Andrey Leonov, người đứng đầu bộ môn nghiên cứu Bắc Cực tại Đại học Hàng hải và Vận tải đường thủy nội địa Admiral Makarov ở St. Petersburg, cho biết Novaya Zemlya và Franz Josef Land là hai khu vực đặc biệt đáng chú ý đối với các nhà thủy văn học.
Tàu phá băng hạt nhân Nga "50 Years of Victory" ngoài khơi quần đảo Franz Josef. (Ảnh: Sputnik)
Trả lời hãng thông tấn RIA Novosti hôm 22/9, Leonov cho rằng quá trình băng tan tại đây có thể làm lộ ra những dạng địa hình mới, trong đó có khả năng xuất hiện các đảo chưa từng được biết đến.
"Tôi cho rằng đó là những nơi mà chúng ta kỳ vọng sẽ hình thành các hòn đảo mới. Mặc dù không thể chắc chắn 100% về dự báo này", Leonov nói.
Novaya Zemlya nằm ở phía đông bắc thành phố ven biển Arkhangelsk của Nga, trong khi quần đảo Franz Josef Land nằm cách đó khoảng 350 km về phía bắc.
Băng tan có thể làm thay đổi địa hình Bắc Cực
Biến đổi khí hậu đang khiến Bắc Cực ngày càng dễ tiếp cận hơn, đồng thời làm thay đổi nhanh chóng môi trường tự nhiên của khu vực.
Đối với Nga, Bắc Cực có ý nghĩa đặc biệt quan trọng về kinh tế. Moscow xem khu vực này là một trong những không gian có tiềm năng thúc đẩy tăng trưởng trong tương lai, từ giao thông hàng hải đến khai thác tài nguyên.
Các tuyến vận tải chạy dọc bờ biển phía bắc nước Nga, đặc biệt là Tuyến đường biển phía Bắc, được dự báo sẽ ngày càng có vai trò quan trọng khi điều kiện hàng hải thay đổi và một số tuyến vận tải truyền thống đối mặt với nguy cơ gián đoạn.
Nga hiện cũng đang tiếp tục mở rộng đội tàu phá băng vốn đã lớn nhất thế giới. Mục tiêu là cải thiện khả năng lưu thông trên Tuyến đường biển phía Bắc và kéo dài thời gian khai thác tuyến hàng hải này trong năm.
Trong dài hạn, việc băng tan và điều kiện tiếp cận thuận lợi hơn có thể tạo thêm cơ hội cho hoạt động khai thác khoáng sản tại Bắc Cực. Moscow đồng thời tiếp tục xác định phạm vi các yêu sách lãnh thổ của mình trong khu vực.
Bắc Cực cũng có ý nghĩa quân sự
Nga đã tăng cường sự hiện diện quân sự nhằm bảo vệ các lợi ích kinh tế và chiến lược của mình tại khu vực. Bắc Cực cũng nằm gần các đường bay tiềm năng của tên lửa đạn đạo liên lục địa giữa Nga và Mỹ trong trường hợp xảy ra một cuộc xung đột hạt nhân.
Trước đây, các nhà nghiên cứu từng phát hiện những hòn đảo mới tại vùng Bắc Cực của Nga. Nếu những vùng đất mới xuất hiện gần Novaya Zemlya và Franz Josef Land, tác động của chúng đối với tổng diện tích lãnh thổ Nga sẽ không đáng kể.
Điều đáng chú ý hơn nằm ở việc những thay đổi này cho thấy địa hình Bắc Cực có thể biến đổi nhanh chóng khi băng tiếp tục rút lui.
Leonov cũng cảnh báo rằng việc một vùng đất mới nhô lên khỏi lớp băng không đồng nghĩa nó sẽ tồn tại vĩnh viễn như một hòn đảo. Ông dẫn lại một trường hợp từng xảy ra khi một hòn đảo mới xuất hiện sau khi rìa sông băng rút lui, chỉ vài năm sau, một dải cát hình thành và nối hòn đảo với đất liền, khiến nó trở thành một bán đảo.
Điều này cho thấy những thay đổi địa lý ở Bắc Cực có thể diễn ra theo nhiều hướng. Một vùng đất mới có thể xuất hiện khi băng tan, nhưng các quá trình địa chất và vận động của trầm tích sau đó lại có thể làm thay đổi hoàn toàn hình dạng của nó.
Một địa điểm từng được gọi là Mũi Mesyatsev vào những năm 1990 sau đó được đổi tên thành Đảo Mesyatsev. Tuy nhiên, đến năm 2024, vùng đất này đã biến mất hoàn toàn.
Theo Leonov, nguyên nhân thực sự không phải một hòn đảo bị biển nhấn chìm mà đó vốn là một khối băng khổng lồ. Khi khối băng tan chảy, địa hình từng được xem như một hòn đảo cũng biến mất.
Những trường hợp này cho thấy bản đồ Bắc Cực không phải là thứ hoàn toàn cố định. Khi các sông băng tiếp tục thay đổi, những vùng đất mới có thể được phát hiện, nhưng đồng thời những "hòn đảo" từng được ghi nhận cũng có thể biến mất hoặc thay đổi hình dạng.
