Trọng tâm của quá trình nâng cấp là TOS-2 Tosochka, phiên bản mới được phát triển để vượt xa vai trò truyền thống của một vũ khí công phá. Theo tập đoàn quốc phòng Rostec (Nga), hệ thống này không chỉ giữ nguyên sức mạnh công phá của dòng TOS mà còn được nâng cấp để trở thành một nền tảng hỗ trợ hỏa lực linh hoạt và hiện đại hơn.
Pháo phản lực nhiệt áp TOS-1A của Nga. (Nguồn: MW)
Khác với phiên bản tiền nhiệm TOS-1A Solntsepyok sử dụng khung gầm bánh xích nặng, TOS-2 được đặt trên xe bánh lốp cơ động cao, cho phép triển khai nhanh tới các vị trí chưa chuẩn bị sẵn. Hệ thống còn được cải tiến đáng kể về nạp đạn tự động và điều khiển hỏa lực, giúp kíp chiến đấu có thể nhanh chóng nhận dữ liệu mục tiêu, khai hỏa rồi rút khỏi vị trí chỉ trong thời gian ngắn.
Được giới thiệu lần đầu vào năm 2020 và đưa vào biên chế từ năm 2021, TOS-2 hiện đã được nâng tầm hoạt động lên khoảng 20 km, giúp mở rộng đáng kể phạm vi tác chiến. Dù không mạnh bằng TOS-1 về hỏa lực thuần túy hay khả năng vượt địa hình phức tạp, nhưng bù lại, TOS-2 có chi phí vận hành thấp hơn, dễ bảo trì hơn và linh hoạt hơn trong triển khai, thậm chí có thể vận chuyển bằng đường không hoặc đường biển.
Các hệ thống TOS của Nga thu hút nhiều chú ý do hiệu quả chiến đấu mạnh mẽ. Đạn nhiệt áp hoạt động bằng cách phát tán một đám mây nhiên liệu trong không khí rồi kích nổ, tạo ra sóng xung kích áp suất cực lớn. Hiệu ứng này đặc biệt đáng gờm trong không gian kín hoặc công sự, nơi áp lực có thể gây tổn thương nghiêm trọng cho con người và phá hủy mục tiêu ẩn nấp. Trên thực tế, các hệ thống như TOS-1A đã nhiều lần được ghi nhận sử dụng để tấn công các vị trí phòng thủ kiên cố trên chiến trường Ukraine, cũng như từng được triển khai trong các chiến dịch trước đây tại Trung Đông.
Cùng với việc phát triển TOS-2, Nga cũng nâng cấp đáng kể các hệ thống hiện có. Theo các nguồn tin trong nước, phiên bản TOS-1 đã được tích hợp hệ thống định vị mới, giúp tăng độ chính xác xuống chỉ còn sai số vài mét và rút ngắn đáng kể thời gian khai hỏa tại trận địa. Điều này cho phép kíp chiến đấu giảm thiểu rủi ro bị phản pháo, một trong những mối đe dọa lớn nhất đối với pháo binh trên chiến trường hiện đại.
Không dừng lại ở đó, Nga còn đang hướng tới thế hệ tiếp theo với dự án TOS-3, được công bố vào năm 2024. Hệ thống này được kỳ vọng sẽ tiếp tục nâng cao tầm bắn, độ chính xác và mức độ tự động hóa, củng cố vai trò của vũ khí nhiệt áp trong học thuyết tác chiến của Nga.
