Hải Phòng là 1 trong 28 tỉnh, thành phố thực hiện Đề án kiểm soát dân số vùng biển đảo. Đề án này được thành phố tiếp nhận thế nào, đưa ra những bước triển khai cụ thể ra sao? Đâu là những điểm mạnh trong công tác dân số mà thành phố có thể kế thừa và phát huy để thực hiện đề án hiệu quả?
Đánh giá đúng thực trạng
Để triển khai đề án có hiệu quả thì việc đánh giá đúng thuận lợi, khó khăn của công tác dân số biển đảo là yếu tố vô cùng quan trọng. Ngay sau khi có Quyết định 52 của Chính phủ, Hải Phòng đã rà soát lại toàn bộ số người trong độ tuổi sinh đẻ, đánh giá những yếu tố nguy cơ trong công tác dân số tại địa phương và phân đoạn việc thực hiện đề án.
Theo ông Phạm Quang Ngọc, Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ Hải Phòng, hiện nay dân số của các xã, phường ven biển là 303.642 người, trong đó số phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ là 84.714 người. Do đặc thù vùng biển nên tâm lý của các cặp vợ chồng muốn sinh con trai để sau này theo nghề biển. Tỷ lệ sinh con thứ 3 ở vùng biển, đảo cao hơn hẳn so với các quận, huyện khác trong toàn thành phố.
Bên cạnh đó dân di cư đến các xã, phường vùng biển để lao động và sinh sống ngày càng đông, rất khó kiểm soát. Tỷ lệ mang thai ngoài ý muốn, nhiễm khuẩn đường sinh dục, mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục còn cao, dịch vụ chăm sóc sức khoẻ sinh sản, kế hoạch hóa gia đình còn yếu và không đồng bộ... Trước thực trạng này, sự ra đời của đề án kiểm soát dân số vùng biển đảo sẽ là yếu tố tác động tốt đến việc thực hiện công tác DS -KHHGĐ.
 CTV dân số tuyên truyền KHHGđ cho phụ nữ ven biển. |
Đẻ cho hết... "trứng"
Vẫn theo ông Phạm Quang Ngọc, Hải Phòng là một trong những tỉnh, thành phố có đội ngũ cán bộ dân số ổn định, đội ngũ cộng tác viên nhiệt tình, yêu nghề. Nếu không có đội ngũ cộng tác viên thì công tác dân số không bao giờ được thực hiện tốt. Minh chứng cho lời ông Ngọc nói là bằng một mô hình rất cụ thể: Phường Vạn Hương, quận Đồ Sơn là phường nhiều năm liền không có người sinh con thứ 3, mặc dù 80% dân số ở đây làm nghề đi biển, 20% còn lại làm nghề dịch vụ. Chị Phạm Ngọc Hoa, Giám đốc Trung tâm DS - KHHGĐ quận Đồ Sơn, đi cùng tôi xuống gặp các chị Nguyễn Thị Mến, nguyên cán bộ phụ trách công tác dân số của phường, tham gia công tác này từ năm 1993, chị Phạm Thị Thanh và Lưu Thị Thục là hai cộng tác viên dân số kỳ cựu. Từ ngày các chị làm cộng tác viên, địa bàn không có trường hợp nào có người sinh con thứ 3.
Bí quyết làm việc của các chị là mưa dầm thấm lâu, nhẹ nhàng, thân tình tác động. Trên địa bàn chị Thục cộng tác, có cặp vợ chồng đã sinh hai con gái, cô vợ lúc nào cũng bảo: Cháu đẻ hết trứng thì thôi không mai kia lấy ai đi biển với bố nó. Chị Thục lắng nghe chăm chú rồi bảo: "Cháu thấy đấy, nhà có 2 đứa, việc của cháu đã không ngơi tay, đẻ thêm đứa nữa thì chăm nom thế nào. Thanh niên mà cứ đầu tắt mặt tối vào con cái thì làm sao có thời gian để chăm lo cho bản thân một chút. Đẻ cũng được, nhưng cứ nên đặt vòng". Lúc đầu vợ chồng trẻ nguây nguẩy, sau rồi chị vợ cũng đồng ý đi đặt vòng. Cũng như chị Thục, chị Thanh, chị Mến đều cứ rủ rỉ, tâm tình như vậy với các chị em, các gia đình.
Hỏi chuyện truyền thông, các chị bảo hai từ này câu nệ quá. Cứ có điều kiện thuận lợi là trò chuyện về bao cao su, vòng tránh thai, sinh con thứ 3... Lúc thì ở chợ, khi thì sang nhà nhau chơi. Nói thì đơn giản là thế, nhưng vẫn phải có bí quyết tiếp cận. Một người vừa đi biển mệt nhọc về thì không ai muốn nghe chuyện dân số cả. Lại phải đợi họ có thời gian nghỉ ngơi, lúc cả nhà họ quây quần, mình sang hỏi thăm xem đi biển đợt này thế nào, có mẻ cá nào ngon không, rồi mới dò sang chuyện có muốn sinh thêm không, nên dùng biện pháp tránh thai nào. Đến chiến dịch dân số, các chị phải đến nhiều nhà, đưa người dân đi khám sức khỏe, đặt vòng, triệt sản là chuyện bình thường.
Và trên một nền cũ nhưng với những cách thức tác động mới đã mang lại những hiệu quả cho công tác tuyên truyền DS - KHHGĐ.
Minh Thu