F-35 là dòng tiêm kích tiêu chuẩn NATO mới nhất được Warsaw mua sắm, sau các phi đội F-16C/D của Mỹ và FA-50 của Hàn Quốc. Hợp đồng mua 32 chiếc F-35A được ký kết từ năm 2020 và được xem là cột mốc quan trọng trong quá trình phổ biến dòng tiêm kích thế hệ 5 này tại Đông Âu, bao gồm cả các quốc gia từng thuộc quỹ đạo Liên Xô.
Máy bay chiến đấu F-35. (Nguồn: MW)
Chiếc F-35 đầu tiên dành cho Ba Lan đã được xuất xưởng tại cơ sở sản xuất của Lockheed Martin ở Fort Worth, bang Texas (Mỹ), ngày 28/8/2024. Đến tháng 2/2026, đơn vị F-35A Husarz của Không quân Ba Lan đã vượt mốc 1.000 giờ bay huấn luyện tại Mỹ, sau khi đạt cột mốc 500 giờ bay vào tháng 12/2025.
F-35 được thiết kế chủ yếu cho các nhiệm vụ thâm nhập sâu vào không phận được bảo vệ nghiêm ngặt, đồng thời thực hiện nhiệm vụ chế áp và tiêu diệt hệ thống phòng không đối phương. Đây là năng lực đặc biệt phù hợp khi đối mặt với các lực lượng như Nga, quốc gia đã đầu tư mạnh vào các hệ thống phòng không mặt đất hiện đại như S-400.
Sau khi Liên Xô tan rã, Nga được đánh giá là thận trọng hơn trong việc đầu tư cho lực lượng không quân. Tính đến nay, nước này mới chỉ đưa vào biên chế số lượng Su-57 tương đương chưa đến hai trung đoàn tiêm kích thế hệ 5.
Kể từ năm 2022, Ba Lan đã triển khai chương trình tăng cường sức mạnh quân sự quy mô lớn, đặc biệt là đối với lực lượng lục quân. Nhiều nhà hoạch định chiến lược quân sự có ảnh hưởng tại nước này, trong đó có Tướng nghỉ hưu Jaroslaw Gromadzinski - Chủ tịch Học viện 24 và cựu Tổng tham mưu trưởng Rajmund Andrzejczak, đã nhiều lần kêu gọi thay đổi đáng kể tư thế phòng thủ quốc gia nhằm chuẩn bị cho khả năng xảy ra xung đột với Nga.
Một phần trong chiến lược đó là xây dựng năng lực tiến hành các cuộc tấn công quy mô lớn nhằm vào những mục tiêu chiến lược quan trọng của đối phương. Để phục vụ mục tiêu này, Ba Lan đã đặt mua 366 xe tăng Abrams của Mỹ, 360 xe tăng K2 của Hàn Quốc trong kế hoạch sở hữu tổng cộng 1.000 xe tăng K2, cùng với pháo tự hành K9, hệ thống pháo phản lực Chunmoo và nhiều loại khí tài khác với số lượng lớn.
Mặc dù chỉ được mua với số lượng 32 chiếc, F-35 được kỳ vọng sẽ đóng vai trò "nhân tố nhân lực tăng cường" cho toàn bộ lực lượng không quân Ba Lan. Nhờ hệ thống cảm biến hiện đại cùng khả năng liên kết dữ liệu tiên tiến, dòng tiêm kích này có thể nâng cao đáng kể khả năng nhận thức tình huống cho các phi đội F-16 và FA-50 đang hoạt động.
Ngoài ra, năng lực tác chiến điện tử và khả năng chế áp phòng không mạnh mẽ của F-35 được cho là có thể giúp mở đường cho các hoạt động tác chiến, trong những khu vực có hệ thống phòng thủ dày đặc tại Belarus hoặc Nga.
Trước khi tiếp nhận F-35, lực lượng không quân Ba Lan thường bị đánh giá là lép vế về chất lượng so với nước láng giềng Belarus, quốc gia đã trang bị các tiêm kích Su-30SM2 do Nga sản xuất. Dòng máy bay này sở hữu cảm biến mạnh hơn đáng kể cũng như hiệu suất bay vượt trội so với F-16 và FA-50 của Ba Lan.
Tuy nhiên, với khả năng tàng hình, tác chiến mạng trung tâm và tác chiến điện tử tiên tiến, F-35 được kỳ vọng sẽ giúp Không quân Ba Lan giành được lợi thế đáng kể.
