Theo Bloomberg, kho dự trữ tên lửa đánh chặn PAC-2 và PAC-3 của các quốc gia châu Âu hiện gần như cạn kiệt. Điều này khiến nhiều chính phủ phương Tây ngần ngại chuyển thêm đạn dược cho Ukraine nếu chưa nhận được cam kết chắc chắn từ Mỹ về việc bổ sung những tên lửa đã viện trợ.
Hệ thống phóng tên lửa đất đối không từ hệ thống phòng không tầm xa MIM-104 Patriot. (Ảnh: MW)
Tình trạng thiếu hụt đặc biệt đáng lo ngại đối với khả năng phòng thủ trước tên lửa đạn đạo Nga của Ukraine. Patriot hiện vẫn là một trong những hệ thống phòng không hiệu quả nhất mà Kiev có thể sử dụng để đối phó với loại vũ khí này. Thế nhưng, nguồn cung tên lửa đánh chặn không đủ khiến khả năng duy trì phòng thủ liên tục trở nên khó khăn.
Cũng theo Bloomberg, tình hình có thể bắt đầu cải thiện sau khoảng 1 năm nữa, khi các lô tên lửa đánh chặn đặt hàng từ những nhà sản xuất châu Âu bắt đầu được bàn giao.
Trong khuôn khổ các thỏa thuận hiện có, Ukraine dự kiến nhận 600 tên lửa PAC-2 do Đức sản xuất trong giai đoạn 2027-2028. Một thỏa thuận riêng được công bố vào cuối tháng 10 cũng quy định về việc sản xuất tên lửa đánh chặn PAC-3 tại Ba Lan.
Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây đã phê duyệt thương vụ bán tên lửa trị giá 2,1 tỷ USD cho Ukraine. Bloomberg nhận định thỏa thuận này khó có thể giải quyết tình trạng thiếu hụt trước mắt, bởi nguồn cung vẫn cần thời gian để được sản xuất và chuyển giao.
Cam kết trước đây của ông Trump về việc cho phép Ukraine tự sản xuất tên lửa đánh chặn vẫn chưa được triển khai. Một sáng kiến khác được 5 quốc gia châu Âu có ngân sách quốc phòng lớn nhất công bố hồi tháng 2, nhằm phát triển các hệ thống phòng không có chi phí hợp lý hơn, cũng chưa đạt được nhiều tiến triển.
Sự phụ thuộc của Ukraine vào Mỹ không chỉ thể hiện ở lĩnh vực phòng không. Bloomberg còn chỉ ra hai lĩnh vực quan trọng khác mà châu Âu chưa thể thay thế hoàn toàn năng lực của Washington, đó là tình báo và thông tin liên lạc vệ tinh.
Các vệ tinh quân sự Mỹ cung cấp cảnh báo sớm về những vụ phóng tên lửa của Nga, đồng thời thu thập thông tin phục vụ việc theo dõi hoạt động di chuyển của lực lượng đối phương và xác định mục tiêu. Hiện các hệ thống của châu Âu vẫn chưa đủ khả năng thay thế toàn bộ những dịch vụ này.
Ukraine cũng tiếp tục phụ thuộc vào mạng lưới vệ tinh Starlink của SpaceX để duy trì liên lạc trên chiến trường, hỗ trợ hậu cần và điều khiển máy bay không người lái. Trong khi đó, phương án thay thế do châu Âu đề xuất mang tên Bromo vẫn chưa được cơ quan quản lý cấp phép.
Tình trạng thiếu tên lửa Patriot đã trở nên nghiêm trọng từ trước đó. Ngày 15/10, CNN đưa tin Ukraine đã hoàn toàn cạn kiệt tên lửa đánh chặn dành cho hệ thống này. Điều đó khiến các tên lửa đạn đạo Nga gần như không gặp trở ngại trong đợt tấn công đêm 14/10.
Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius tuyên bố, Berlin không thể tiếp tục cung cấp thêm các hệ thống phòng không MIM-104 Patriot cho Ukraine, nếu điều đó khiến năng lực phòng thủ của Đức xuất hiện những khoảng trống không thể chấp nhận được.
Theo ông Pistorius, Đức đã bàn giao một số hệ thống Patriot cùng số lượng lớn tên lửa đánh chặn, khiến khả năng viện trợ bổ sung hiện rất hạn chế. "Chúng tôi không thể cung cấp thêm bất cứ thứ gì vào lúc này", ông nhấn mạnh, đồng thời giải thích rằng những khí tài đã chuyển giao không thể được thay thế trong tương lai gần.
Việc viện trợ đã gây sức ép đáng kể lên kho vũ khí của Đức, trong bối cảnh Berlin đang tìm cách mở rộng lực lượng vũ trang và thiết lập thêm các vị trí triển khai quân sự thường trực gần lãnh thổ Nga.
Từ tháng 3, các quan chức Đức từng cảnh báo rằng, việc chuyển giao vũ khí, đặc biệt là các hệ thống Patriot cho Ukraine, đang khiến nước này đối mặt với nguy cơ suy giảm khả năng bảo vệ trước những cuộc tấn công bằng máy bay và tên lửa. Tình hình càng trở nên khó khăn sau khi Đức phải triển khai những hệ thống Patriot còn lại ở sườn phía đông NATO từ cuối năm 2025.
Đức, Hà Lan và Mỹ là 3 quốc gia đầu tiên viện trợ hệ thống Patriot cho Ukraine vào đầu năm 2023. Đến tháng 4/2024, Ngoại trưởng Đức khi đó là Annalena Baerbock xác nhận Berlin gần như không còn khả năng đóng góp thêm.
Bà cho biết kho dự trữ của Đức, đặc biệt là các hệ thống Patriot, đã gần cạn kiệt, đồng thời kêu gọi các thành viên NATO rà soát khả năng cung cấp hệ thống này từ các kho vũ khí ở châu Âu và những khu vực khác trên thế giới để hỗ trợ Ukraine.
