Theo thông tin, ngày 11/11, lực lượng chức năng tỉnh Nghệ An đã tìm thấy thi thể nam sinh H.X.Q. (SN 2008, trú tại Nghệ An, đang học tại Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công nghiệp Việt Nam - Hàn Quốc) tại khu vực cầu gần cửa sông Lạch Vạn.
Trước đó, Q. được cho là mất tích nên gia đình đã báo cơ quan chức năng. Tiếp nhận thông tin, Công an tỉnh Nghệ An cùng công an các địa phương liên quan vào cuộc xác minh.
Qua rà soát, cơ quan công an phát hiện trước khi mất tích, Q. đi cùng Nguyễn Hồ Quang Tú (SN 2007), người cùng phòng trọ và học cùng trường.
Tú sau đó đến cơ quan công an trình báo sự việc. Cụ thể, Tú khai Q. và Tú cùng về quê ở phường Quỳnh Mai (trước đây thuộc thị xã Hoàng Mai).
Khoảng 2h ngày 9/11, hai người rủ nhau đi nhậu. Đến 4h cùng ngày, Tú lái xe máy chở Q. vào trường để chuẩn bị cho tuần học mới. Từ phường Quỳnh Mai đến phường Vinh Phú khoảng 80 km.
Hai người di chuyển trên đường ven biển. Khi qua một cây cầu thuộc địa phận xã Hải Châu, Q. ngồi phía sau bị ngã, đầu va vào lan can cầu khiến bất tỉnh. Do đường vắng, không gọi được ai nhờ hỗ trợ nên Tú ôm bạn, chạy xe đưa đi cấp cứu.
Khi đến cầu Lạch Vạn, đoạn qua xã Diễn Châu (trước đây thuộc huyện Diễn Châu), Tú phát hiện Q. không còn thở nên hoảng loạn, đã thả bạn xuống sông.
Tú trình bày sau khi xảy ra tai nạn tâm lý rất hốt hoảng, do lo sợ bị liên đới pháp luật nên đã thực hiện hành vi như trên.
Luật sư Hoàng Hà (Đoàn Luật sư TP Hồ Chí Minh) cho biết, vụ việc trên cần được điều tra theo hai nhóm hành vi độc lập, gồm hành vi dẫn đến tai nạn và hành vi xử lý nạn nhân sau tai nạn. Việc xác định trách nhiệm hình sự phải dựa trên chứng cứ về nguyên nhân tử vong, lỗi của người thực hiện và mối quan hệ nhân quả giữa từng hành vi với hậu quả.
Cơ quan chức năng tìm kiếm thi thể nạn nhân Q. Ảnh: DNCC.
Vấn đề pháp lý then chốt là nạn nhân còn sống hay đã tử vong trước khi bị thả xuống sông. Theo thông tin ban đầu, người bạn khai rằng phát hiện nạn nhân bất tỉnh nên hoảng loạn và thả xuống sông. Tuy nhiên, bất tỉnh không đồng nghĩa với tử vong. Lời khai này phải được kiểm chứng bằng kết luận giám định pháp y và các chứng cứ khách quan.
Nếu nạn nhân vẫn còn sống, bị thả xuống sông và tử vong do hành vi này, cần xem xét yếu tố lỗi để xác định tội danh.
Trường hợp người thực hiện nhận thức được hành vi có thể gây chết người nhưng vẫn thực hiện, mong muốn hoặc có ý thức để mặc hậu quả xảy ra, thì có căn cứ xem xét tội Giết người theo Điều 123 Bộ luật Hình sự 2015.
Ngược lại, nếu thực sự nhầm tưởng nạn nhân đã chết, nhưng do cẩu thả không kiểm tra tình trạng sinh tồn, dẫn đến hậu quả chết người, có thể xem xét tội "Vô ý làm chết người" theo Điều 128 nếu đủ các yếu tố cấu thành.
Điều 132 Bộ luật Hình sự 2015 quy định tội "Không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng". Tuy nhiên, phải chứng minh người thực hiện nhận thấy nạn nhân đang nguy hiểm đến tính mạng, có điều kiện cứu giúp nhưng không cứu giúp và việc không cứu giúp dẫn đến hậu quả tử vong.
Nếu kết quả pháp y xác định nạn nhân đã tử vong trước khi bị thả xuống sông, thì không thể quy kết hành vi thả xuống sông là nguyên nhân gây chết người. Tuy nhiên, hành vi này vẫn có thể bị xem xét về tội Xâm phạm thi thể, mồ mả, hài cốt theo Điều 319 Bộ luật Hình sự 2015 nếu chứng minh được đầy đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm.
Riêng đối với vụ tai nạn, Điều 260 Bộ luật Hình sự 2015 có thể được áp dụng nếu chứng minh người điều khiển xe vi phạm quy định về an toàn giao thông và hành vi vi phạm gây ra hậu quả thuộc trường hợp luật định.
Khoản 2 Điều 260 còn quy định tình tiết định khung đối với trường hợp bỏ chạy để trốn tránh trách nhiệm hoặc cố ý không cứu giúp người bị nạn.
Tuy nhiên, chỉ được xem xét tình tiết này khi đã có đủ căn cứ xác định tội phạm theo Điều 260, tránh xử lý trùng lặp cùng một hành vi.
Đặc biệt, khoản 1 Điều 80 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ quy định người điều khiển phương tiện gây tai nạn và người liên quan có trách nhiệm trợ giúp người bị nạn, báo tin cho cơ quan có thẩm quyền. Việc hoảng loạn không đương nhiên loại trừ trách nhiệm pháp lý, cũng không thể thay thế việc đánh giá khả năng nhận thức và lỗi của người thực hiện.
Luật sư Hoàng Hà cho biết, trong vụ án này cơ quan điều tra sẽ tập trung làm rõ nguyên nhân tử vong, thời điểm nạn nhân mất khả năng sống, diễn biến tai nạn và lý do người bạn không tiếp tục đưa nạn nhân đi cấp cứu. Lời khai phải được đối chiếu với kết quả pháp y, dấu vết hiện trường, camera và các dữ liệu liên quan. Điều quan trọng nhất là làm rõ nạn nhân chết vì tai nạn, vì không được cứu giúp kịp thời hay vì bị thả xuống sông. Chỉ khi trả lời được câu hỏi này mới có thể xác định đúng hành vi phạm tội, đúng tội danh và trách nhiệm pháp lý tương ứng.
