Đa số phụ nữ ít đi khám mãn kinh
Hiệp hội Mãn kinh Thế giới đã chọn ngày 18 tháng 10 hằng năm là Ngày Mãn kinh Thế giới nhằm nâng cao nhận thức toàn cầu, thúc đẩy đối thoại cởi mở và chia sẻ các tiến bộ khoa học trong chăm sóc sức khỏe phụ nữ tuổi trung niên.
Theo Cục Bà mẹ và Trẻ em, Bộ Y tế, tại Việt Nam, độ tuổi mãn kinh trung bình của phụ nữ là từ 48 đến 50 tuổi. Cả nước hiện có khoảng 13 triệu phụ nữ đang trong độ tuổi tiền mãn kinh và mãn kinh (từ 45 đến 69 tuổi). Đây là lực lượng nòng cốt, vừa giữ vai trò giữ lửa trong gia đình, vừa đóng góp quan trọng cho sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Sau khi bước qua giai đoạn mãn kinh, người phụ nữ sẽ còn tiếp tục gắn bó và sống khỏe mạnh thêm khoảng 20 đến 30 năm. Chính vì vậy, việc chăm sóc sức khỏe toàn diện và nâng cao chất lượng cuộc sống cho phụ nữ trung niên là một nhiệm vụ chuyên môn quan trọng, cần được ưu tiên hàng đầu trong công tác chăm sóc sức khỏe sinh sản hiện nay.
Cả nước hiện có khoảng 13 triệu phụ nữ đang trong độ tuổi tiền mãn kinh và mãn kinh (từ 45 đến 69 tuổi). Ảnh: PV
Năm 2026, Ngày Mãn kinh Thế giới phát động chủ đề "Đau mạn tính ở tuổi trung niên" cùng thông điệp hành động: "Từ nhận thức đến chăm sóc dựa trên bằng chứng". Thực tế cho thấy, tình trạng đau mạn tính từ đau cơ xương khớp, đau đầu đến các rối loạn tiết niệu sinh dục ảnh hưởng sâu sắc đến phần lớn phụ nữ trong giai đoạn chuyển tiếp mãn kinh. Tuy nhiên, triệu chứng này thường bị xem nhẹ, bị quy kết thuần túy cho yếu tố tâm lý hoặc bị coi là quy luật tuổi tác tất yếu mà người phụ nữ phải âm thầm chịu đựng.
GS.TS Trần Thị Phương Mai, Chủ tịch Hội Chăm sóc sức khỏe phụ nữ Mãn kinh Việt Nam cho biết, ngày nay, khi tuổi thọ của phụ nữ ngày càng tăng, phụ nữ có thể sống thêm nhiều thập kỷ sau mãn kinh. Vì vậy, mục tiêu của chăm sóc phụ nữ tuổi trung niên, mãn kinh không chỉ là điều trị các triệu chứng khó chịu trước mắt, mà quan trọng là giúp người phụ nữ duy trì sức khỏe, sự tự tin, khả năng hoạt động và chất lượng cuộc sống lâu dài.
Chúng ta cần tiếp tục đồng hành với phụ nữ trong suốt quá trình chuyển tiếp từ giai đoạn sinh sản sang tuổi trung niên và tuổi mãn kinh. Đây cũng chính là một trong những lý do quan trọng để Hội chăm sóc sức khỏe Mãn kinh Việt Nam được thành lập ,nhằm kết nối các chuyên gia, thúc đẩy nghiên cứu khoa học, cập nhật kiến thức chuyên môn, đào tạo đội ngũ cán bộ y tế và quan trọng nhất là đưa những tiến bộ của y học đến gần hơn với phụ nữ tuổi trung niên Việt Nam.
"Đừng coi đau mạn tính ở tuổi trung niên là điều phụ nữ phải cam chịu. Hãy nhận diện sớm, đánh giá đúng, điều trị dựa trên bằng chứng và đồng hành lâu dài vì sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người phụ nữ", GS Phương Mai nói.
Theo Hội Chăm sóc sức khỏe phụ nữ mãn kinh Việt Nam, thực tế tại các phòng khám sản phụ khoa cho thấy hiếm có người phụ nữ nào bước vào và nói thẳng: "Tôi đến khám mãn kinh". Phần lớn họ tìm đến y tế vì những đêm trằn trọc mất ngủ, các cơn nóng bừng mặt, đau mỏi khớp, khô rát âm đạo, tiểu gấp, hoặc đơn giản là cảm thấy cơ thể và tâm trí mình không còn như trước. Nhiều người chọn cách lặng lẽ chịu đựng hoặc đi khám nhiều nơi cho từng triệu chứng riêng lẻ mà không biết rằng tất cả đều xuất phát từ sự suy giảm nội tiết tố.
Nhận diện những triệu chứng 'vô hình' của tiền mãn kinh
Theo các chuyên gia, bên cạnh các dấu hiệu vận mạch và thể chất rõ rệt, nhóm triệu chứng khiến phụ nữ mệt mỏi nhất lại là những điều "vô hình" khó tỏ cùng ai: cảm giác bồn chồn lo âu không rõ lý do, tâm trạng dễ khóc, sự suy giảm tập trung và chứng hay quên trong công việc. Ở độ tuổi ngoài 45, những thay đổi này thường bị lầm tưởng là do áp lực công việc hay gánh nặng gia đình.
Để giúp người bệnh không bị bỏ sót, Thang đo tư vấn mức độ triệu chứng mãn kinh (MRS) đã được ứng dụng như một công cụ giao tiếp chuẩn hóa. Thang đo này giúp phụ nữ tự đánh giá định lượng các nhóm triệu chứng về tâm lý, vận mạch và niệu dục; đồng thời giúp bác sĩ lưu lại dữ liệu lâm sàng để theo dõi sát sự cải thiện qua mỗi lần tái khám.
Mỗi người phụ nữ có một tình trạng sức khỏe khác nhau, do đó quá trình đánh giá trước điều trị luôn được cá thể hóa dựa trên tiền sử bản thân, tiền sử gia đình và thăm khám lâm sàng thay vì áp đặt một gói xét nghiệm chung:
Phụ nữ có bệnh lý mạn tính (Tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu): Đây là nhóm đối tượng thường e ngại việc dùng thuốc nội tiết sẽ ảnh hưởng đến tim mạch. Việc phân tầng nguy cơ tim mạch và ung thư vú giúp bác sĩ lựa chọn phác đồ và đường dùng thuốc an toàn nhất, giúp điều trị hiệu quả mà không làm trì hoãn cơ hội nâng cao chất lượng sống của người bệnh.
Phụ nữ mãn kinh sớm: Đối với những trường hợp bị mãn kinh đột ngột trước tuổi do phẫu thuật cắt hai buồng trứng, hóa trị hoặc xạ trị, các triệu chứng bốc hỏa và khô rát âm đạo thường diễn ra rất dữ dội. Hướng dẫn y khoa khuyến cáo nhóm đối tượng này cần được can thiệp sớm và duy trì điều trị nội tiết thay thế ít nhất cho đến tuổi mãn kinh trung bình.
Tại Hướng dẫn quốc gia về các dịch vụ Chăm sóc sức khỏe sinh sản - Nội dung Chăm sóc sức khỏe phụ nữ tuổi tiền mãn kinh, mãn kinh" do Bộ Y tế ban hành tháng 12/2024 có đề cập đến liệu pháp nội tiết (MHT) và giải pháp chăm sóc dựa trên bằng chứng.
Khi có chỉ định y khoa, liệu pháp nội tiết bổ sung (MHT) mang lại hiệu quả rõ rệt trong việc kiểm soát triệu chứng và bảo vệ sức khỏe dài hạn. Phác đồ chuẩn là phối hợp Estradiol dạng gel bôi qua da và Progesterone vi hạt đường uống.
Ưu điểm của đường gel bôi qua da là thuốc hấp thu trực tiếp qua da nên không qua chuyển hóa lần đầu tại gan, ít gây nguy cơ huyết khối và không làm ảnh hưởng đến chỉ số triglyceride máu. Đồng thời, đường bôi cho phép bác sĩ dễ dàng điều chỉnh liều lượng linh hoạt theo phản ứng của cơ thể.
Tác dụng của Progesterone vi hạt giúp bảo vệ nội mạc tử cung đối với người còn tử cung, đồng thời có tác dụng an thần nhẹ giúp hỗ trợ giấc ngủ sâu hơn. Ngoài việc xóa bỏ các cơn bốc hỏa về đêm và tình trạng khô âm đạo, liệu pháp còn đóng vai trò quan trọng trong việc giảm nguy cơ loãng xương và gãy xương sau mãn kinh.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng sự cải thiện về tâm lý, giấc ngủ và thể chất luôn cần có thời gian. Người bệnh cần tuân thủ dùng thuốc đều đặn, đúng giờ vì việc quên thuốc có thể dẫn đến hiện tượng ra máu bất thường. Bên cạnh việc dùng thuốc, phụ nữ cần kết hợp chế độ dinh dưỡng cân bằng, vận động thể lực nhẹ nhàng, tập hít thở sâu, giữ tinh thần thoải mái và duy trì lịch tái khám định kỳ theo chỉ định của bác sĩ sản phụ khoa.
Mãn kinh không phải là điểm kết thúc, mà là sự khởi đầu của một chặng đường mới cần được chăm sóc chủ động và khoa học
