Đây là tình trạng cấp cứu tiết niệu - nam khoa, cần được phát hiện và xử trí sớm nhằm tăng khả năng bảo tồn tinh hoàn. Theo các bác sĩ Khoa Nam học và Y học Giới tính, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, một cú va đập tưởng như không quá nghiêm trọng cũng có thể gây tổn thương nặng cho tinh hoàn, thậm chí đe dọa khả năng bảo tồn cơ quan nếu người bệnh đến viện muộn.
Không chủ quan tai nạn từ một ổ gà
Bệnh nhân là nam, 15 tuổi, trong lúc đi xe đạp không may va phải một ổ gà trên đường. Do lực va chạm mạnh, vùng bìu bị dập vào xe. Ngay sau chấn thương, bệnh nhân xuất hiện đau tức vùng bìu, kèm sưng nhẹ. Tuy nhiên, bên ngoài không có biểu hiện bầm tím rõ ràng.
Do nhận thấy vùng bìu chỉ sưng nhẹ, không có vết bầm đáng kể, gia đình chưa đưa bệnh nhân đi khám ngay. Bên cạnh đó, bệnh nhân sống ở khu vực vùng sâu, vùng xa nên việc tiếp cận cơ sở y tế cũng gặp nhiều khó khăn. Sau hơn một ngày, tình trạng đau và sưng diễn biến rõ rệt hơn. Bìu sưng to, đau tăng khiến bệnh nhân phải đến bệnh viện cấp cứu.
Tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, các bác sĩ ghi nhận vùng bìu sưng nề nhưng vẫn không có dấu hiệu bầm tím rõ ràng. Nếu chỉ quan sát bằng mắt thường, mức độ tổn thương có thể bị đánh giá thấp hơn thực tế.
Tuy nhiên, kết quả siêu âm tinh hoàn cho thấy những dấu hiệu đáng lo ngại: có đường vỡ cân trắng tinh hoàn và một phần nhu mô tinh hoàn thoát ra ngoài. Đây là những dấu hiệu điển hình gợi ý vỡ tinh hoàn, một cấp cứu cần được can thiệp phẫu thuật.
Các bác sĩ Khoa Nam học và Y học Giới tính, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội xử trí cho bệnh nhân. Ảnh BSCC
Bên ngoài không quá nghiêm trọng nhưng bên trong đã tổn thương nặng
Khi tiến hành phẫu thuật cấp cứu, các bác sĩ ghi nhận tình trạng tràn máu màng tinh hoàn. Đặc biệt, khoảng một nửa nhu mô tinh hoàn đã bị vỡ và thoát ra ngoài, phần nhu mô này có biểu hiện thiếu máu.
Đây là tình huống có nguy cơ cao phải cắt bỏ tinh hoàn nếu tổn thương quá nặng hoặc người bệnh đến viện muộn.
May mắn, phần nhu mô tinh hoàn còn lại vẫn có khả năng bảo tồn. Các bác sĩ đã tiến hành xử trí tổn thương, loại bỏ phần mô không còn khả năng sống, kiểm soát chảy máu và bảo tồn phần nhu mô còn lại.
Nhờ đó, bệnh nhân giữ được tinh hoàn bị chấn thương, thay vì phải cắt bỏ toàn bộ cơ quan.
Trường hợp này là lời nhắc nhở rằng mức độ tổn thương bên trong không phải lúc nào cũng tương xứng với biểu hiện bên ngoài.
Vì sao vỡ tinh hoàn là một cấp cứu?
Theo các bác sĩ, tinh hoàn được bao bọc bởi một lớp màng chắc gọi là cân trắng tinh hoàn. Khi vùng bìu chịu lực tác động mạnh, đặc biệt là lực ép tinh hoàn vào các cấu trúc cứng như yên xe đạp, khung xe hoặc vùng xương chậu, áp lực có thể làm cân trắng bị rách.
Khi cân trắng bị vỡ, nhu mô tinh hoàn bên trong có thể thoát ra ngoài, đồng thời các mạch máu nuôi tinh hoàn cũng có thể bị tổn thương.
Nếu không được xử trí sớm, phần nhu mô tinh hoàn bị tổn thương có thể thiếu máu, hoại tử và mất khả năng sống. Khi đó, nguy cơ phải cắt bỏ tinh hoàn sẽ tăng lên.
Tinh hoàn có vai trò quan trọng trong sản xuất testosterone và tinh trùng. Vì vậy, đặc biệt ở trẻ em và trẻ vị thành niên, việc bảo tồn tinh hoàn khi có thể có ý nghĩa quan trọng đối với sức khỏe và chức năng sinh sản về sau.
Không bầm tím không có nghĩa là không bị tổn thương
Một trong những nguyên nhân dễ khiến người bệnh chủ quan sau chấn thương vùng bìu là suy nghĩ: "Không bầm tím thì chắc không sao".
Thực tế, sau chấn thương, người bệnh có thể chỉ đau, tức hoặc sưng nhẹ trong giai đoạn đầu, trong khi tổn thương nghiêm trọng bên trong vẫn có thể xảy ra dù biểu hiện ngoài da không rõ ràng.
Do đó, khi xuất hiện đau tinh hoàn sau một chấn thương trực tiếp, người bệnh không nên chỉ dựa vào việc bìu có bầm tím hay không để quyết định có cần đi khám.
Trong trường hợp nghi ngờ tổn thương tinh hoàn, siêu âm Doppler bìu là phương tiện quan trọng giúp bác sĩ đánh giá cấu trúc tinh hoàn, dòng máu nuôi và phát hiện những dấu hiệu gợi ý vỡ tinh hoàn.
Khi nào cần đi khám ngay?
Sau chấn thương trực tiếp vùng bìu, đặc biệt ở trẻ em và nam giới trẻ tuổi, cần đi khám sớm nếu xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu:
- Đau tinh hoàn hoặc đau vùng bìu sau chấn thương.
- Bìu sưng hoặc tình trạng sưng tăng dần.
- Đau ngày càng nhiều thay vì giảm dần.
- Bìu bầm tím hoặc đổi màu.
- Một bên tinh hoàn có kích thước hoặc vị trí bất thường.
- Khó xác định ranh giới tinh hoàn khi sờ.
- Buồn nôn hoặc nôn kèm đau tinh hoàn.
- Có máu trong nước tiểu hoặc khó tiểu sau chấn thương.
Đặc biệt, nếu đau và sưng kéo dài hoặc tăng lên sau vài giờ, người bệnh không nên chờ đợi xem triệu chứng có tự khỏi hay không.
Cha mẹ cần đặc biệt lưu ý khi trẻ bị chấn thương
Trẻ em và trẻ vị thành niên thường tham gia các hoạt động như đạp xe, chạy nhảy, chơi thể thao hoặc trò chơi có nguy cơ va đập vùng bìu.
Một số trẻ có thể ngại chia sẻ với cha mẹ về chấn thương ở vùng kín. Vì vậy, khi trẻ bị tai nạn và than đau vùng bìu, cha mẹ cần hỏi kỹ tình trạng của trẻ và đưa trẻ đi khám nếu triệu chứng không nhanh chóng cải thiện.
Không nên vì trẻ vẫn đi lại được, không có bầm tím hoặc chỉ sưng nhẹ mà bỏ qua. Một lần thăm khám và siêu âm sớm có thể giúp phát hiện những tổn thương mà mắt thường không thể nhận biết.
Đừng chủ quan với chấn thương vùng bìu
Trường hợp nam sinh 15 tuổi nói trên rất may mắn khi dù đến viện sau hơn một ngày và tổn thương tinh hoàn khá nặng, các bác sĩ vẫn có thể bảo tồn phần nhu mô tinh hoàn còn sống. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng có kết quả thuận lợi như vậy.
Vì thế, khi xảy ra chấn thương vùng bìu, người bệnh không nên chờ đến khi xuất hiện bầm tím hoặc sưng to mới đi khám. Nếu sau chấn thương xuất hiện đau hoặc sưng vùng bìu, đặc biệt là tình trạng đau tăng dần, cần đến cơ sở y tế có chuyên khoa Tiết niệu - Nam khoa để được thăm khám và siêu âm càng sớm càng tốt.
Đừng chờ bầm tím mới đi khám, đừng chờ sưng to mới xử trí và cũng đừng chủ quan nghĩ rằng cơn đau sẽ tự hết. Phát hiện sớm là yếu tố quan trọng giúp tăng cơ hội bảo tồn tinh hoàn sau chấn thương.
