Thông tin từ Bệnh viện E cho biết, các bác sĩ vừa tiếp nhận và xử trí trường hợp một nam kỹ sư xây dựng 31 tuổi ở Hà Nội bị tiêu cơ vân do tập luyện quá sức.
Đau nhức sau tập tưởng bình thường, không ngờ mắc hội chứng tiêu cơ vân
ThS.BS Nguyễn Thị Hoa - Khoa Thận tiết niệu và Lọc máu, Bệnh viện E cho biết, người bệnh nhập viện trong tình trạng đau mỏi nhiều vùng cơ hai cánh tay, cánh tay sưng nề, đỏ rát kèm buồn nôn. Qua thăm khám lâm sàng và thực hiện các xét nghiệm cần thiết, các bác sĩ xác định người bệnh mắc hội chứng tiêu cơ vân do vận động quá sức.
Bệnh nhân được chẩn đoán tiêu cơ vân do vận động quá sức.
Người bệnh cho biết, anh là kỹ sư xây dựng, thường xuyên làm việc tại các công trình với cường độ lao động cao. Sau giờ làm, anh vẫn dành từ 1-2 giờ mỗi ngày để tập gym, chủ yếu tập trung vào các nhóm cơ tay, vai và ngực với mức tạ từ 5-10kg.
Việc tập luyện hoàn toàn dựa trên kinh nghiệm cá nhân, chưa từng được đánh giá thể trạng hay xây dựng giáo án bởi huấn luyện viên hoặc chuyên gia y học thể thao. Vì vậy, anh thường xuyên duy trì cường độ tập luyện cao trong nhiều ngày liên tiếp và ít chú ý đến thời gian nghỉ ngơi để cơ thể phục hồi.
Ban đầu, người bệnh chỉ cảm thấy đau nhức cơ nhiều hơn sau mỗi buổi tập và cho rằng đây là phản ứng bình thường nên vẫn tiếp tục duy trì lịch tập. Tuy nhiên, chỉ sau một thời gian ngắn, hai cánh tay bắt đầu sưng nề, đỏ rát và đau nhiều. Những sinh hoạt đơn giản như nâng đồ vật, thay quần áo hay cử động tay cũng trở nên khó khăn. Lo lắng về tình trạng sức khỏe, gia đình đã đưa anh đến Khoa Cấp cứu, Bệnh viện E.
Tập luyện quá sức có thể gây tổn thương cơ nghiêm trọng
Theo BS Nguyễn Thị Hoa, tiêu cơ vân là tình trạng các tế bào cơ bị tổn thương và phá hủy, làm giải phóng các chất bên trong tế bào cơ vào máu. Nguyên nhân có thể do chấn thương, sử dụng thuốc, nhiễm trùng hoặc vận động quá sức.
"Trong trường hợp này, việc tập luyện cường độ cao kéo dài, không có thời gian nghỉ ngơi hợp lý đã khiến các nhóm cơ chịu áp lực quá mức và dẫn đến tổn thương cơ.
May mắn là người bệnh được phát hiện và điều trị ở giai đoạn sớm. Khi nhập viện, người bệnh có biểu hiện đau nhức cơ nhiều, sưng nề và đỏ rát hai cánh tay, tuy nhiên chưa ghi nhận các dấu hiệu tổn thương thận hay những biến chứng nghiêm trọng khác. Sau quá trình điều trị tích cực, tình trạng lâm sàng của người bệnh cải thiện rõ rệt, các chỉ số xét nghiệm dần trở về mức ổn định", BS Hoa cho biết.
Theo các bác sĩ, những năm gần đây, các môn thể thao như gym, pickleball, chạy bộ, đạp xe hay các môn sức bền ngày càng phát triển, phản ánh sự quan tâm ngày càng lớn của người dân đối với việc rèn luyện sức khỏe. Tuy nhiên, không ít người tập luyện theo trào lưu hoặc đặt mục tiêu tăng cơ, giảm cân trong thời gian ngắn nên liên tục tăng cường độ, thời gian và khối lượng vận động vượt quá khả năng thích nghi của cơ thể, trong khi lại xem nhẹ việc nghỉ ngơi và phục hồi.
Các bác sĩ cũng ghi nhận hội chứng tiêu cơ vân ngày càng xuất hiện nhiều ở người trẻ, vốn có sức khỏe tốt nhưng tập luyện quá sức hoặc không đúng phương pháp.
Ngoài vận động cường độ cao, các yếu tố như mất nước, làm việc trong môi trường nắng nóng kéo dài, thiếu ngủ, chế độ dinh dưỡng không hợp lý hoặc sử dụng các sản phẩm hỗ trợ tập luyện không phù hợp cũng làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh.
"Như trường hợp người bệnh này, với công việc là một kỹ sư thường xuyên có mặt tại công trường vốn đã đòi hỏi nhiều thể lực, cộng thêm với lịch tập gym cường độ cao kéo dài nhiều ngày liên tiếp mà không có thời gian phục hồi phù hợp. Sự kết hợp của nhiều yếu tố bất lợi đã khiến cơ thể rơi vào trạng thái quá tải, dẫn đến tổn thương cơ và hội chứng tiêu cơ vân", BS Hoa phân tích.
Cảnh giác với những dấu hiệu tiêu cơ vân dễ bị bỏ qua
Theo các bác sĩ, tiêu cơ vân không phải lúc nào cũng có biểu hiện điển hình. Nhiều trường hợp chỉ đau nhức hoặc sưng cơ sau vận động nên dễ nhầm với tình trạng mỏi cơ thông thường, khiến người bệnh chủ quan tiếp tục tập luyện hoặc tự điều trị tại nhà.
Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, bệnh có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm như suy thận cấp do các chất từ cơ bị phá hủy giải phóng vào máu, rối loạn điện giải, đặc biệt là tăng kali máu dẫn đến rối loạn nhịp tim, thậm chí đe dọa tính mạng. Một số trường hợp nặng còn có thể gặp hội chứng chèn ép khoang, gây tổn thương mạch máu, thần kinh và ảnh hưởng đến chức năng vận động của chi.
BS Nguyễn Thị Hoa khuyến cáo, khi xuất hiện các triệu chứng như đau cơ dữ dội kéo dài, sưng nề cơ bất thường, yếu cơ, khó vận động, mệt mỏi nhiều, buồn nôn hoặc nước tiểu có màu sẫm như nước trà đặc, người bệnh cần ngừng tập luyện và đến cơ sở y tế để được thăm khám càng sớm càng tốt.
Bên cạnh đó, người dân cần xây dựng chế độ tập luyện khoa học, phù hợp với thể trạng và tình trạng sức khỏe của bản thân; không nên đột ngột tăng cường cường độ hoặc thời gian tập luyện, đặc biệt với người mới bắt đầu hoặc quay trở lại tập luyện sau thời gian dài gián đoạn.
"Cần bảo đảm uống đủ nước trước, trong và sau khi tập luyện, ngủ đủ giấc và bổ sung dinh dưỡng hợp lý, đồng thời dành thời gian nghỉ ngơi để cơ thể phục hồi. Việc tập luyện dưới sự hướng dẫn của huấn luyện viên hoặc chuyên gia có chuyên môn cũng giúp giảm thiểu đáng kể nguy cơ gặp phải các chấn thương và biến chứng không mong muốn", BS Hoa khuyến cáo.
