Nắng nóng có thể làm tăng nguy cơ tác dụng phụ thuốc ở người bệnh mạn tính

1. Vì sao thời tiết nóng làm tăng nguy cơ tác dụng phụ ở người đang dùng thuốc mạn tính?

Thời tiết nắng nóng của mùa hè có thể gây ảnh hưởng đáng kể tới sức khỏe, đặc biệt ở người mắc bệnh mạn tính. Nhiệt độ cao không chỉ khiến bệnh nền dễ trở nên khó kiểm soát hơn mà còn có thể làm tăng nguy cơ tác dụng phụ trong quá trình dùng thuốc.

1.1 Người dùng thuốc lợi tiểu làm tăng nguy cơ mất nước và rối loạn điện giải trong mùa nóng

Thuốc lợi tiểu là nhóm thuốc thường được sử dụng trong điều trị tăng huyết áp, suy tim hoặc một số bệnh lý thận. Cơ chế của thuốc là làm tăng đào thải natri và nước qua thận, từ đó giúp giảm thể tích tuần hoàn và giảm gánh nặng cho tim mạch.

Tuy nhiên, trong điều kiện thời tiết nắng nóng, cơ thể đã mất một lượng lớn nước và điện giải qua mồ hôi. Khi kết hợp với tác dụng của thuốc lợi tiểu, người bệnh dễ rơi vào tình trạng giảm thể tích tuần hoàn, tụt huyết áp, rối loạn điện giải (đặc biệt là natri và kali máu) cũng như suy giảm chức năng thận.

Người bệnh có thể xuất hiện các biểu hiện như khô miệng, mệt nhiều, chóng mặt, chuột rút, tim đập nhanh hoặc choáng váng khi thay đổi tư thế. Trong trường hợp nặng, mất nước kéo dài có thể làm tăng nguy cơ suy thận cấp, rối loạn nhịp tim và các biến cố tim mạch nguy hiểm.

1.2 Người dùng thuốc hạ huyết áp có thể làm tăng nguy cơ tụt huyết áp trong ngày nắng nóng

Trong điều kiện nhiệt độ và độ ẩm cao, cơ thể sẽ tự giãn mạch để tăng thải nhiệt và làm mát. Trong khi đó, nhiều thuốc điều trị tăng huyết áp như thuốc chẹn kênh canxi, thuốc ức chế men chuyển hay thuốc giãn mạch cũng có tác dụng làm giảm áp lực máu.

Sự kết hợp này có thể gây tụt huyết áp quá mức, đặc biệt ở người lớn tuổi hoặc người có nguy cơ hạ huyết áp tư thế. Người bệnh dễ gặp tình trạng choáng váng, mất thăng bằng, hoa mắt khi đứng lên đột ngột hoặc sau khi ở ngoài trời nắng trong thời gian dài.

Ngoài ra, việc di chuyển liên tục giữa môi trường nóng ngoài trời và không gian điều hòa lạnh cũng khiến mạch máu co giãn đột ngột, làm huyết áp dao động thất thường. Với người có thành mạch kém đàn hồi do tăng huyết áp kéo dài, tình trạng này còn có thể làm tăng nguy cơ biến chứng tim mạch nguy hiểm như đột quỵ não, nhồi máu cơ tim hoặc suy tim cấp..

1.3 Một số loại thuốc có thể làm giảm khả năng điều hòa thân nhiệt của cơ thể

Không chỉ thuốc tim mạch, một số thuốc chống trầm cảm, thuốc an thần hoặc thuốc điều trị Parkinson cũng có thể ảnh hưởng tới cơ chế điều hòa thân nhiệt của cơ thể. Các thuốc này có thể làm giảm tiết mồ hôi hoặc tác động lên hệ thần kinh trung ương, khiến cơ thể thích nghi kém hơn với môi trường nhiệt độ cao.

Khi khả năng điều hòa và tỏa nhiệt của cơ thể suy giảm, người bệnh dễ bị mất nước, kiệt sức do nóng, thậm chí sốc nhiệt, đặc biệt khi ở ngoài trời lâu hoặc hoạt động trong thời tiết nắng nóng kéo dài.

2. Người mắc bệnh mạn tính cần lưu ý gì trong mùa nóng?

Không tự ý ngưng hoặc thay đổi liều thuốc: Nhiều người có thói quen tự ý giảm liều hoặc ngưng thuốc vài ngày khi cảm thấy mệt hơn trong thời tiết nắng nóng. Tuy nhiên, việc thay đổi thuốc không đúng cách có thể khiến bệnh nền mất kiểm soát, làm tăng nguy cơ biến chứng tim mạch, đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim.

Nếu thường xuyên xuất hiện tình trạng chóng mặt, mệt bất thường hoặc huyết áp dao động mạnh, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để được theo dõi và điều chỉnh thuốc phù hợp, thay vì tự xử lý tại nhà.

Uống nước đều đặn, không đợi khát mới uống: Cảm giác khát thường xuất hiện khi cơ thể đã bắt đầu thiếu nước. Với người đang dùng thuốc lợi tiểu hoặc thuốc tim mạch, tình trạng mất nước kéo dài càng dễ gây tụt huyết áp, rối loạn điện giải và ảnh hưởng tới chức năng thận.

Người bệnh nên uống nước rải đều trong ngày, đặc biệt trước và sau khi ra ngoài trời nóng hoặc vận động. Tuy nhiên, người bị suy tim hoặc bệnh thận cần tham khảo ý kiến bác sĩ về lượng nước phù hợp để tránh gây quá tải cho cơ thể.

Theo dõi huyết áp sát sao hơn trong mùa hè: Nắng nóng không chỉ làm tăng nguy cơ tụt huyết áp ở một số người đang dùng thuốc điều trị mà còn có thể khiến huyết áp tăng vọt đột ngột trong một số tình huống khác. Mất nước, stress nhiệt, ngủ kém hoặc thay đổi nhiệt độ môi trường liên tục đều có thể khiến huyết áp trở nên khó ổn định hơn trong mùa hè.

Người mắc tăng huyết áp nên theo dõi huyết áp tại nhà thường xuyên hơn, nhất là khi xuất hiện các dấu hiệu như đau đầu dữ dội, khó thở, đau ngực, chóng mặt hoặc nhìn mờ.

Trong một số trường hợp, người bệnh còn có thể xuất hiện lú lẫn, lơ mơ hoặc co giật do huyết áp tăng quá cao. Nếu huyết áp tâm thu vượt qua ngưỡng 180mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương vượt quá mức 120mmHg, người bệnh cần được xử trí y tế sớm để hạn chế nguy cơ đột quỵ hoặc tổn thương tim mạch.

Khi có dấu hiệu tăng huyết áp đột ngột nhưng người bệnh vẫn tỉnh táo, nên để người bệnh nghỉ ngơi ở nơi thoáng mát và theo dõi huyết áp sau khoảng 15 phút. Việc sử dụng thuốc hạ áp trong tình huống này cần tuân theo hướng dẫn của bác sĩ điều trị, không nên tự ý dùng thêm thuốc.

Nếu người bệnh xuất hiện khó thở nhiều, lơ mơ, nhịp tim yếu hoặc mất ý thức, người nhà cần gọi cấp cứu hoặc đưa đến cơ sở y tế gần nhất càng sớm càng tốt.

Bảo quản thuốc đúng cách trong ngày nắng nóng: Một số loại thuốc khá nhạy cảm với nhiệt độ, đặc biệt là insulin, thuốc sinh học hoặc thuốc xịt điều trị hen suyễn. Nếu bảo quản không đúng cách trong mùa hè, ví dụ như để thuốc trong cốp xe, gần cửa sổ hoặc nơi có nhiệt độ cao trong thời gian dài, thuốc có thể bị biến chất dù màu sắc hay hình dạng bên ngoài không thay đổi rõ rệt. Người bệnh nên đọc kỹ hướng dẫn bảo quản hoặc hỏi dược sĩ nếu không rõ điều kiện bảo quản của thuốc.

Mời bạn đọc xem tiếp video: