Thuốc lá mới tìm đường vào giới trẻ
Sự phát triển của mạng xã hội và các nền tảng bán hàng trực tuyến khiến việc tiếp cận thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng trở nên dễ dàng hơn. Với mẫu mã đa dạng, cách quảng bá bắt mắt, các sản phẩm này có thể được giới thiệu, mua bán và giao nhận thông qua nhiều hình thức khác nhau.
Đáng chú ý, hoạt động mua bán không chỉ diễn ra trực tiếp mà còn chuyển mạnh lên môi trường mạng. Các đối tượng có thể sử dụng tài khoản ảo, thay đổi địa điểm giao nhận, chia nhỏ hàng hóa hoặc lợi dụng dịch vụ vận chuyển để hạn chế nguy cơ bị phát hiện.
Thuốc lá điện tử là mối nguy hại lớn đối với thanh thiếu niên. Ảnh: Thanh Loan.
Thực tế này từng được lực lượng chức năng Hà Tĩnh phát hiện, xử lý. Tháng 2/2026, Công an tỉnh Hà Tĩnh triệt phá một đường dây buôn bán thuốc lá điện tử liên tỉnh trên không gian mạng, thu giữ gần 50.000 sản phẩm, tổng trị giá hơn 8,7 tỷ đồng.
Theo Trung tá Đặng Văn Đức, Trưởng phòng Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh Hà Tĩnh, các đối tượng thường sử dụng tài khoản ảo, liên tục thay đổi địa điểm giao nhận và chia nhỏ hàng hóa nhằm né tránh sự kiểm tra của lực lượng chức năng.
Việc phương thức kinh doanh thay đổi khiến công tác phòng ngừa, phát hiện và xử lý cũng phải thích ứng. Bên cạnh kiểm tra tại các cơ sở kinh doanh, lực lượng chức năng cần chú trọng giám sát hoạt động mua bán trên môi trường mạng, đồng thời phối hợp với chính quyền cơ sở và các đơn vị vận chuyển để kịp thời phát hiện dấu hiệu vi phạm.
Đối với thanh thiếu niên, nguy cơ đáng lưu ý không chỉ là việc sử dụng sản phẩm mà còn khả năng hình thành thói quen sử dụng nicotine. Những hình thức quảng bá với thiết kế nhỏ gọn, nhiều mùi vị, mẫu mã đa dạng có thể khiến người trẻ dễ bị thu hút nếu thiếu kiến thức và sự giám sát từ gia đình, nhà trường.
Anh Nguyễn Hồng Huân (ở xã Lộc Hà) cho biết, gia đình có 4 người con trai đang ở độ tuổi thanh thiếu niên nên anh thường xuyên nhắc nhở các con về nguy cơ từ thuốc lá điện tử.
“Tôi thường xuyên nhắc nhở, hướng dẫn các con, mong sao khi xem các thông tin trên mạng xã hội, các con biết lựa chọn những điều bổ ích cho bản thân”, anh Huân chia sẻ.
Tại trường học, việc học sinh có thể tiếp cận thuốc lá điện tử qua mạng xã hội, bạn bè hoặc các kênh mua bán không chính thức đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác quản lý.
Theo các nhà trường, bên cạnh việc nắm bắt tình hình học sinh, giáo dục kỹ năng nhận diện và từ chối các sản phẩm thuốc lá mới cũng cần được duy trì thường xuyên. Sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường có vai trò quan trọng trong việc phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường và định hướng học sinh tránh xa thuốc lá điện tử.
Tăng truyền thông, kiểm tra từ cộng đồng đến môi trường mạng
Trước những nguy cơ từ thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, Hà Tĩnh đang triển khai nhiều giải pháp phòng, chống tác hại thuốc lá, trong đó tập trung vào truyền thông, xây dựng môi trường không khói thuốc và tăng cường kiểm tra, giám sát.
Hà Tĩnh tổ chức diễu hành phòng chống tác hại của thuốc lá. Ảnh: Thanh Loan.
Ngành Y tế Hà Tĩnh đã phối hợp với các địa phương, cơ quan, đơn vị và đoàn thể tổ chức nhiều hoạt động tuyên truyền tại cộng đồng, trường học, cơ sở y tế và nơi làm việc.
Trong năm 2025, toàn tỉnh tổ chức 62 buổi truyền thông trực tiếp và 48 lớp tập huấn cho hơn 2.400 cán bộ y tế, giáo viên, đoàn viên thanh niên và lực lượng công an. Từ đầu năm 2026 đến nay, hệ thống truyền thanh cơ sở thực hiện hơn 1.500 lượt phát thanh về phòng, chống tác hại thuốc lá. Các nội dung cảnh báo cũng được tăng cường trên báo chí và truyền hình.
Cùng với truyền thông, ngành Y tế đang triển khai điều tra thực trạng sử dụng thuốc lá năm 2026. Kết quả điều tra được kỳ vọng cung cấp thêm dữ liệu về tình hình sử dụng thuốc lá, làm cơ sở để cơ quan quản lý xây dựng các giải pháp can thiệp phù hợp với từng nhóm đối tượng và địa bàn.
Ông Lê Chánh Thành, Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Tĩnh cho rằng, xây dựng môi trường không khói thuốc cần được thực hiện thường xuyên và gắn với trách nhiệm cụ thể của người đứng đầu cơ quan, đơn vị, trường học. “Bệnh viện, trường học là những nơi cấm hút thuốc hoàn toàn”, ông Thành nhấn mạnh.
Tại các cơ sở giáo dục, việc phòng ngừa thuốc lá điện tử được triển khai thông qua nhiều hình thức, từ tuyên truyền trực tiếp đến lồng ghép nội dung trong các tiết học, hoạt động ngoại khóa và sinh hoạt tập thể.
Thầy giáo Phan Đăng Nhân, Hiệu trưởng Trường THPT Phan Đình Phùng, cho biết thông qua các hoạt động tuyên truyền, học sinh được cung cấp kiến thức để nhận diện tác hại của thuốc lá điện tử và chủ động tránh xa sản phẩm này.
Nhà trường lồng ghép nội dung giáo dục phòng, chống tác hại thuốc lá vào các hoạt động chính khóa, ngoại khóa, đồng thời phối hợp với phụ huynh trong quản lý, giáo dục học sinh.
Tuy nhiên, trước phương thức mua bán ngày càng linh hoạt, công tác phòng ngừa không thể chỉ tập trung ở trường học. Việc kiểm tra các điểm kinh doanh, kho hàng, hoạt động vận chuyển và đặc biệt là các kênh mua bán trên mạng cần được chú trọng.
Các lực lượng chức năng cần tăng cường phối hợp trong trao đổi thông tin, kiểm tra và xử lý những hành vi quảng cáo, kinh doanh, vận chuyển thuốc lá trái phép theo quy định. Chính quyền cơ sở cũng cần phát huy vai trò nắm địa bàn, tiếp nhận phản ánh của người dân và phối hợp xử lý khi phát hiện dấu hiệu vi phạm.
Trong khi đó, gia đình là một trong những “hàng rào” đầu tiên giúp trẻ nhận diện và tránh xa thuốc lá điện tử. Phụ huynh cần quan tâm đến môi trường sinh hoạt, các mối quan hệ và việc tiếp cận thông tin trên mạng của con em; đồng thời trang bị cho trẻ kiến thức để nhận biết những nội dung quảng cáo, lời mời sử dụng hoặc mua bán thuốc lá điện tử.
Phòng, chống tác hại thuốc lá, đặc biệt đối với thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, vì vậy cần được thực hiện đồng bộ từ gia đình, nhà trường, cơ sở y tế đến lực lượng chức năng và cộng đồng.
Trong bối cảnh các sản phẩm thuốc lá mới có xu hướng tiếp cận người dùng thông qua môi trường số, công tác quản lý cũng cần chuyển từ kiểm tra đơn thuần tại địa bàn sang chủ động giám sát các phương thức kinh doanh trực tuyến. Cùng với đó là duy trì truyền thông thường xuyên, cung cấp thông tin phù hợp với từng nhóm tuổi và xử lý kịp thời những hành vi vi phạm.
Sự phối hợp giữa các ngành, địa phương, nhà trường và gia đình sẽ góp phần hạn chế nguy cơ thuốc lá điện tử tiếp cận thanh thiếu niên, từng bước xây dựng môi trường học tập, sinh hoạt không khói thuốc và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
