Vitamin D và sức khỏe gan
Nhiều người bổ sung vitamin D hằng ngày vì một số lý do sức khỏe. Mặc dù gan đóng vai trò quan trọng trong quá trình chuyển hóa vitamin D, nghiên cứu cho thấy việc uống bổ sung hàng ngày nhìn chung không gây hại cho gan và thậm chí có thể hỗ trợ sức khỏe gan ở một số người.
Đối với hầu hết người lớn khỏe mạnh, việc bổ sung vitamin D theo tiêu chuẩn không liên quan đến tổn thương gan. Các nghiên cứu và đánh giá an toàn chỉ ra rằng liều dùng hàng ngày thông thường được dung nạp tốt, không gây viêm gan, suy gan hay vàng da. Ngay cả khi xảy ra ngộ độc do hấp thụ quá mức, các vấn đề phát sinh thường liên quan đến nồng độ canxi cao hơn là tổn thương trực tiếp đến tế bào gan. Điều này khác với một số loại thuốc và thực phẩm bổ sung thảo dược có thể gây hại trực tiếp cho mô gan.
Một số nghiên cứu cho thấy vitamin D có thể hỗ trợ sức khỏe gan. Ảnh minh họa AI
Các nhà khoa học ngày càng quan tâm đến mối liên hệ giữa vitamin D và sức khỏe gan. Các thụ thể vitamin D được tìm thấy khắp cơ thể, bao gồm cả trong các tế bào gan, cho phép vitamin D tác động đến tình trạng viêm, hoạt động miễn dịch và chức năng tế bào.
Nồng độ vitamin D thấp thường thấy ở những người mắc bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa (MASLD) và có liên quan đến tình trạng viêm gan nặng hơn. Một số thử nghiệm lâm sàng cho thấy bổ sung vitamin D có thể làm giảm nhẹ các enzyme gan như ALT và AST, vốn là những chỉ số cho thấy tình trạng tổn thương gan.
Tuy nhiên, bằng chứng thu được còn chưa thống nhất, một số nghiên cứu cho thấy ít hoặc không có sự cải thiện nào, do đó vitamin D không nên được xem là phương pháp điều trị bệnh gan đơn thuần.
Gan đóng vai trò thiết yếu trong việc kích hoạt vitamin D. Sau khi được hấp thụ trong đường tiêu hóa, vitamin D di chuyển đến gan để thực hiện bước hoạt hóa đầu tiên thành dạng 25-hydroxy vitamin D. Dạng này sau đó di chuyển đến thận để chuyển hóa thành dạng hoạt động mà cơ thể sử dụng. Vì gan thực hiện bước kích hoạt chính, chức năng gan khỏe mạnh rất quan trọng để duy trì mức độ bình thường của vitamin D.
Các triệu chứng khi dùng vitamin D quá liều
Dù vitamin D an toàn, việc dùng quá liều vẫn cần lưu ý. Vitamin D là loại vitamin tan trong chất béo, lượng dư thừa có thể tích tụ trong cơ thể theo thời gian. Ngộ độc thường liên quan đến việc sử dụng lâu dài liều lượng từ 10.000 IU mỗi ngày trở lên, dẫn đến tình trạng tăng canxi huyết nguy hiểm.
Các triệu chứng có thể bao gồm buồn nôn, nôn mửa, táo bón, khát nước, đi tiểu thường xuyên, yếu cơ, lú lẫn, sỏi thận hoặc tổn thương thận. Trong trường hợp ngộ độc, tổn thương gan trực tiếp vẫn rất hiếm gặp.
Liều lượng dùng an toàn
Những người mắc bệnh gan mạn tính thường có nồng độ vitamin D thấp do hấp thụ kém, ít tiếp xúc ánh nắng và sự thay đổi quá trình chuyển hóa tại gan. Việc khôi phục mức vitamin D bình thường ở những người thiếu hụt có thể mang lại lợi ích tiềm năng đối với tình trạng viêm gan và chức năng chuyển hóa. Tuy nhiên, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để xác định liều lượng phù hợp.
Lượng khuyến nghị hàng ngày cho hầu hết người lớn là 600 đến 800 IU. Nhiều chuyên gia cho rằng liều dùng hàng ngày từ 1000 đến 2000 IU là an toàn. Liều cao hơn có thể thích hợp khi điều trị tình trạng thiếu hụt đã được xác định nhưng cần dựa trên kết quả xét nghiệm máu dưới sự giám sát của bác sĩ. Xét nghiệm máu là cách tốt nhất để xác định nhu cầu bổ sung và liều lượng phù hợp, tránh tự ý dùng vitamin D liều cao. Vitamin D có thể tương tác với một số loại thuốc điều trị bệnh gan hoặc thuốc ức chế miễn dịch (dù hiếm gặp), do đó người bệnh gan mạn tính nên tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị.
