Ông Vladimir Maltsev, người đứng đầu Phong trào Hỗ trợ Hải quân Toàn Nga, cho biết một ủy ban đặc biệt đã đưa ra kết luận ban đầu rằng không thể phục hồi tàu tuần dương hạt nhân lớp Kirov Pyotr Velikiy. Theo ông, con tàu đã xuống cấp đáng kể sau nhiều năm hoạt động và việc tiếp tục duy trì nó có thể không còn hợp lý.
Tàu HMS Dragon của Hải quân Hoàng gia Anh cùng với Pyotr Velikiy tại eo biển Anh, năm 2014. (Ảnh: RN)
Mặc dù vậy, ông vẫn bày tỏ mong muốn con tàu được hiện đại hóa nếu điều kiện cho phép, đồng thời đánh giá lớp Kirov là một trong những thiết kế tàu chiến thành công nhất trong lịch sử.
Được khởi đóng tại Leningrad năm 1986 và chính thức đưa vào biên chế năm 1998, Pyotr Velikiy là chiếc tuần dương hạm lớp Kirov cuối cùng được hoàn thành và đưa vào hoạt động. Tàu có chiều dài khoảng 251 m, lượng giãn nước xấp xỉ 28.000 tấn. Cùng với tàu chị em Admiral Nakhimov, đây là 2 tàu chiến mặt nước lớn nhất thế giới hiện nay.
Trong khi Admiral Nakhimov đã trải qua quá trình hiện đại hóa sâu rộng để tích hợp các hệ thống điện tử và vũ khí tiên tiến, Pyotr Velikiy ngày càng trở nên lạc hậu. Để tiếp tục duy trì khả năng chiến đấu, con tàu cần được nâng cấp toàn diện với quy mô tương tự tàu chị em. Vấn đề nằm ở chỗ chi phí cho một dự án như vậy có thể cực kỳ tốn kém.
Một số nhà phân tích cho rằng thay vì bỏ ra khoản kinh phí lớn để phục hồi một chiến hạm đã cũ, Nga có thể đạt hiệu quả cao hơn nếu đầu tư vào chương trình đóng các tàu khu trục thế hệ mới. Những con tàu này có thiết kế hiện đại hơn, chi phí vận hành thấp hơn và có thể đáp ứng tốt hơn các yêu cầu tác chiến trong tương lai.
Quá trình hiện đại hóa Admiral Nakhimov
Những thách thức mà Nga phải đối mặt khi nâng cấp Pyotr Velikiy phần nào đã được thể hiện qua quá trình đại tu kéo dài của tàu Admiral Nakhimov. Đây là một trong những dự án hiện đại hóa tàu chiến phức tạp nhất của nước này, với nhiều trở ngại kỹ thuật khiến tiến độ bị kéo dài hơn một thập kỷ.
Công việc không chỉ gặp khó khăn do quy mô và độ phức tạp của con tàu mà còn chịu ảnh hưởng từ những thay đổi trong yêu cầu nâng cấp, gián đoạn chuỗi cung ứng và tình trạng thiếu nhân lực. Việc tái thiết một chiến hạm mặt nước có kích thước lớn và hệ thống kỹ thuật phức tạp như Admiral Nakhimov đòi hỏi lượng thời gian và nguồn lực rất lớn.
Ngày 25/7/2025, Admiral Nakhimov được đưa trở lại mặt nước sau quá trình nâng cấp kéo dài. Đến tháng 8/2025, con tàu lần đầu tiên tự hành trình trên biển sau 28 năm. Ngày 1/6/2026, chiến hạm bắt đầu giai đoạn thử nghiệm trên biển cuối cùng và hoàn tất các cuộc thử nghiệm này vào tháng 8 cùng năm.
Tiến độ kéo dài của dự án cho thấy việc hiện đại hóa những tàu chiến chủ lực có nguồn gốc từ thời Liên Xô không hề đơn giản. Đây cũng là một trong những lý do khiến khả năng nâng cấp Pyotr Velikiy trở thành bài toán khó đối với Hải quân Nga.
Pyotr Velikiy có thể không còn cơ hội trở lại hoạt động
Pyotr Velikiy đã neo đậu tại một cầu cảng ở Severomorsk từ mùa thu năm 2022. Ban đầu, Nga dự kiến bắt đầu hiện đại hóa con tàu sau khi hoàn thành công việc trên Admiral Nakhimov vào năm 2018.
Dự án nâng cấp Admiral Nakhimov liên tục bị trì hoãn so với kế hoạch. Điều này khiến nhà máy đóng tàu Sevmash tại Severodvinsk không thể triển khai công việc trên Pyotr Velikiy như dự định. Khi tàu chị em gần hoàn tất quá trình hiện đại hóa, tình trạng của Pyotr Velikiy được cho là đã xuống cấp đến mức việc phục hồi không còn khả thi.
Nếu chiến hạm này bị loại biên, Admiral Nakhimov sẽ trở thành tàu chiến mặt nước chạy bằng năng lượng hạt nhân duy nhất còn hoạt động trên thế giới.
Hai tàu tuần dương khác cùng lớp Kirov là Admiral Ushakov và Admiral Lazarev trước đó cũng đã bị loại khỏi biên chế. Những con tàu này không thể duy trì hoạt động sau khi điều kiện bảo dưỡng và bảo trì xuống cấp nghiêm trọng trong những năm hậu Xô Viết.
