Sau khi nam sinh viên Trường Đại học Mỏ - Địa chất rơi xuống cống tử vong tại phố Viên, phường Đông Ngạc, Hà Nội, vấn đề được đặt ra là trách nhiệm của đơn vị quản lý, duy trì hệ thống thoát nước được xác định ra sao nếu có thiếu sót trong việc bảo đảm an toàn tại điểm ngập.
Theo thông tin được công bố, khoảng ngày 17/9, nam sinh N.Đ.S. mất tích ở khu vực phố Viên ngập nước do mưa lớn. Lực lượng chức năng sau đó tổ chức tìm kiếm và đến trưa 18/9 phát hiện thi thể nạn nhân tại khu vực cống thoát nước ra sông Nhuệ, cách vị trí ban đầu khoảng 1km.
Thông tin với báo chí, đại diện Công ty cổ phần đô thị Việt Úc - đơn vị được xác định quản lý, duy trì hệ thống thoát nước tại khu vực - xác nhận thời điểm xảy ra sự việc không có nhân viên túc trực tại vị trí nắp cống bị bung. Do mưa lớn gây ngập trên diện rộng, đơn vị cho biết lực lượng được ưu tiên bố trí tại các điểm giao thông chính.
Xe máy của nam sinh được phát hiện ở miệng cống. Ảnh: VOV
Trao đổi dưới góc độ pháp lý, luật sư Nguyễn Văn Nam - Đoàn Luật sư TP Hà Nội cho rằng, trước hết cần phân biệt rõ giữa việc xảy ra tai nạn do mưa lớn và trách nhiệm quản lý, vận hành công trình thoát nước.
Theo quy định về quản lý, vận hành hệ thống thoát nước, đơn vị thoát nước phải bảo đảm nhân lực, trang thiết bị và phương tiện kỹ thuật cần thiết để thực hiện nhiệm vụ được giao. Nghị định 80/2014/NĐ-CP cũng quy định việc quản lý hệ thống thoát nước mưa bao gồm các tuyến cống, công trình thu nước, kênh mương, hồ điều hòa, trạm bơm...; trong đó các tuyến cống, mương, hố ga phải được duy tu, bảo trì, thường xuyên kiểm tra nắp hố ga, cửa thu và cửa xả nước mưa.
Quy định hiện hành cũng xác định việc quản lý, vận hành hệ thống thoát nước được thực hiện thông qua hợp đồng giữa chủ sở hữu và đơn vị được giao quản lý, vận hành. Đơn vị thoát nước phải đáp ứng yêu cầu về năng lực, nhân lực và phương tiện để thực hiện nhiệm vụ.
"Do đó, để xác định trách nhiệm trong vụ việc cụ thể, cơ quan chức năng cần làm rõ nội dung hợp đồng quản lý, vận hành, phạm vi công việc mà đơn vị được giao, quy trình ứng trực khi xảy ra mưa lớn, cũng như trách nhiệm kiểm tra, cảnh báo và xử lý đối với các vị trí có nguy cơ mất an toàn", luật sư Nguyễn Văn Nam phân tích.
Theo luật sư Nguyễn Văn Nam, cần xác định tại thời điểm đó đơn vị có nghĩa vụ phải bố trí nhân lực tại vị trí này hay không; đã nhận được thông tin về tình trạng mất an toàn của cống hay chưa; có biện pháp cảnh báo, rào chắn theo quy trình hay không và những biện pháp đó có khả năng ngăn ngừa hậu quả như thế nào?
Một vấn đề quan trọng khác là phải xác định chính xác nguyên nhân khiến nạn nhân rơi xuống cống. Theo luật sư Nguyễn Văn Nam, cơ quan chức năng cần làm rõ thời điểm nắp cống bị bung, tình trạng thực tế của công trình, thiết kế và kết cấu nắp cống, khả năng nhận biết nguy hiểm tại hiện trường, tình trạng ngập nước, dòng chảy cũng như các biện pháp cảnh báo, bảo đảm an toàn đã được thực hiện.
Bên cạnh đó, cần xác định cụ thể trách nhiệm của từng cá nhân trong quy trình quản lý, vận hành nếu có vi phạm. Đây là cơ sở để xem xét trách nhiệm hành chính, dân sự hoặc trách nhiệm hình sự theo tính chất, mức độ và hậu quả thực tế.
Theo luật sư Nguyễn Văn Nam, trong trường hợp cơ quan điều tra xác định có cá nhân được giao nhiệm vụ quản lý, vận hành, bảo đảm an toàn nhưng đã vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính, đồng thời sự vi phạm đó có quan hệ nhân quả trực tiếp với hậu quả chết người, thì mới có cơ sở xem xét trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự.
Ngoài trách nhiệm hình sự, nếu xác định có hành vi vi phạm gây thiệt hại, trách nhiệm dân sự cũng là vấn đề cần được xem xét. Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015 quy định người có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, tài sản và các quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ những trường hợp luật quy định khác.
Vì vậy, nếu kết quả xác minh cho thấy việc quản lý, vận hành, duy tu hoặc cảnh báo tại khu vực cống có thiếu sót và thiếu sót đó có quan hệ nhân quả với hậu quả xảy ra, trách nhiệm bồi thường thiệt hại có thể được đặt ra theo quy định pháp luật.
Ngược lại, nếu cơ quan chức năng xác định hậu quả xảy ra hoàn toàn do sự kiện bất khả kháng hoặc thuộc trường hợp loại trừ trách nhiệm theo quy định của pháp luật thì việc xác định nghĩa vụ bồi thường sẽ phải được xem xét theo hướng khác.
