Ngâm chân cần lưu ý gì để nâng cao hiệu quả?

1. Tác dụng tiềm năng của ngâm chân với sức khỏe

Trong Đông y, chân được coi là gốc của tinh khí - tinh khí chi căn. Bàn chân là nơi tập trung nhiều huyệt vị quan trọng. Các tạng phủ trong cơ thể đều có vùng tương ứng dưới bàn chân. Vì vậy, Đông y có nhiều liệu pháp thông quan kích thích, tác động vào bàn chân để tái lập cân bằng âm dương, điều hòa công năng tạng phủ.

Ngâm chân là một kỹ thuật ngoại trị pháp quan trọng trong số các liệu pháp này, thông qua tác động của nhiệt, dược liệu… vào vùng bàn chân nhằm mục đích nâng cao sức khỏe, phòng và điều trị bệnh tật toàn thân. Theo lý luận Đông y, ngâm chân có nhiều tác dụng tốt lên cơ thể như:

• Thông kinh hoạt lạc, ôn thông khí huyết.
• Điều hòa tạng phủ.
• Xua tan hàn thấp.
• Bình can tiềm dương.
• Dẫn hỏa quy nguyên.

Đông y thường dùng ngâm chân trong hỗ trợ điều trị các trường hợp chân tay lạnh, giúp ôn kinh tán hàn; cải thiện giấc ngủ, giúp an thần định chí; thông lạc giảm đau, khu phong trừ thấp; hỗ trợ tiêu hóa, tăng cường chức năng tỳ vị… Ngoài ra, tùy vào các loại thảo mộc được sử dụng mà ngâm chân còn có những tác dụng tương ứng:

• Gừng sống giúp trừ hàn, giải cảm.
• Ngải cứu giúp làm ấm phế, thận, điều hòa kinh nguyệt.
• Hồng hoa giúp hoạt huyết thông lạc, giảm đau nhức.
• Độc hoạt, thương truật giúp trừ phong thấp, trị chân đau, nặng nề do thấp trệ.
• Muối giúp diệt khuẩn, giảm mùi hôi chân, làm mềm gót chân, đồng thời dẫn hỏa quy nguyên…

Không chỉ mùa lạnh, theo Đông y, cả 4 mùa ngâm chân đều sẽ có những tác dụng riêng:

•  Mùa xuân ngâm chân giúp dương khí khơi mở. 
•  Mùa hè ngâm chân giúp giải nhiệt, trừ thấp cho tỳ vị. 
•  Mùa thu ngâm chân giúp nhuận phế thông tràng. 
•  Mùa đông ngâm chân giúp làm ấm đan điền, ấm tạng phủ.  

Dưới góc nhìn Y học hiện đại, ngâm chân cũng là liệu pháp có nhiều tác dụng tốt cho sức khỏe, giúp giãn mạch ngoại vi, kích thích thần kinh phế vị, thúc đẩy tuần hoàn máu, tăng cường nuôi dưỡng mô, cải thiện giấc ngủ, điều hòa nhịp sinh học, giảm căng thẳng, lo âu, cải thiện tâm trạng, cân bằng huyết áp, giảm đau, giảm triệu chứng của nhiều bệnh lý thần kinh - cơ…

2. Một số lưu ý để ngâm chân 

Để ngâm chân đạt hiệu quả trị liệu tối ưu, việc tuân thủ đúng nguyên tắc sinh lý và y học là rất quan trọng. 

Dưới đây là một số lưu ý khi ngâm chân:

• Ngâm chân ở nơi kín gió, ấm áp, tránh gió lùa.
• Không dùng nước ngâm chân quá nóng, chỉ nên dùng nước có nhiệt độ từ 35 - 42 độ (có thể dùng tay hoặc nhiệt kế để kiểm tra nước khi ngâm). Nước quá nóng có thể gây hại cho da, làm khô da và không tốt cho hệ tuần hoàn.
• Ngâm thời gian vừa đủ, tốt nhất chỉ ngâm từ 15 - 20 phút mỗi ngày; không ngâm chân lâu hơn 30 phút vì sẽ làm mất độ ẩm tự nhiên của da, gây khô da, kích ứng...
• Nên ngâm chân vào khoảng từ 19h - 21h (trước khi đi ngủ 1 - 2 tiếng và sau khi ăn ít nhất 1 tiếng). Ngâm chân vào thời gian này sẽ phát huy tốt nhất tác dụng dưỡng thận, an thần mà không ảnh hưởng đến tiêu hóa gây đầy bụng, khó tiêu.
• Chỉ ngâm chân đến khi cơ thể thấy ấm nhẹ, lưng, trán ra ít mồ hôi; nếu thấy vã mồ hôi hột, tim đập nhanh, hồi hộp, tức ngực, chóng mặt cần dừng ngâm chân ngay và nghỉ ngơi, theo dõi.
• Sau khi ngâm chân, phải lau khô chân, có thể uống một ly nước ấm, tiếp tục ngồi trong phòng kín gió ít nhất 20 - 30 phút để cơ thể cân bằng trở lại.
• Người bệnh đái tháo đường, người suy giãn tĩnh mạch chi dưới, người có bệnh tim nặng, huyết áp quá thấp, phụ nữ mang thai, khi chân có vết thương hở, viêm lở loét không nên ngâm chân.

Mời bạn xem thêm:

5 lợi ích của việc ngâm chân nước ngải cứu

SKĐS - Ngải cứu là loại cây quen thuộc trong cả ẩm thực và y học cổ truyền. Không chỉ được dùng làm món ăn hay vị thuốc, lá ngải cứu còn được nhiều người sử dụng để ngâm chân trước khi ngủ. Vậy thói quen này mang lại những lợi ích gì cho sức khỏe?