1. Sắt ảnh hưởng đến năng lượng như thế nào?
Sắt là vi chất thiết yếu, tham gia cấu tạo hemoglobin – protein trong hồng cầu có nhiệm vụ vận chuyển oxy từ phổi đến các mô và cơ quan. Sắt cũng tham gia hoạt động của myoglobin, protein dự trữ oxy trong cơ, và nhiều enzyme liên quan đến quá trình chuyển hóa năng lượng.
Khi cơ thể thiếu sắt, quá trình tạo hemoglobin có thể bị ảnh hưởng. Nếu tình trạng này kéo dài và dẫn đến thiếu máu thiếu sắt, khả năng vận chuyển oxy đến các mô suy giảm, khiến người bệnh dễ mệt mỏi, uể oải, giảm khả năng tập trung và vận động. Ngay cả khi chưa xuất hiện thiếu máu, tình trạng thiếu sắt cũng có thể liên quan đến cảm giác mệt mỏi ở một số người.
Bổ sung sắt đúng cách khi được xác định thiếu sắt có thể giúp phục hồi lượng sắt dự trữ, cải thiện tình trạng thiếu máu và các triệu chứng liên quan. Tuy nhiên, không nên tự ý uống viên sắt khi chưa xác định tình trạng thiếu hụt, bởi mệt mỏi có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau.
2. Một số dạng bổ sung sắt phổ biến
Theo Hiệp hội Tiêu hóa Hoa Kỳ (American Gastroenterological Association), các chế phẩm bổ sung sắt đường uống đều có hiệu quả trong việc cải thiện nồng độ sắt. Việc chọn loại sắt nào tốt nhất cho mỗi người thường phụ thuộc vào sở thích cá nhân, chi phí và khả năng dung nạp đối với các tác dụng phụ.
Bổ sung sắt giúp phục lượng sắt dự trữ trong cơ thể, từ đó góp phần cải thiện mức năng lượng. Ảnh AI
Dưới đây là một số dạng thực phẩm bổ sung sắt phổ biến nhất:
Sắt sulfat: Đây là một trong những dạng sắt được kê đơn phổ biến nhất. Loại này thường được ưu tiên vì có chi phí thấp nhất trong các chế phẩm bổ sung sắt. Các nghiên cứu cho thấy ferrous sulfate có hiệu quả trong việc điều trị thiếu máu do thiếu sắt và giảm tình trạng mệt mỏi.
Lưu ý: Sử dụng liều cao có thể làm tăng nguy cơ gặp các tác dụng phụ trên đường tiêu hóa như buồn nôn, nôn và táo bón.
Sắt fumarate: Sắt fumarate là một loại muối sắt truyền thống có thể giúp cải thiện lượng sắt dự trữ trong cơ thể. Hợp chất này chứa hàm lượng sắt tương đối cao. Tương tự như sắt sulfate, sắt fumarate thường có giá thành rẻ. Tuy nhiên, loại sắt cũng có thể gây ra nhiều tác dụng phụ trên đường tiêu hóa hơn so với các chế phẩm sắt mới hơn hoặc sắt truyền tĩnh mạch. Nếu cơ thể không dung nạp tốt, việc uống mỗi viên cách ngày thay vì uống hàng ngày có thể giúp cải thiện tình trạng này.
Sắt gluconate: Loại sắt này cũng là một lựa chọn điều trị đầu tay để bổ sung sắt. Tuy nhiên, sắt gluconate chứa ít sắt nguyên tố hơn so với sắt sulfate (khoảng 12% so với 20%). Do hàm lượng sắt thấp hơn nên người sử dụng có thể cần dùng liều cao hơn để khắc phục tình trạng thiếu hụt, điều này có thể làm tăng nguy cơ gặp tác dụng phụ. Ngoài ra, sắt gluconate cũng có giá thành cao hơn so với sắt sulfate.
Sắt bisglycinate: Sắt bisglycinate là một dạng sắt mới hơn, có khả năng dễ hấp thu hơn đối với cơ thể và ít gây tác dụng phụ hơn so với các loại sắt khác.
Một bài tổng quan hệ thống được thực hiện tại Mỹ cho thấy ở phụ nữ mang thai cho thấy sắt bisglycinate giúp đạt mức hemoglobin cao hơn so với các loại thực phẩm bổ sung sắt khác. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện tại vẫn chưa khẳng định được rằng sắt bisglycinate hiệu quả hơn hẳn các dạng sắt đường uống khác.
Tuy nhiên, nhờ khả dụng sinh học cao hơn, ngay cả với liều lượng nhỏ hơn, loại sắt này vẫn mang lại hiệu quả tốt.
3. Lưu ý gì khi bổ sung sắt?
Liều bổ sung sắt phụ thuộc vào mức độ thiếu hụt, loại chế phẩm và hàm lượng sắt nguyên tố. Trường hợp thiếu máu do thiếu sắt, bác sĩ có thể chỉ định liều cao hơn. Nếu gặp tác dụng phụ như buồn nôn, đau bụng, ợ nóng hoặc tiêu chảy, người dùng có thể trao đổi với bác sĩ về việc chuyển sang uống cách ngày để cải thiện khả năng dung nạp.
Sắt có thể bị giảm hấp thu khi dùng cùng thuốc kháng axit, canxi, cà phê và một số thực phẩm như trứng, ngũ cốc nguyên hạt. Vì vậy, nên uống sắt cách các thuốc hoặc thực phẩm này khoảng 1–2 giờ, theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ.
Bên cạnh đó, khi sử dụng các chế phẩm bổ sung sắt đường uống cần lưu ý:
- Không dùng chung với các loại thực phẩm bổ sung hoặc thuốc khác có chứa sắt.
- Không tự ý sử dụng các chế phẩm bổ sung sắt với các trường hợp mắc bệnh về máu, chẳng hạn như thiếu máu tán huyết, mà chưa tham khảo ý kiến bác sĩ.
- Hãy trao đổi với bác sĩ nếu bạn đang hoặc từng bị loét dạ dày hoặc xuất huyết tiêu hóa.
- Nếu đang mang thai, dự định mang thai hoặc đang cho con bú, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi bắt đầu sử dụng sắt.
