ dưới 5 tuổi ăn các loại hạt cứng như hạt dưa, hạt hướng dương, đậu phộng rang.
- Không để trẻ vừa ăn vừa chạy nhảy hoặc cười đùa.
- Luôn giám sát khi trẻ ăn uống.
- Hướng dẫn trẻ ăn chậm, nhai kỹ.
- Không để các loại hạt trong tầm tay trẻ nhỏ
Ngoài ra, người lớn trong gia đình nên trang bị kiến thức sơ cứu hóc dị vật để xử trí kịp thời khi có sự cố xảy ra.
Tết là dịp đoàn viên và chia sẻ niềm vui, tuy nhiên những tai nạn nhỏ như hóc hạt có thể gây hậu quả nghiêm trọng nếu thiếu cảnh giác. Chỉ cần thay đổi thói quen ăn uống và tăng cường giám sát, gia đình có thể hạn chế đáng kể nguy cơ này.
Các chuyên gia nhấn mạnh, trẻ nhỏ luôn cần được theo dõi sát sao trong những ngày Tết khi môi trường sinh hoạt thay đổi. Sự chủ động của người lớn chính là chìa khóa giúp trẻ đón Tết an toàn và khỏe mạnh.
Hóc Dị Vật Ở Trẻ Em - Những Điều Cha Mẹ Cần Biết | SKĐS
