Đau vai khi tập tạ có thể khiến người tập lo lắng, nhất là khi cơn đau xuất hiện trong những động tác quen thuộc như đẩy ngực, đẩy tạ qua đầu hoặc nâng tay sang ngang. Tiếp tục tập với mức tạ và cường độ cũ có thể khiến triệu chứng kéo dài, ảnh hưởng đến khả năng vận động.
Tuy nhiên, BS. Nguyễn Trọng Thủy (nguyên BS. Đội tuyển bóng đá nam Quốc gia và U23 Việt Nam) cho biết, không phải trường hợp nào cũng cần ngừng hoàn toàn việc tập luyện. Người tập cần nhận biết dấu hiệu dừng bài tập, lựa chọn phương án thay thế phù hợp và xác định thời điểm có thể trở lại nâng tạ.
1. Vì sao nâng tạ có thể gây đau vai?
Khớp vai có biên độ vận động rộng, giúp cánh tay thực hiện nhiều động tác nâng, đẩy và kéo. Để vận động ổn định, khớp cần sự phối hợp của cơ chóp xoay, cơ delta, xương bả vai và các cấu trúc gân, dây chằng xung quanh.
Đau vai khi tập tạ có thể liên quan đến việc tăng mức tạ quá nhanh, tập quá nhiều so với khả năng phục hồi, thực hiện động tác sai kỹ thuật hoặc lặp lại một chuyển động gây quá tải. Chẳng hạn, khi đẩy tạ qua đầu, nếu mức tạ vượt quá khả năng kiểm soát, người tập có thể phải ưỡn lưng, nhún người hoặc thay đổi quỹ đạo cánh tay để hoàn thành động tác. Điều này có thể làm thay đổi cách phân bố lực lên vai và các nhóm cơ liên quan.
Đau vai cũng có thể xuất phát từ các vấn đề như bệnh lý gân chóp xoay, tổn thương gân hoặc những bất thường khác tại khớp. Người bị tổn thương gân chóp xoay có thể đau khi giơ tay, nâng vật nặng hoặc nằm nghiêng về bên vai bị đau. Một số trường hợp còn xuất hiện yếu tay, hạn chế vận động.
Tuy nhiên, không thể xác định chính xác nguyên nhân chỉ dựa vào vị trí đau hoặc động tác gây đau. Người tập cần chú ý thời điểm khởi phát, mức độ đau, khả năng vận động và những thay đổi về cường độ tập luyện để có hướng xử trí phù hợp.
Đau vai khi nâng tạ có thể liên quan đến kỹ thuật, mức tải hoặc tổn thương. Ảnh: AI.
2. Dấu hiệu nào cho thấy cần đổi bài tập hoặc đi khám?
Khi xuất hiện đau vai, người tập không nên cố hoàn thành đủ số lần nâng tạ theo kế hoạch. Việc xử trí phụ thuộc vào mức độ đau và các triệu chứng đi kèm.
- Đau xuất hiện ở một động tác nhất định: Hãy dừng động tác gây đau và kiểm tra lại kỹ thuật, mức tạ, biên độ vận động. Nếu đau hết khi ngừng động tác, không có dấu hiệu bất thường khác, có thể cân nhắc điều chỉnh bài tập. Không nên liên tục thử lại để kiểm tra khả năng chịu đau.
- Đau nhói, đau tăng khi nâng tạ hoặc phải thay đổi tư thế để hoàn thành động tác: Cần dừng bài tập gây đau. Không nên chỉ giảm mức tạ rồi tiếp tục nếu triệu chứng vẫn xuất hiện, bởi việc cố tập có thể làm tình trạng nặng hơn.
- Đau kéo dài hoặc tái diễn qua nhiều buổi tập: Nếu vai đau khi sinh hoạt, khó giơ tay, yếu tay hoặc đau về đêm, người tập nên đi khám để xác định nguyên nhân. Đặc biệt, đau đột ngột sau một lần nâng tạ nặng, kèm tiếng rắc, yếu tay rõ rệt hoặc không thể nâng cánh tay cần được đánh giá sớm.
- Có dấu hiệu chấn thương nghiêm trọng: Đau dữ dội sau chấn thương, biến dạng khớp, sưng nhiều hoặc mất cảm giác cần được kiểm tra khẩn cấp. Nếu đau vai đi kèm đau ngực, khó thở hoặc vã mồ hôi, cần gọi cấp cứu vì có thể liên quan đến bệnh lý tim mạch.
Người tập nên đi khám nếu đau vai không cải thiện sau khoảng 2 tuần điều chỉnh hoạt động hoặc nghỉ các động tác gây đau. Tuy nhiên, cần thăm khám sớm hơn nếu đau dữ dội, hạn chế vận động hoặc xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ chấn thương. Việc đổi bài tập chỉ giúp điều chỉnh tải lên vai, không thay thế thăm khám và điều trị khi có tổn thương; xác định đúng nguyên nhân sẽ giúp lựa chọn bài tập phục hồi và mức tải phù hợp, hạn chế nguy cơ đau tái phát.
3. Cách xử trí khi đau vai do nâng tạ
Khi xuất hiện đau vai trong lúc nâng tạ, người tập cần dừng động tác gây đau, đánh giá mức độ triệu chứng và điều chỉnh chương trình tập phù hợp. Mục tiêu là tránh làm nặng thêm tổn thương, đồng thời duy trì vận động trong giới hạn an toàn.
Người tập nên lưu ý:
- Tạm ngừng bài tập gây đau: Nếu đau xuất hiện khi đẩy tạ qua đầu, đẩy ngực hoặc nâng tay sang ngang, cần dừng động tác đó; có thể chuyển sang tập chân hoặc nhóm cơ khác nếu không làm vai đau và không gây khó chịu khi giữ dụng cụ tập.
- Điều chỉnh mức tạ và khối lượng tập: Với trường hợp đau nhẹ, không có dấu hiệu cảnh báo và vẫn có thể vận động bình thường, việc giảm mức tạ, số hiệp hoặc số lần lặp có thể giúp giảm tải lên vai; chỉ tiếp tục những động tác không gây đau; nếu triệu chứng xuất hiện trở lại, cần dừng tập.
- Lựa chọn bài tập thay thế phù hợp: Có thể cân nhắc thay đổi dụng cụ, biên độ hoặc biến thể động tác nếu vẫn bảo đảm kiểm soát chuyển động và không gây đau. Tuy nhiên, không nên cố tìm bài thay thế để tiếp tục tập nhóm cơ đang bị đau khi chưa rõ nguyên nhân. Nếu đau kéo dài, tái phát hoặc nghi ngờ tổn thương gân, bạn cần tham khảo ý kiến bác sĩ.
- Duy trì vận động trong giới hạn cho phép: Không nên tự ý bất động vai kéo dài nếu không có chỉ định của bác sĩ. Các bài vận động nhẹ hoặc bài tập phục hồi cơ chóp xoay cần được lựa chọn theo tình trạng cụ thể. Nếu đau tăng khi thực hiện, cần dừng lại và đánh giá lại chương trình tập.
Việc trở lại nâng tạ cần thực hiện từng bước. Người tập không nên chỉ dựa vào cảm giác hết đau khi nghỉ để trở lại mức tạ cũ, bảo đảm vai vận động tốt, sức mạnh được cải thiện và có thể thực hiện động tác với kỹ thuật ổn định mà không làm triệu chứng tăng lên. Nếu đã được chẩn đoán tổn thương gân hoặc khớp vai, cần tuân thủ chương trình phục hồi do bác sĩ hướng dẫn, tăng dần mức tải theo khả năng đáp ứng của vai.
Lưu ý, đổi bài tập chỉ là biện pháp điều chỉnh hoạt động, không thay thế việc thăm khám khi có dấu hiệu tổn thương. Nếu đau dữ dội, yếu tay rõ rệt, hạn chế vận động hoặc đau kéo dài dù đã điều chỉnh việc tập luyện, người tập cần đi khám để xác định nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp.
Xem thêm video đang được quan tâm:
Sau khi tập luyện, Tránh xa các loại nước này I SKĐS
