Ông Dmitry Savitsky, Phó Tổng giám đốc tập đoàn Almaz-Antey – nhà sản xuất các hệ thống phòng không hàng đầu của Nga cho biết, Nga hiện sở hữu trình độ phối hợp giữa phòng không và kiểm soát không lưu thuộc hàng tiên tiến nhất thế giới. Ông nhấn mạnh rằng theo tiêu chuẩn của ICAO và tổ chức an toàn hàng không châu Âu EUROCONTROL, lĩnh vực này được gọi là "phối hợp quản lý không lưu dân sự – quân sự".
Máy bay chiến đấu Su-57 của Nga và các bệ phóng từ hệ thống S-400. (Nguồn: MW)
Theo ông Savitsky, Nga không chỉ dẫn đầu về mặt kỹ thuật mà còn cả về công nghệ trong việc đồng bộ hóa hoạt động giữa các trung tâm kiểm soát không lưu với lực lượng phòng không. Ông cho biết những quy trình mới gần đây đã được phát triển nhằm tăng hiệu quả phối hợp giữa các đơn vị quản lý không phận và các tổ hợp phòng không, từ đó giúp nâng cao độ an toàn cho các chuyến bay dân sự cũng như độ tin cậy trong kiểm soát bầu trời.
Trong nhiều năm qua, Nga đã đầu tư rất lớn vào mạng lưới phòng không mặt đất. Bộ Quốc phòng Nga được cho là đã chi hơn gấp đôi cho việc mua các hệ thống tên lửa phòng không tầm xa S-400, so với tổng ngân sách mua sắm máy bay chiến đấu trong suốt ba thập kỷ gần đây.
Lý do chính nằm ở việc các tổ hợp phòng không của Nga có chi phí vận hành thấp hơn đáng kể so với việc duy trì một lực lượng không quân quy mô lớn, trong khi vẫn mang lại hiệu quả chiến đấu cao. Đây được xem là cách tiếp cận "bất đối xứng" của Moscow nhằm đối phó ưu thế không quân vượt trội của NATO, đặc biệt trong bối cảnh ngành công nghiệp quốc phòng Nga gặp nhiều khó khăn sau khi Liên Xô tan rã.
Sự suy giảm của ngành chế tạo máy bay chiến đấu Nga, cùng với việc chương trình tiêm kích thế hệ năm MiG 1.42 bị hủy bỏ, được cho là đã khiến Moscow càng tập trung nhiều hơn vào phòng không mặt đất. Điều này khiến các hệ thống như S-400, Buk hay Pantsir trở thành xương sống trong chiến lược phòng thủ của Nga.
Theo các chuyên gia quân sự Nga, việc tích hợp phòng không với hệ thống kiểm soát không lưu đóng vai trò đặc biệt quan trọng nhằm tránh các vụ bắn nhầm đồng minh trong chiến sự hiện đại. Điều này càng trở nên cần thiết khi chiến trường ngày càng xuất hiện nhiều máy bay, UAV, tên lửa hành trình và các mục tiêu bay tốc độ cao hoạt động cùng lúc.
Nga cũng cho rằng kinh nghiệm từ cuộc xung đột tại Ukraine cho thấy sự phối hợp chặt chẽ giữa các tổ hợp phòng không mặt đất và máy bay chiến đấu có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ hỗn loạn trên không. Dù vẫn xuất hiện một số báo cáo về các vụ bắn nhầm trong chiến sự Nga – Ukraine, Moscow khẳng định số lượng các sự cố này tương đối thấp nếu xét tới cường độ tác chiến rất lớn của cuộc xung đột.
Ngoài việc bảo vệ không phận, sự kết hợp giữa hệ thống phòng không và các chiến đấu cơ còn được Nga xem là chìa khóa để đối phó với các máy bay thế hệ năm của NATO như F-35. Trong mô hình này, các tiêm kích với radar công suất lớn sẽ đóng vai trò cảm biến trên không, phối hợp cùng các tổ hợp S-400 hoặc các hệ thống phòng không khác để phát hiện và theo dõi mục tiêu tàng hình từ nhiều hướng khác nhau.
