Đáng chú ý, thay vì phóng từ tàu chiến như các lần trước, quả Zircon lần này được cho là xuất phát từ một bệ phóng đặt trên mặt đất tại bán đảo Crimea.
Hệ thống phóng tên lửa Bastion và Zircon của Nga. (Nguồn: MW)
Nếu được xác nhận, đây sẽ là dấu mốc quan trọng, cho thấy Nga đang mở rộng cách thức triển khai Zircon, từ hải quân sang các hệ thống phóng trên bộ. Trước đó, cuộc "thử nghiệm chiến đấu" đầu tiên của Zircon chỉ được công bố vào tháng 2/2024, ba năm sau khi những tên lửa đầu tiên được bàn giao cho Hải quân Nga.
Zircon được coi là một trong những tên lửa hành trình nguy hiểm nhất thế giới hiện nay, với tốc độ lên tới Mach 9 và tầm bắn khoảng 1.000 km. Những thông số này giúp Zircon vượt trội so với hầu hết các loại tên lửa hành trình siêu thanh không thuộc Trung Quốc. Dù được thiết kế chủ yếu cho nhiệm vụ chống hạm, Zircon cũng có khả năng tấn công các mục tiêu trên mặt đất như một chức năng bổ sung.
Việc phát triển bệ phóng mặt đất di động cho Zircon từ lâu đã được giới phân tích quân sự đánh giá là có thể "thay đổi cuộc chơi" trong năng lực phòng thủ bờ biển của Nga.
Trước đây, Nga đã đạt hiệu quả cao khi triển khai các tổ hợp Bastion, sử dụng tên lửa P-800 Oniks, tiền thân của Zircon. Dù chỉ đạt tốc độ Mach 3 và có tầm bắn ngắn hơn, P-800 vẫn được xem là một trong những tên lửa chống hạm mạnh nhất thế giới và đã chứng minh hiệu quả trong vai trò tấn công mục tiêu trên bộ kể từ khi xung đột Nga–Ukraine bùng nổ.
So với Bastion, việc trang bị Zircon cho các bệ phóng mặt đất sẽ giúp Nga mở rộng đáng kể tầm với và tốc độ tấn công, cho phép đánh trúng mục tiêu từ khoảng cách xa hơn nhiều và trong thời gian ngắn hơn, khiến đối phương khó có cơ hội đánh chặn.
Hệ thống phóng tên lửa hành trình chống hạm P-800 từ Bastion. (Nguồn: MW)
Trước đó, hãng thông tấn nhà nước Nga TASS từng dẫn nguồn Bộ Quốc phòng cho biết, một hệ thống phòng thủ bờ biển sử dụng tên lửa Zircon dự kiến sẽ đi vào hoạt động từ cuối năm 2022. Dự án này được phát triển bởi Phòng thiết kế tên lửa NPO Mashinostroyeniya tại thị trấn Reutov, gần Moscow, ngay từ đầu đã được cho là có khả năng tấn công cả mục tiêu trên bộ. Tuy nhiên, cho đến nay, các thông tin này vẫn chưa được xác nhận đầy đủ và mốc triển khai thực tế có thể lùi sang năm 2026.
Hiện tại, Zircon đã được trang bị cho một số lớp tàu chiến của Hải quân Nga. Đặc biệt, chiếc tàu ngầm tấn công hạt nhân lớp Yasen-M đầu tiên được tích hợp loại tên lửa này đã được hạ thủy vào tháng 3/2025. Trong bối cảnh Nga chưa đóng mới tàu khu trục hay tuần dương hạm nào kể từ thời Liên Xô, Zircon đang đóng vai trò then chốt trong việc bù đắp những hạn chế của hạm đội tàu mặt nước, đồng thời mở rộng đáng kể năng lực răn đe chiến lược của Moscow.
