Bệnh gout thường gặp ở nam giới trưởng thành, đặc biệt trong độ tuổi 40 đến 65 và ở người thừa cân, béo phì. Nguyên nhân là do cơ thể thiếu hụt một loại enzym cần thiết để phân giải purine, hợp chất có trong nhiều loại thực phẩm, khiến acid uric không được chuyển hóa bình thường mà tích tụ dần trong máu. Khi nồng độ acid uric trong máu tăng cao kéo dài, các tinh thể urat có thể lắng đọng tại khớp, gây ra các triệu chứng của bệnh gout.
Biểu hiện điển hình nhất khi khởi phát thường là cơn đau đột ngột ở khớp ngón chân cái một bên, dân gian hay gọi là gout ở chân. Sau đó có thể tiến triển thành viêm khớp gout cấp tính, với đặc điểm lâm sàng là đau đột ngột ở một bên khớp, kèm theo khớp và mô mềm xung quanh nóng, đỏ, sưng. Cơn đau thường dữ dội hơn về đêm, triệu chứng thường kéo dài khoảng 7 đến 10 ngày rồi tự thuyên giảm. Nếu không được điều trị kịp thời, khoảng một nửa số người bệnh có thể tiến triển thành hạt tophi rõ rệt, tức các cục lắng đọng urat dưới da, kèm theo biến dạng khớp vĩnh viễn.
Bổ sung vitamin C ở mức hợp lý có thể là một yếu tố hỗ trợ tích cực trong việc giảm nguy cơ mắc bệnh gout ở nam giới. Nguồn ảnh minh hoạ Pexels.
1. Nghiên cứu về vitamin C và nguy cơ mắc bệnh gout
Một nghiên cứu được đăng tải trên JAMA internal Medicine, kéo dài khoảng 20 năm, theo dõi khoảng 47.000 nam giới không có tiền sử bệnh gout, đã ghi nhận mối liên hệ giữa lượng vitamin C nạp vào và nguy cơ mắc bệnh gout. Kết quả cho thấy cứ tăng thêm khoảng 500 miligam vitamin C mỗi ngày, nguy cơ mắc gout giảm khoảng 17%; khi lượng vitamin C nạp vào đạt khoảng 1.000 miligam mỗi ngày, nguy cơ mắc gout giảm khoảng 34% so với nhóm nạp ít vitamin C nhất.
Cơ chế được cho là liên quan đến khả năng của vitamin C trong việc hỗ trợ thận tăng đào thải acid uric qua nước tiểu, từ đó giúp giảm nồng độ acid uric trong máu theo thời gian. Đây là một nghiên cứu quan sát quy mô lớn, nhưng cần lưu ý đây là mối liên hệ được ghi nhận qua theo dõi dài hạn, không đồng nghĩa với việc bổ sung vitamin C liều cao là phương pháp điều trị hoặc phòng ngừa gout chính thức được khuyến cáo thay thế cho các biện pháp đã được chứng minh khác.
2. Những điều cần lưu ý khi bổ sung vitamin C
Giới hạn trên có thể dung nạp của vitamin C đối với người trưởng thành được nhiều khuyến nghị dinh dưỡng đặt ở mức 2.000 mg/ngày, tính từ cả thực phẩm và thực phẩm bổ sung. Tuy nhiên, đây không phải là mức khuyến nghị sử dụng hằng ngày. Liều 1.000 mg/ngày được sử dụng trong nghiên cứu là tương đối cao so với nhu cầu thông thường, do đó không nên tự ý bổ sung kéo dài. Đặc biệt, người có tiền sử sỏi thận cần thận trọng vì vitamin C liều cao có thể làm tăng lượng oxalat bài tiết qua nước tiểu, từ đó có khả năng làm tăng nguy cơ hình thành sỏi ở một số người.
Với người mắc gout, vitamin C có thể làm giảm acid uric máu ở mức độ nhất định, nhưng không thay thế thuốc điều trị hạ acid uric. Việc tự ý thay đổi liều bổ sung hoặc sử dụng vitamin C với mục đích kiểm soát gout có thể khiến người bệnh bỏ qua các biện pháp điều trị cần thiết. Người đang điều trị gout, đặc biệt có bệnh thận hoặc tiền sử sỏi thận, nên trao đổi với bác sĩ trước khi sử dụng vitamin C liều cao.
Bên cạnh việc bổ sung vitamin C ở mức phù hợp, người có nguy cơ hoặc đã mắc gout cần chú trọng các biện pháp kiểm soát bệnh lâu dài. Chế độ ăn nên hạn chế thực phẩm giàu purine như nội tạng động vật, một số loại hải sản; hạn chế rượu bia, đặc biệt là bia, và đồ uống chứa nhiều fructose. Duy trì cân nặng hợp lý, uống đủ nước và vận động thường xuyên cũng góp phần kiểm soát các yếu tố nguy cơ của bệnh.
Khi xuất hiện cơn đau khớp đột ngột kèm sưng, nóng, đỏ, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp. Người đã được chẩn đoán gout cần tuân thủ phác đồ của bác sĩ, không tự ý dùng vitamin C liều cao hoặc thực phẩm bổ sung thay thế thuốc điều trị. Kiểm soát acid uric và điều trị đúng cách giúp hạn chế các đợt gout tái phát và nguy cơ tổn thương khớp về lâu dài.
